Φελνίκος

Μεταξύ Λούκας και Τζάγκερ (15-10-2011)

2011-10-14T20:03:00.003+03:00

Δεν θα ήταν υπερβολή εάν ισχυριζόμασταν ότι τα βλέμματα ολόκληρης της Ευρώπης, και όχι μόνον, είναι στραμμένα στην 23η Οκτωβρίου. Τότε οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της Ε.Ε. θα αποφανθούν για το μέλλον της Ευρώπης και του ευρώ, την κρίση χρέους και το ελληνικό πρόβλημα.

Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα πρέπει να αποφασίσει εκ νέου για το σχέδιο στο οποίο κατέληξε, πριν από τρεις μήνες, την 21η Ιουλίου. Θα ισχύσει ή όχι; Θα αλλάξει, και σε τι; Θα προστεθούν καινούργια κεφάλαια; Θ’ αλλάξουν, και προς ποια κατεύθυνση, οι προηγούμενες Συνθήκες; Θα πάμε προς οικονομική διακυβέρνηση; Θα ενισχυθεί με νέα κεφάλαια ο EFSF; Η Ελλάδα θα κουρευτεί με την «ψιλή», τη «χοντρή», ή θα την αφήσουν μακρυμαλλούσα μέχρι να πιάσει «ψείρες» για να την «αποστειρώσουν» ώστε να μη μολυνθούν και οι ίδιοι;

Ουδείς γνωρίζει μετά βεβαιότητος το τι θα συμβεί. Ιδέες, προτάσεις, σχέδια κατατίθενται. Άλλα σε πρωτόλεια μορφή, άλλα περισσότερον επεξεργασμένα. Με τη Μέρκελ και τον Σαρκοζί να διαπραγματεύονται κατ’ αρχήν για τις δικές τους εθνικές προτεραιότητες και τον Ομπάμα να παρέχει συμβουλές είτε άμεσα είτε διά του Τίμοθι Γκάιτνερ -ο οποίος σε διάστημα 20 ημερών επισκέπτεται για τρίτη φορά τη Γηραιά Ήπειρο- επειδή φοβάται ότι η κρίση στην Ευρωζώνη θα μεταναστεύσει εκείθεν του Ατλαντικού. Με τις αγορές, τις τράπεζες και τα μεγάλα funds να πιέζουν προς διάφορες κατευθύνσεις ανάλογα με τα συμφέροντά τους.

Πλούσιο και σκοτεινό το παρασκήνιο, με μια έντονη αίσθηση όμως κακοφωνίας που δεν ξέρεις αν συνιστά οργανωμένο και σοβαρό όμιλο εχεφρόνων ανθρώπων-εκπροσώπων κυβερνήσεων ή φθινοπωρινή σύναξη χωροφυλάκων των λαών ή, ακόμα χειρότερα, μια αγέλη ουραγκοτάγκων που δεν μπορούν να αποφασίσουν τι θα κάνουν με τις μαϊμούδες και τους μπαμπουίνους.

Σ’ αυτό το αλισβερίσι συμφερόντων ο Γ. Παπανδρέου προσπαθεί να διασφαλίσει ότι οι δεσμεύσεις της 21ης Ιουλίου θα τηρηθούν για την Ελλάδα και οι αποφάσεις της Συνόδου Κορυφής θα (επι)λύσουν το ελληνικό πρόβλημα, και δεν θα το περιπλέξουν έτι περαιτέρω, καθιστώντας τελεσίδικα τη χώρα «μαύρο πρόβατο», που κάποια στιγμή θα πρέπει να «σφαγιαστεί».

Αυτόν τον σκοπό εξυπηρετούν οι συναντήσεις με Μέρκελ και Σαρκοζί την προηγούμενη εβδομάδα, με Ρομπάι και Γιούνκερ αυτή, καθώς και οι (τηλεφωνικές ή δι’ αντιπροσώπων) συζητήσεις με Μπαρόζο, Λαγκάρντ, άλλους Ευρωπαίους ομολόγους του και διεθνείς παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν τις επικείμενες αποφάσεις του Συμβουλίου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το νέο πολιτικο-διπλωματικό σπριντ του Γ. Παπανδρέου δεν είναι σίγουρον, όμως, ότι θα αποδώσει τα αναμενόμενα. Η κούρσα μετ’ εμποδίων που τρέχει ο Έλληνας πρωθυπουργός μπορεί να τερματιστεί απότομα. Μπορεί να μη φτάσει ποτέ στις Βρυξέλλες στις 23 Οκτωβρίου ή να μεταβεί τραυματισμένος, ζητώντας επειγόντως... ιατρική βοήθεια.

Ο Γ. Παπανδρέου, για να είναι συνεπής (με τις υποσχέσεις και διαβεβαιώσεις που έχει δώσει στους εταίρους - δανειστές μας) στο ραντεβού της 23ης Οκτωβρίου, θα πρέπει να υπερπηδήσει το εμπόδιο της 20ής Οκτωβρίου. Και το εμπόδιο αυτό ακούει στο όνομα «πολυνομοσχέδιο» (νέο μισθολόγιο, εργασιακή εφεδρεία, μίνι συνταξιοδοτικό κ.ά.).

Αν η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ δεν υπερψηφίσει το νομοσχέδιο, η κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου θα πέσει, η έκτη δόση του δανείου δεν θα δοθεί, η χώρα θα οδηγηθεί σε στάση πληρωμών και εκλογές, οι οποίες όμως είναι αμφίβολο αν θα μπορέσουν να διενεργηθούν ομαλά, αφού η χώρα θα αναρτά ταυτόχρονα την πινακίδα «χρεοστάσιο». Μπορεί αυτό να συμβεί; Μπορεί οι βουλευτές της συμπολίτευσης να υπογράψουν την οικονομική κατάρρευση της χώρας, την εκλογική συντριβή της παράταξής τους, αλλά και την πολιτική αυτοκτονία των ίδιων; Μια πολιτικώς ορθή προσέγγιση λέει όχι.

Όμως στους καιρούς της πολιτικής και κοινωνικής παραζάλης που ζούμε, τίποτε δεν αποκλείεται. Ήδη η πρώην υπουργός Λούκα Κατσέλη έχει δηλώσει ρητά ότι θα καταψηφίσει το άρθρο 37 του πολυνομοσχεδίου. Με την ιδέα αυτή φλερτάρουν -όπως δηλώνουν, υπονοούν ή διαμηνύουν- κι άλλοι βουλευτές.

Η κυβέρνηση και το γραφείο του πρωθυπουργού πιστεύουν ότι τελικώς «η κατάσταση θα ελεγχθεί» και δεν θα υπάρξουν τέσσερις βουλευτές που θα αρνηθούν ψήφο. Αυτό θα διαπιστωθεί την Πέμπτη 20 Οκτωβρίου, ανήμερα του Αγίου Γερασίμου. Αν θα τους φωτίσει ο άγιος και μεταβάλουν γνώμη, κανείς δεν το ξέρει, ούτε βέβαια μια σοβαρή κυβέρνηση μπορεί να ελπίζει σε... άνωθεν (από το υπερπέραν) βοήθεια.

Υπάρχει βέβαια και η περίπτωση να βάλει το χέρι του ο Γεράσιμος Αρσένης. Ο σύζυγος της Λούκας Κατσέλη να ζητήσει από τη σύντροφό του να μην υποπέσει κι αυτή στο σφάλμα που έκανε το 1985 ο ίδιος, αποχωρώντας από το ΠΑΣΟΚ με μερίδα συνδικαλιστών. Εκτός κι αν η Λούκα θέλει να πάρει αναδρομικά εκδίκηση από τον γιο του Ανδρέα Παπανδρέου για τον Γεράσιμο. Να ’ναι το δώρο της για τη γιορτή του με περιτύλιγμα πάλι το «δίκιο των εργαζομένων και των συνδικαλιστών».

Προϋπόθεση, λοιπόν, για να δούμε αν οι «27» της Ε.Ε. θα αποφασίσουν και τι για την Ελλάδα την Κυριακή 23 Οκτωβρίου είναι να υπερψηφίσουν οι βουλευτές της συμπολίτευσης το πολυνομοσχέδιο την Πέμπτη 20 Οκτωβρίου. Αν το ψηφίσουν, θα μάθουμε τι σκέφτονται για μας οι εταίροι και δανειστές μας. Αν όχι, δεν θα το μάθουμε ποτέ, ή -ακριβέστερα- θα μάθουμε τη χειρότερη εκδοχή του σχεδίου τους.

Όσοι πάντως πιστεύουν ότι η ψηφοφορία της 20ής Οκτωβρίου θα εξελιχθεί τελικώς ομαλά για τη συμπολίτευση, καλόν είναι να μη φιλάνε και σταυρό. Και τούτο επειδή από σήμερα και μέχρι την Πέμπτη το κοινωνικό κλίμα θα φορτιστεί επικίνδυνα.

Σήμερα στο Σύνταγμα είναι προγραμματισμένο να ξαναμαζευτούν οι Αγανακτισμένοι, ανταποκρινόμενοι στο πανευρωπαϊκό κάλεσμα. Από τη Δευτέρα οι απεργίες θα πέφτουν σαν το χαλάζι. Την παραμονή της ψήφισης του πολυνομοσχεδίου είναι η συγκέντρωση της ΑΔΕΔΥ και της ΓΣΕΕ, με τους εκπροσώπους ιδιαίτερα της πρώτης να απειλούν ότι θα γίνει, τουλάχιστον στην Αθήνα, της κολάσεως.

Ήδη τις τελευταίες ημέρες, από την πλευρά των αντιδρώντων στην κυβερνητική πολιτική, έχει γίνει η σχετική «προθέρμανση» εν όψει των συγκεντρώσεων της Τετάρτης και της ψηφοφορίας της Πέμπτης. Οι «καταδρομικές» δυνάμεις της ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ υπό τον Φωτόπουλο, οι καταλήψεις δημόσιων κτιρίων και υπουργείων με πρωτεργάτες στελέχη του ΠΑΜΕ, οι «κίτρινες σφήκες» του Θύμιου Λυμπερόπουλου που μαρσάρουν τις μηχανές των ταξί, οι αντιδράσεις της ΠΟΕ-ΟΤΑ και η άρνηση να μαζευτούν τα σκουπίδια έχουν προσθέσει αρκετά «φρύγανα» στην κοινωνική ανάφλεξη.

Αν σ’ αυτά προσθέσουμε και τις τυχοδιωκτικές έως προβοκατόρικες προσεγγίσεις ορισμένων ακραίων κύκλων που θα ήθελαν να κηλιδώσουν και την Κεντροαριστερά με αίμα, ώστε να εξισωθεί στο λαϊκό θυμικό με τη Δεξιά, τότε καταλαβαίνει κανείς ότι όντως μπορεί μια σπίθα να βάλει φωτιά στον κάμπο.

Πηγαίνοντας λοιπόν οι βουλευτές την Πέμπτη για να ψηφίσουν, το κοινωνικό κλίμα ενδέχεται να είναι εντελώς διαφορετικό από το σημερινό, που -παρά την ένταση- συνεχίζει να βρίσκεται υπό έλεγχο, παρ’ ότι η κυβέρνηση εμφανίζει έντονα σημάδια πολιτικής κόπωσης και λειτουργικής παραλυσίας.

Και βέβαια ουδόλως θα πρέπει να παραγνωρίζεται το γεγονός ότι οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ θα προσέλθουν να ψηφίσουν υπό την ασφυκτική πίεση είτε κομματικών στελεχών, κομματαρχών και ψηφοφόρων που τους προτρέπουν να αρνηθούν ψήφο στο πολυνομοσχέδιο εάν θέλουν να (ξανα)δουν τη δική τους ψήφο στις κάλπες, είτε υπό τη διάχυτη και ανεύθυνη κοινωνική ζύμωση περί μελλοντικού «Γουδίου».

Το ένα, λοιπόν, πρόβλημα είναι η ψήφιση ή όχι του πολυνομοσχεδίου. Αν δεν ψηφιστεί, «τετέλεσται» – τουλάχιστον η κυβέρνηση, αν όχι και η χώρα. Αν ψηφιστεί, δεν σημαίνει ότι αποφεύγονται οπωσδήποτε οι εκλογές. Θα πρέπει να είναι πολύ καλή η απόφαση του Συμβουλίου Κορυφής για την Ελλάδα και να δημιουργεί όντως όρους και εδραία πεποίθηση για υπέρβαση -στο προβλεπτό μέλλον- της κρίσης ώστε η κυβέρνηση και ο Γ. Παπανδρέου να παραμείνουν αταλάντευτα στον δρόμο που ορίζει η ρήση «όχι εκλογές, όχι συγκυβέρνηση».

Αν η 23η Οκτωβρίου δείχνει όντως «φως στην άκρη του τούνελ», τότε ο Γ. Παπανδρέου δεν έχει κανέναν λόγο ν’ αλλάξει τη στρατηγική του. Θα προσπαθήσει να κριθεί το 2013, στο τέλος της τετραετίας, και με βάση τα αποτελέσματα που θα έχουν παραχθεί.

Στην περίπτωση όμως που τα αποτελέσματα της Συνόδου Κορυφής είναι μεν θετικά, αλλά δεν εγγυώνται οπωσδήποτε μια θετική έκβαση ειμή μόνον εάν οι δεσμεύσεις που θα έχουν αναληφθεί υλοποιηθούν με συνέπεια και μέχρι κεραίας, τότε λίαν πιθανόν να εκτιμηθεί από τον πρωθυπουργό και τους υπουργούς του ότι είναι προτιμότερο το νέο μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα, που πρέπει να εγκριθεί επί τη βάσει των αποφάσεων του Συμβουλίου Κορυφής, να πρέπει να ψηφιστεί όχι με απλή, αλλά με αυξημένη πλειοψηφία από τη Βουλή.

Σε μια τέτοια περίπτωση, είναι σαφές ότι η απόφαση για προσφυγή ή όχι στις κάλπες είναι ευθύνη της αντιπολίτευσης, και ιδιαίτερα της μείζονος, η οποία -εφόσον είναι αυτή, όπως πιθανολογείται, που θα αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας- θα πρέπει να διαχειριστεί στη συνέχεια από θέση ευθύνης και την κρίση.

Εκτός κι αν όλοι, πράγμα μάλλον απίθανο, αναλογιστούν τα επερχόμενα και αναζητήσουν άλλες λύσεις, συναινετικές ή και υπερβατικές, που θα έπρεπε από μακρού χρόνου να έχουν πραγματωθεί.

Εν κατακλείδι, Μέρκελ και Σαρκοζί μπορεί να έχουν ακόμα οκτώ ημέρες για να δουν τι θα πράξουν με το μέλλον του ευρώ και της Ευρώπης, όμως ο Γ. Παπανδρέου έχει πέντε μέρες για να διασφαλίσει ότι στο ραντεβού της 23ης Οκτωβρίου θα πάει όρθιος ή με φορείο.

Δεν ξέρω τίνι τρόπω θα πείσει τους βουλευτές του να ψηφίσουν το πολυνομοσχέδιο, αλλά εάν δεν το καταφέρει πολιτικά ή δεν εισακουστεί, από τον Άγιο Γεράσιμο, η προσευχή του, υπάρχουν και οι Rolling Stones.

Πριν από 38 χρόνια, το 1973, στις 20 Οκτωβρίου, το τραγούδι του Μικ Τζάγκερ και του Κιθ Ρίτσαρντς «Angie» ανέβηκε στο Νο1 του αμερικανικού πίνακα επιτυχιών. Θα μπορούσε λοιπόν ο πρωθυπουργός, που είναι και λάτρης της ροκ μουσικής, να ψιθυρίσει υπό τους ήχους της κιθάρας του στη Λ. Κατσέλη, τη Β. Παπανδρέου, την Ά. Νταλάρα, τη Σ. Γιαννακά, την Κ. Μπατζελή και τ’ άλλα κορίτσια της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΠΑΣΟΚ «Μισώ τη θλίψη στα μάτια σας, αλλά Angie, Angie, δεν είναι καιρός να πούμε αντίο χωρίς αγάπη στις ψυχές μας και χωρίς χρήματα στα παλτά μας... δεν μπορούν να πουν ποτέ ότι δεν προσπαθήσαμε, Angie, Angie».

Δεν ξέρω αν θα τα καταφέρει, αλλά η φωνή του Μικ και η κιθάρα του Κιθ ακούγονται καλύτερα από τα «nein» της Άνγκελα και τα «σόλο» του Νικολά...

Oι 154 Μοϊκανοί του ΠΑΣΟΚ (24-09-2011)

2011-09-23T21:21:00.002+03:00

Ενα ερώτημα πλανάται τις τελευταίες ημέρες πάνω από το ελληνικό Κοινοβούλιο. Θα ψηφίσουν οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ τα νέα μέτρα που προτείνονται από την κυβέρνηση, προκειμένου να επιτευχθούν οι δημοσιονομικοί στόχοι του 2011; Αν δεν τα ψηφίσουν, η έκτη δόση του δανείου από την τρόικα δεν θα μας δοθεί, η συμφωνία της 21ης Ιουλίου της Συνόδου Κορυφής των μελών της Ευρωζώνης θα τιναχτεί στον αέρα, η κυβέρνηση θα πέσει, η χώρα θα χρεοκοπήσει. Τόσο απλά.

Το δίλημμα σαφέστατα και υφίσταται. Και σίγουρα είναι εκβιαστικό. Και οπωσδήποτε τίθεται επειδή σε μεγάλο βαθμό η κυβέρνηση επέδειξε αβελτηρία και ολιγωρία στην υλοποίηση μέτρων και αποφάσεων που είχαν υπερψηφιστεί από την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.

Τυχόν αρνητική ψήφος στο νέο πακέτο μέτρων θα πιστοποιεί και θα καταδικάζει την κυβερνητική ανεπάρκεια. Ταυτόχρονα, όμως, θα οδηγήσει αφενός σε διάλυση το ΠΑΣΟΚ, αφού στις εκλογές που θα ακολουθήσουν η συντριβή του θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη, και αφετέρου -αυτό που κυρίως ενδιαφέρει τη χώρα- σε πτώχευση και μαρασμό για πολλά χρόνια.

Πλανώνται οικτρά λοιπόν όσοι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ νομίζουν ότι, μη ψηφίζοντας, πρώτον, θα λυτρώσουν τη χώρα από μια κακή κυβέρνηση, δεύτερον, θα απαλλάξουν το κόμμα τους από το άχθος μέτρων που το φέρνoυν σε αντίθεση με τη φυσιογνωμία, την ιδεολογία και την πολιτική ιδιοσυστασία του και, τρίτον, θα γλιτώσουν τους ίδιους από την οργή και την απαρέσκεια των ψηφοφόρων τους.

Αν υπάρχει μια πιθανότητα και ελπίδα να διασωθούν η χώρα, η κυβέρνηση και οι ίδιοι οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, αυτή περνά μέσα από την υπερψήφιση των μέτρων. Όλα όσα ακούγονται περί εκλογών, συγκυβέρνησης, δημοκρατικής νομιμοποίησης, εθνικών συμπράξεων σωτηρίας μπορούν να συμβούν ή και να μη συμβούν μετά, αφού προηγουμένως ψηφιστούν τα μέτρα.

Την ίδια γνώμη, υποθέτω, έχουν και τα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης, και πρωτίστως η αξιωματική. Αν χρεοκοπήσει -και μάλιστα ανεξέλεγκτα- η χώρα, όλα όσα έχουν ειπωθεί ως εναλλακτικές προτάσεις δεν θα έχουν καμία αξία. Το νέο τοπίο που θα δημιουργήσει μια πτωχευμένη χώρα θα χρειάζεται νέες προσεγγίσεις, αναλύσεις και προτάσεις.

Από αυτή την άποψη, οι 154 «Μοϊκανοί» της συμπολίτευσης βρίσκονται σε τραγική θέση. Σε αντίθεση με τους συναδέλφους τους της αντιπολίτευσης, δεν έχουν το ευτελές (για τις ώρες που ζει η χώρα) προνόμιο της άνεσης και της πολυτέλειας να ασκούν κριτική εκ του ασφαλούς. Είναι αυτοί που θα αποφασίσουν με την ψήφο τους αν θα οδηγήσουν τη χώρα, την παράταξη και τους εαυτούς τους στην καταστροφή ή θα τους δώσουν μια ευκαιρία στην ελπίδα.

Αν τα μέτρα ψηφιστούν, η έκτη δόση θα μας δοθεί, οι αποφάσεις της 21ης Ιουλίου θα συνεχίσουν να βρίσκονται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και η Ελλάδα θα παραμείνει ζωντανή – με αυτήν ή με άλλη κυβέρνηση, με ή χωρίς εκλογές.

Στο χέρι, λοιπόν, των 154 βουλευτών είναι το τι από τούδε και στο εξής θα συμβεί. Η κοινωνία μπορεί να μην αντέχει τα μέτρα. Μπορεί να ’ναι άδικα, λάθος, ατελή ή και να αποδειχθούν ατελέσφορα. Όμως η ανεξέλεγκτη χρεοκοπία της χώρας είναι μεγαλύτερο λάθος. Είναι έγκλημα.

Δικαίως κάποιος από τους 154 βουλευτές θα αναρωτηθεί και μαζί του σχεδόν όλοι οι Έλληνες: Εντάξει, να ληφθούν αυτά τα μέτρα, αλλά τι θα γίνει; Κάθε φορά που είναι να πάρουμε μια νέα δόση, θα πρέπει να παίρνουμε και καινούργια μέτρα; Να ψηφιστούν τα μέτρα, αλλά υπάρχει ελπίδα διάσωσης; Μήπως κάθε φορά τίθεται το δίλημμα «ή μέτρα ή χρεοκοπία»;

Όποιος πει ότι μπορεί να δώσει σίγουρη απάντηση σ’ αυτά τα ερωτήματα απλώς κοροϊδεύει. Ουδείς γνωρίζει μετά βεβαιότητος τι τέξεται η επομένη. Και δεν γνωρίζει επειδή, στην κατάσταση που βρίσκεται η χώρα, η διάσωση ή η καταστροφή της δεν εξαρτώνται από την ίδια. Είναι σε συνάρτηση με το διεθνές και πρωτίστως το ευρωπαϊκό περιβάλλον.

Το μόνο όπλο που διαθέτει η Ελλάδα έναντι των εταίρων και δανειστών της είναι η τήρηση των υποχρεώσεών της. Να τους αφαιρέσει, δηλαδή, το δικαίωμα και το επιχείρημα να την καταστήσουν υπεύθυνη για ό,τι ήθελε συμβεί. Όσο η χώρα τηρεί τις δεσμεύσεις της, τόσο αφοπλίζονται οι αντίπαλοί της.

Αν λοιπόν οι 154 βουλευτές ψηφίσουν τα μέτρα, η υποχρέωση μεταφέρεται στην άλλη πλευρά. Οι εταίροι και δανειστές μας θα πρέπει εφεξής να σκεφτούν πολύ σοβαρά τι θα κάνουν με το πρόβλημα της υπερχρέωσης. Η Ιρλανδία και η Πορτογαλία, με τη συναίνεση και των αντιπολιτεύσεών τους, υλοποιούν με μεγαλύτερη συνέπεια τα μνημόνιά τους και βρίσκονται σε καλύτερη μοίρα από μας.

Η Μέρκελ και ο Σαρκοζί, εφόσον εμείς βρεθούμε εντός των δημοσιονομικών στόχων που μας έχουν τεθεί, θα πρέπει, καθώς το πρόβλημα διογκώνεται, να αποφασίσουν αν θα αντιμετωπίσουν ριζικά το πρόβλημα της περιφέρειας της Ευρωζώνης, αλλά και συνολικά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πριν από δύο χρόνια το πρόβλημα ήταν ελληνικό, πριν από έναν χρόνο ήταν πρόβλημα των PΙGs. Τώρα το πρόβλημα είναι ευρωπαϊκό.

Ο κίνδυνος ανεξέλεγκτης πιστωτικής κρίσης και βαθιάς ύφεσης οδηγεί όλους σε αναστοχασμό. Πλέον, ωριμάζει η ιδέα μιας συνολικής διευθέτησης του προβλήματος. Αυτά που χθες έμοιαζαν εξωπραγματικά σήμερα βρίσκονται, υπό την πίεση και των Αμερικανών, στην ατζέντα των συζητήσεων των Γερμανών και των Γάλλων.

Η επαναγορά χρέους, το ευρωομόλογο, το «κούρεμα» χωρίς πιστωτικό γεγονός και με παραμονή στο ευρώ αναφέρονται σε επίσημες δηλώσεις Ευρωπαίων και άλλων αξιωματούχων, ενώ πληθαίνουν και τα σχετικά δημοσιεύματα.

Πλέον, η αίσθηση και οι πληροφορίες που υπάρχουν οδηγούν στο συμπέρασμα ότι είναι θέμα λίγου χρόνου η ηγεσία της Ευρώπης να λάβει γενναίες αποφάσεις που θα καθιστούν βιώσιμο και διαχειρίσιμο το ελληνικό χρέος. Εάν η Ελλάδα, όντως, με τα μέτρα που θα λάβει, βρεθεί εντός των δημοσιονομικών στόχων, ενδέχεται να υπάρξει απόφαση για γενναίο «κούρεμα» των ομολόγων της, με ταυτόχρονη προστασία των ασφαλιστικών ταμείων και των τραπεζών.

Ενδέχεται, δηλαδή, να εγκαταλειφθεί η ιδέα σύναψης ενός νέου δανείου της Ελλάδας και να της δοθεί η δυνατότητα να «κουρέψει» τα ομόλογά της σε ποσοστό 50%-70%, παραμένοντας όμως στο ευρώ. Αν αυτό συμβεί, το χρέος θα πέσει κάτω από το 100% του ΑΕΠ και θα καταστεί διαχειρίσιμο.

Αν μάλιστα η χώρα καταφέρει, όπως λέει η κυβέρνηση, να έχει από το 2012 και πρωτογενή πλεονάσματα, να μπορεί δηλαδή να εξυπηρετεί από μόνη της τις ανάγκες λειτουργίας του κράτους, τότε το τοπίο αλλάζει εντυπωσιακά. Χωρίς πρωτογενή ελλείμματα και με τοκοχρεολύσια 8-9 δισ. ευρώ (μειωμένα δηλαδή στο μισό), που θα μπορούν να πληρωθούν μέσω του EFSF, δεν θα έχει ανάγκη τις αγορές, ακόμη κι αν αυτές μας τιμωρήσουν, θέτοντάς μας εκτός για 5 ή και 10 χρόνια.

Εξάλλου, εάν αυτά ήθελαν συμβούν, είναι προφανές ότι η χώρα θα γίνει ελκυστική στους επενδυτές, οπότε και τα προγράμματα ιδιωτικοποιήσεων και αξιοποίησης της περιουσίας του Δημοσίου θα προχωρήσουν. Εάν προχωρήσουν αυτά τα προγράμματα, σε συνδυασμό με το ΕΣΠΑ, τη μείωση του Δημοσίου και τις άλλες τομές που προβλέπονται στο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα, θα ξεπεράσουμε και τον σκόπελο της ύφεσης, που είναι η μεγαλύτερη απειλή.

Αν αυτά δεν γίνουν, ακόμα και τα νέα μέτρα να ψηφιστούν, πρωτογενή πλεονάσματα δεν πρόκειται να υπάρξουν. Η ύφεση στο οκτάμηνο, παρά τα όσα λέγονται, φτάνει, σύμφωνα με αξιόπιστες πληροφορίες, στο 7,1%, οπότε στο τέλος του έτους θα κλείσει περίπου στο 6,5%-7%.

Αν μπούμε με τέτοια ύφεση στο 2012, όχι πρωτογενή πλεονάσματα, αλλά αύξηση των ελλειμμάτων θα έχουμε, καθώς τα δημόσια έσοδα θα μειωθούν δραματικά. Αυτό οι εταίροι και δανειστές μας το γνωρίζουν, οπότε είναι και γι’ αυτούς σχεδόν μονόδρομος μια ριζική λύση στο ελληνικό πρόβλημα.

Διαφορετικά, και τα λεφτά τους θα χάσουν και η πτώχευση της Ελλάδας θα μολύνει ολόκληρη την Ευρωζώνη, στέλνοντας στα Τάρταρα το ευρώ, και η κρίση θα καταστεί παγκόσμια, καθώς το πιστωτικό σύστημα θα δεχθεί πλήγμα χειρότερο απ’ αυτό της Lehman Brothers.

Eίναι λοιπόν περισσότερον και από απαραίτητο, είναι θεμελιώδους σημασίας για το πώς θα πορευθεί εφεξής η χώρα, να υπερψηφιστούν τα νέα μέτρα, παρ’ ότι μπορεί να είναι επώδυνα, επαχθή, άδικα και αποτέλεσμα ολιγωρίας και αβελτηρίας της κυβέρνησης. Αν ψηφιστούν, υπάρχει μια πιθανότητα και ελπίδα έστω και μόνοι μας, με εκλογές, με άλλη κυβέρνηση με υπερκομματικά σχήματα, με άλλο μείγμα πολιτικής, να διαχειριστούμε το μέλλον μας.

Αν μάλιστα επιλέξουν και οι εταίροι-δανειστές μας να υπερβούν τη στενοκεφαλιά και την κακοφωνία που τους διακρίνουν, τότε τα πράγματα μπορούν να γίνουν ακόμη καλύτερα. Οι πιθανότητες να γυρίσει ο τροχός αυξάνονται. Αν τα μέτρα καταψηφιστούν, ακόμα και αυτή η μία, η ισχνή, η πιθανολογούμενη ελπίδα εκλείπει. Το έρεβος θα καλύψει τα πάντα και οι μικροί και μεγάλοι κοινωνικοί εμφύλιοι που θα ξεσπάσουν θα πληγώσουν καίρια τη χώρα της... δραχμής και της μίζερης πατριδογνωσίας.

Οι 154 βουλευτές του ΠΑΣΟΚ έχουν λοιπόν την ευκαιρία να ψηφίσουν αν θα υπάρξει έστω μια πιθανότητα και ελπίδα να γυρίσει η τύχη της χώρας, της παράταξής τους και των ιδίων. Καταψηφίζοντας, αυτοκτονούν πρώτα απ’ όλους οι ίδιοι. Τραγικό, απάνθρωπο, εκβιαστικό, πολιτικά εξευτελιστικό, αλλά έτσι είναι. Οι ίδιοι ανέλαβαν την ευθύνη να μη βουλιάξει η χώρα, αυτοί ψήφισαν το μνημόνιο, τα διορθωτικά μέτρα, το Μεσοπρόθεσμο. Αυτοί έδωσαν την προηγούμενη ψήφο τους. Είναι αφελείς αν νομίζουν ότι μπορούν να μην πιουν το πικρό ποτήρι μέχρι τέλους. Πρέπει να πιουν και την τελευταία σταγόνα.

Εξάλλου, μόνον έτσι μπορούν να ελπίζουν ότι ίσως και στο εγγύς μέλλον θα... ξεδιψάσουν, αφήνοντας μάλιστα «διψασμένους» τους αντιπάλους τους, που ορέγονται την εξουσία και τον διαμοιρασμό των ιματίων τους.

Τρικούπης και Δηλιγιάννης (17-09-2011)

2011-09-16T20:36:00.003+03:00

Σ’ έναν πόλεμο, κερδίζεις και χάνεις μάχες. Το σημαντικό είναι να κερδίσεις την τελευταία. Αυτή που κρίνει οριστικά την έκβαση του πολέμου. Το ίδιο ισχύει και στην πολιτική. Σημασία δεν έχει ποιος κερδίζει τις εντυπώσεις στις κοινοβουλευτικές, κοινωνικές, συνδικαλιστικές, αυτοδιοικητικές ή και τις δημοσκοπικές μάχες που γίνονται στο διάστημα μεταξύ δύο εκλογικών αναμετρήσεων, αλλά ποιος θα κερδίσει την αποφασιστική μάχη. Τη μάχη της κάλπης. Η τελική μάχη που θα δοθεί για το ποιος θα αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας έχει σημασία.

Γιώργος Παπανδρέου και Αντώνης Σαμαράς, ΠΑΣΟΚ και Νέα Δημοκρατία, εκεί θα κάνουν ταμείο. Εκεί θα κριθεί ποιος κέρδισε και ποιος έχασε. Η λαϊκή ετυμηγορία, όπως θα εκφραστεί την ημέρα των εκλογών (όποτε αυτές γίνουν, είτε σε δύο μήνες είτε σε δύο χρόνια), είναι αυτή που θα αποφανθεί τελεσίδικα ποια από τις δύο στρατηγικές των δύο κομμάτων εξουσίας είναι η ορθή για να αντιμετωπιστεί η κρίση.

Σίγουρα τους τελευταίους μήνες η κυβέρνηση σχεδόν καθημερινά υφίσταται μικρές ή μεγαλύτερες ήττες, ενώ η αξιωματική αντιπολίτευση κερδίζει τις εντυπώσεις. Σ’ έναν βαθμό, αυτό είναι φυσικό να συμβαίνει, καθώς οι μεν έχουν την ευθύνη διαχείρισης των δημοσίων υποθέσεων, που λόγω κρίσης είναι εκρηκτικές, ενώ οι δε έχουν την ασφάλεια και την άνεση που τους παρέχει η θέση κριτικής και σχολιασμού των κυβερνητικών πεπραγμένων.

Αυτά βεβαίως συμβαίνουν σε συνήθεις κοινοβουλευτικές περιόδους, όταν οι πολιτικές εξελίξεις είναι ομαλές και το διακύβευμα της κάλπης είναι ποιος, για τα επόμενα τέσσερα χρόνια, θα αναλάβει την ευθύνη της διακυβέρνησης. Η κατάσταση σήμερα, όμως, είναι έκτακτη και δραματική για τη χώρα. Αυτό που διακυβεύεται δεν είναι ο κομματικός συσχετισμός δύναμης, αλλά η διάσωση της πατρίδας. Κι αυτή -λόγω της φύσης και της έκτασης της κρίσης- δεν μπορεί να την πετύχει μόνο του ένα κόμμα.

Ακόμη και αυτοδυναμία να πετύχει η Ν.Δ. στις επόμενες εκλογές, είναι σίγουρο ότι θα ταλαιπωρηθεί ίσως και περισσότερο απ’ ό,τι ταλαιπωρείται σήμερα το ΠΑΣΟΚ. Αν ο Γ. Παπανδρέου άντεξε -μέχρι σήμερα- δύο χρόνια, δεν είναι σίγουρο ότι αύριο ο Αντ. Σαμαράς θ’ αντέξει δύο μήνες, αφού θα πρέπει να αποδεχθεί την πραγματικότητα που έχει επιβληθεί από την τρόικα, τα μνημόνια και την υπερχρέωση της χώρας.

Αυτό ο Αντ. Σαμαράς το ξέρει, και -παρά τα όσα λέει- είναι σίγουρο ότι αυτό που επιθυμεί ως εξαγόμενο από την κάλπη είναι να έρθει το κόμμα του πρώτο και να επιβάλει αυτός και με τους δικούς του όρους την ευρύτερη συνεννόηση με τη μορφή είτε κυβέρνησης εθνικής σωτηρίας είτε συγκυβέρνησης των δύο μεγάλων κομμάτων εξουσίας.

Αυτό που αρνήθηκε και αρνείται στον Γ. Παπανδρέου θα το επιδιώξει ο ίδιος, και πιθανότατα θα το κερδίσει, αφού θα είναι δύσκολο στο ΠΑΣΟΚ να αρνηθεί κάτι το οποίο σήμερα επιδιώκει. Μάλιστα, σε μια τέτοια περίπτωση, ο Αντ. Σαμαράς θα βγει διπλά ωφελημένος, αφού θα πρέπει να θεωρείται βέβαιο ότι τμήματα του ΠΑΣΟΚ, ιδίως τα αριστερόστροφα, θα διαφωνήσουν και θα αποχωρήσουν.

Η στρατηγική Σαμαρά, λοιπόν, είναι πολύ απλή. Δεν πιέζουμε υπερβολικά το ΠΑΣΟΚ, του δίνουμε χρόνο να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά για να υφίσταται τη φθορά, σταδιακά αποχωρούμε από το αντιμνημονιακό τόξο και στις εκλογές στόχος είναι να βγούμε πρώτο κόμμα ώστε να υπάρξει συγκυβέρνηση με όρους ηγεμονίας δικούς μας. Ακόμη και αν κερδίσει την αυτοδυναμία η Ν.Δ., είναι σίγουρον ότι ο Αντ. Σαμαράς θα επιδιώξει να σχηματίσει κυβέρνηση που να έχει χαρακτηριστικά ευρύτερων πολιτικών συναινέσεων και συμπτώσεων.

Το πρόβλημα, λοιπόν, το έχει ο Γ. Παπανδρέου. Βρέθηκε και βρίσκεται με τον «μουντζούρη» στο χέρι. Είναι παγιδευμένος ανάμεσα στο καθήκον, ως κυβερνήτης, να διασώσει τη χώρα και την υποχρέωση, ως αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, να διατηρήσει ενωμένη και ισχυρή την παράταξή του.

Προσώρας έχει επιλέξει τον δρόμο του καθήκοντος, τη διάσωση δηλαδή της χώρας. Αυτό τού παρέχει και το πλεονέκτημα της προσωπικής διάσωσης, την οποίαν ρητορικά μπορεί να αρνείται, όμως είναι σίγουρο ότι επιδιώκει να του αναγνωριστεί ότι αυτός έθεσε υπεράνω προσωπικών και κομματικών προτεραιοτήτων το εθνικό συμφέρον.

Μέχρι πρότινος, αυτό είναι αλήθεια ότι απέδιδε. Όμως το τελευταίο διάστημα, και όσο η κρίση βαθαίνει, αυτό που οι πολίτες αναγνώριζαν στον Γ. Παπανδρέου ως ευγενική προσπάθεια αρχίζει να αλλάζει, όπως επίσης και η εικόνα ως του μόνου πολιτικού που μπορεί να χειριστεί ικανοποιητικά το διεθνές προφίλ της χώρας.

Ταυτόχρονα, αναπτύσσεται ραγδαία το ένστικτο αυτοσυντήρησης των βουλευτών, αλλά και των στελεχών του κόμματός του. Όσο υπερτερούσε η ελπίδα ότι η παρτίδα σώζεται, η στρατηγική Παπανδρέου ήταν ορθή, αφ’ ης στιγμής όμως αρχίζει και κυριαρχεί η εκτίμηση ότι η χώρα οδηγείται στα βράχια, η στρατηγική αυτή γίνεται ζημιογόνα και αδιέξοδη. Και για τη χώρα και για το ΠΑΣΟΚ και για τον ίδιο τον Γ. Παπανδρέου.

Ο χρόνος πλέον δεν είναι σύμμαχος του Γ. Παπανδρέου, αλλά του Αντ. Σαμαρά. Αν ο Γ. Παπανδρέου συνεχίζει να πιστεύει ότι τα μέτρα και οι πολιτικές του θα αποδώσουν μέχρι το 2013 σε βαθμό που να τον καταστήσουν ξανά κυρίαρχο, απλώς αυταπατάται. Αν, μάλιστα, αποδώσουν σε υπερθετικό βαθμό και οι Έλληνες αισθανθούν ότι η παρτίδα σώθηκε, τότε είναι σίγουρο ότι οι πολίτες θα τον τιμωρήσουν για τις θυσίες που υπέστησαν. Κινδυνεύει, δηλαδή, να πάθει ό,τι και ο Ελευθ. Βενιζέλος, ο οποίος διπλασίασε την Ελλάδα και έχασε τις εκλογές.

Η στρατηγική Παπανδρέου, για να αποδώσει, πρέπει να είναι ένα κράμα φόβου και ελπίδας. Πρέπει να έχει ισχυρά διλημματικά στοιχεία. Μέχρι πριν από λίγους μήνες είχε. Τώρα, όχι. Πρέπει, λοιπόν, να τα ξαναεφεύρει.

Αυτό που δεν αποτόλμησε τον Μάιο ίσως πρέπει να το κάνει τον Νοέμβριο. Αν τον Μάιο είχε προσφύγει στις κάλπες με σύνθημα και δίλημμα την τότε απόφαση των Ευρωπαίων εταίρων μας, η οποία επικυρώθηκε στις 21 Ιουλίου, αλλά και την άρνηση του Αντ. Σαμαρά να υπάρξει συγκυβέρνηση, είναι σίγουρο ότι θα διεκδικούσε βασίμως να είναι το ΠΑΣΟΚ πρώτο κόμμα και να επιβάλει την εθνική συνεννόηση με τους δικούς του όρους. Σε κάθε δε περίπτωση, θα είχε στερήσει τη δυνατότητα στον Σαμαρά να εδραιώσει την παρουσία του στο πολιτικό σκηνικό και να εμφανίζεται ως ο «ερχόμενος».

Μπορεί αυτό που δεν έγινε τον Μάιο να γίνει τον Νοέμβριο; Ναι, αν και συγκεντρώνει μικρότερες πιθανότητες επιτυχίας. Από τον Μάιο συνέβησαν πολλά που επιβάρυναν το πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό κλίμα, και σαφέστατα έφεραν την κυβέρνηση σε δυσχερέστερη θέση.

Γιατί, όμως, τον Νοέμβριο; Επειδή τότε είναι η τελευταία ευκαιρία να θέσει ένα ισχυρό πολιτικό δίλημμα: Ή παίρνουμε το δεύτερο δάνειο ή οδηγούμαστε σε ανεξέλεγκτη χρεοκοπία και πτώχευση.

Πώς μπορεί να συμβεί αυτό; Να ζητήσει να επικυρωθεί η δεύτερη δανειακή σύμβαση με αυξημένη πλειοψηφία. Αυτό, δηλαδή, που δεν έκανε το 2010 με το πρώτο μνημόνιο. Αν η Ν.Δ. αρνηθεί, ας αναλάβει αυτή το βάρος των όσων ήθελαν συμβεί μετά. Και για να κάνει πιο ισχυρό το δίλημμα, ας περιμένει να επικυρωθεί τελευταία από την ελληνική Βουλή η απόφαση της 21ης Ιουλίου, αφού πρώτα την επικυρώσουν όλα τα ευρωπαϊκά Κοινοβούλια. Αν την επικυρώσουν όλοι, αυτοί δηλαδή που μας δανείζουν τα χρήματα, θα είναι παράδοξο και εγκληματικό να αρνηθεί η Βουλή της Ελλάδας, της χώρας δηλαδή που δέχεται τη βοήθεια, να την επικυρώσει.

Η αξιωματική αντιπολίτευση υποστηρίζει ότι δεν θα παράσχει τη συναίνεσή της. Τρία πράγματα, λοιπόν, μπορούν να συμβούν. Είτε θα αναγκαστεί η Ν.Δ. ν’ αλλάξει τη θέση της και να γίνει έν τινι τρόπω συνυπεύθυνη, οπότε θα χάσει βασικά επιχειρήματα από την αντιπολιτευτική της ρητορική, είτε να διαφωνήσουν κάποιοι βουλευτές της, οπότε το πρόβλημα θα μεταφερθεί στον αντίπαλο, είτε να οδηγηθούμε στις κάλπες, με κίνδυνο να μη μας δοθεί νέο δάνειο, κάτι που ισοδυναμεί με εθνική καταστροφή.

Στην τρίτη περίπτωση, είναι προφανές ότι η Ν.Δ. δύσκολα θα μπορέσει να αντέξει ένα τέτοιο βάρος χωρίς επιπτώσεις για τη συνοχή και την ύπαρξη και της ίδιας, και πάντως είναι σίγουρο ότι το ΠΑΣΟΚ θα συγκρατήσει δυνάμεις, καθώς το δίλημμα για τους πολίτες θα είναι ισχυρό.

Με απλά λόγια, ο Γ. Παπανδρέου μπορεί να τροποποιήσει τους όρους του πολιτικού παιχνιδιού βάζοντας αυξημένο βαθμό δυσκολίας στην αξιωματική αντιπολίτευση, η οποία μέχρι τώρα τα βρίσκει όλα εύκολα.

Ο Γ. Παπανδρέου μπορεί να δυσκολέψει ακόμη περισσότερο τη Ν.Δ., αν ζητήσει ο νέος προϋπολογισμός -που θα κατατεθεί και θα ψηφιστεί φέτος για πρώτη φορά τον Οκτώβριο- να είναι καρπός κοινής επεξεργασίας και πρόταση όχι μόνο της κυβέρνησης, αλλά και των δύο κομμάτων εξουσίας. Να προσπαθήσει να επιβάλει, δηλαδή, τη συγκυβέρνηση στην πράξη, ακόμη κι αν η Ν.Δ. δεν μετέχει στην κυβέρνηση. Η δεύτερη δανειακή σύμβαση της χώρας είναι το τελευταίο ισχυρό χαρτί του Γ. Παπανδρέου και της κυβέρνησής του. Αν το παίξει, μπορεί και να κερδίσει.

Aν δεν το παίξει, θα συνεχίσει να χάνει δυνάμεις σ’ ένα παιχνίδι λήψης συνεχών μέτρων, που το μόνο που κάνουν είναι να οδηγούν την οικονομία στην ύφεση, την κοινωνία στην κατάθλιψη, τη χώρα στο περιθώριο και το ΠΑΣΟΚ στη διάλυση.

Αν το PSI, δηλαδή η εθελοντική συμμετοχή των ιδιωτών στην ανταλλαγή ομολόγων, πάει καλά, που -όπως όλα δείχνουν- θα πάει καλά, ακόμη κι αν δεν συγκεντρωθεί το επιθυμητό 90% της συμμετοχής, αν μας δοθεί η έκτη δόση του πρώτου δανείου, που -απ’ ό,τι φαίνεται- θα μας δοθεί, κι αν τα ευρωπαϊκά Κοινοβούλια επικυρώσουν την απόφαση της 21ης Ιουλίου, η κυβερνητική στρατηγική, ίσως για τελευταία φορά μέχρι την εξάντληση της τετραετίας, εάν καταφέρει να την εξαντλήσει, θα συγκεράζει τον φόβο με την ελπίδα.

Θα είναι μάλλον η τελευταία φορά που ο Γ. Παπανδρέου μπορεί να θέσει ισχυρά διλήμματα και να μεταβιβάσει μέρος της ευθύνης για ό,τι συμβαίνει και μέλλει να συμβεί στην αξιωματική αντιπολίτευση. Ίσως τώρα είναι ο χρόνος που ο Γ. Παπανδρέου μπορεί να δώσει στη μάχη που θα δοθεί στο Κοινοβούλιο τα χαρακτηριστικά της τελευταίας μάχης που μπορεί να κρίνει την έκβαση του πολέμου.

Θα το αποτολμήσει; Δύσκολο. Πιθανότατα, θα συνεχίσει την πολιτική τού πολύ υψηλού ρίσκου που ακολουθεί. Εάν τα καταφέρει και σώσει τη χώρα, ο ίδιος θα δικαιωθεί. Αν όχι, ίσως κάποια στιγμή στο μακρινό μέλλον η Ιστορία να του απονείμει εύσημα, όπως στον Χαρ. Τρικούπη.

Βέβαια, όσοι εντρυφούν στην πολιτική ιστορία γνωρίζουν ότι οι αρετές του Χαρ. Τρικούπη αναγνωρίστηκαν από τους Έλληνες δεκαετίες μετά. Στην εποχή του, όταν είπε το «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν», εξαφανίστηκε πολιτικά. Σε αντίθεση με τον Δηλιγιάννη, ο οποίος -αν και προετοίμασε τη χρεοκοπία- επανήλθε, μετά από έξι χρόνια, στην πρωθυπουργία.

Αν ο Παπανδρέου διαλέξει να γίνει Δηλιγιάννης, θα καταστήσει πολιτικά και περίπου αναπόφευκτα τον Αντ. Σαμαρά Χαρ. Τρικούπη. Στη ζωή είναι τι διαλέγεις...

Άγγελος εξάγγελος (10-09-2011)

2011-09-09T22:21:00.001+03:00

Ορισμένοι θεωρούν ότι ο πρωθυπουργός, αυτό το Σαββατοκύριακο, στη Θεσσαλονίκη, θα περάσει δύσκολες ώρες. Μάλιστα, κάποιοι «προφητεύουν» ότι η φετινή ΔΕΘ θα ’ναι για τον Γ. Παπανδρέου ό,τι ήταν για τον Κ. Καραμανλή αυτή του 2008. Η αρχή του τέλους του, δηλαδή. Λάθος, και μάλιστα μέγα.

Τότε, ο Καραμανλής προσπάθησε ανεπιτυχώς να καλύψει σκάνδαλα και ανήθικες συμπεριφορές υπουργών του. Σήμερα, ο Παπανδρέου πρέπει να δικαιολογήσει πολιτικές της κυβέρνησής του στις οποίες αντιτίθενται σφόδρα τα συνδικάτα, το σύνολο της αντιπολίτευσης, μεγάλο τμήμα του ΠΑΣΟΚ και οι περισσότερες κοινωνικές ομάδες.

Το 2008 υπήρξε ηθική απονομιμοποίηση του τότε πρωθυπουργού και της κυβέρνησής του. Το 2011 για τον νυν πρωθυπουργό και την κυβέρνησή του το πρόβλημα είναι η πολιτική νομιμοποίησή τους, ήτις αμφισβητείται έντονα λόγω των μέτρων που ελήφθησαν και λαμβάνονται καθ’ υπαγόρευσιν της τρόικας και προς υλοποίησιν των μνημονίων που υπεγράφησαν προκειμένου να μην πτωχεύσει η χώρα.

Η αρχή του τέλους για τον Καραμανλή ξεκίνησε μ’ αυτά που είπε στη συνέντευξη Τύπου για τον Βουλγαράκη, τον Ρουσόπουλο, τον Εφραίμ, τον Ζαχόπουλο, τους «κουμπάρους». Αρχή του τέλους για τον Παπανδρέου θα έχουμε όχι για όσα τυχόν πει ή δεν πει για τον Ραγκούση, τον Ρέππα, τον Παπακωνσταντίνου, τον Βενιζέλο, αλλά εάν όσα συμβούν έξω από τις αίθουσες της ΔΕΘ πυροδοτήσουν παρατεταμένες βίαιες κοινωνικές συγκρούσεις που θα επιταχύνουν πολιτικές εξελίξεις και θα επιβαρύνουν έτι περαιτέρω το κλίμα δυσπιστίας και αμφισβήτησης των αγορών και των εταίρων-δανειστών της χώρας.

Εάν η Θεσσαλονίκη δεν γίνει, όπως κάποιοι την ετοιμάζουν, «Γένοβα», τότε το Σαββατοκύριακο δεν θα ’ναι δύσκολο για τον Γ. Παπανδρέου. Όχι πως θα περάσει τον κάβο. Όχι. Απλώς δεν θα ’ναι δύσκολες η ομιλία του στις παραγωγικές τάξεις και η συνέντευξή του στους δημοσιογράφους. Θα ειπωθούν πράγματα αναμενόμενα, σε δραματικούς τόνους, με μία πρέζα αισιοδοξίας και με περισσότερα ή καλύτερα απ’ ό,τι μέχρι τώρα επιχειρήματα. Λόγοι υποστηρικτικοί της αναγκαιότητας να συναισθανθεί η κοινωνία τη δεινή θέση στην οποία βρίσκεται και δικαιολογητικοί των μέτρων που αλλάζουν βίαια και εκ βάθρων την Ελλάδα και τη ζωή μας.

Άλλωστε, ουδείς περιμένει να πει κάτι διαφορετικό από αυτά που ήδη ξέρουμε. Καλά νέα ή ευχάριστες ειδήσεις δεν υπάρχουν. Το γνωρίζουμε. Όλοι. Η αγωνία είναι μην υπάρξουν κι άλλες δυσάρεστες εξαγγελίες. Αυτό είναι και το ουσιαστικό πρόβλημα για την παρούσα κυβέρνηση. Το ακροατήριό της έχει συρρικνωθεί υπερβολικά ή, ακόμη χειρότερα γι’ αυτήν, καθημερινά γίνεται όλο και πιο εχθρικό απέναντί της. Εν τινι τρόπω περιέρχεται στην κατάσταση του άγγελου εξάγγελου του Σαββόπουλου, ο οποίος, αφού δεν είχε νέα ευχάριστα να πει, καλύτερα να μη μας πει κανένα.

Γίνεται δε ακόμη μεγαλύτερο το πρόβλημα όχι τόσον γιατί τα νέα δεν είναι ευχάριστα, αλλά επειδή τα κακά μαντάτα συνεχώς ανακυκλώνονται. Πόσες και πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει για τους δημοσίους υπαλλήλους, το νέο μισθολόγιο, τα κλειστά επαγγέλματα, τις εργασιακές σχέσεις, τη φοροδιαφυγή, τις καταργήσεις και συγχωνεύσεις οργανισμών, τις αποκρατικοποιήσεις; Άπειρες. Συνεχώς ακούμε τα ίδια και τα ίδια, αλλά κάθε φορά με κάτι επιπλέον, πιο επαχθές και δυσάρεστο.

Κι αυτό είναι που εξοργίζει. Επειδή αυτό το κάθε φορά επιπλέον είναι απότοκο της επιδειχθείσας ολιγωρίας της κυβέρνησης. Η κοινωνία φορτώνεται επιπλέον βάρη επειδή δεν έγιναν εγκαίρως και όπως έπρεπε οι αλλαγές και οι μεταρρυθμίσεις που είχαν ειπωθεί, αποφασιστεί και νομοθετηθεί. Μέχρι κάποιο σημείο έλεγες ότι για το κακό που μας βρήκε φταίνε οι ξένοι, οι εταίροι μας, που είναι κι αυτοί μπουρδέλο, με ηγεσίες ιδιοτελείς και κατώτερες των περιστάσεων. Έτσι ήταν και έτσι συνεχίζει να είναι.

Όμως για τις καθυστερήσεις, τις αδυναμίες και τις παλινωδίες που σημειώνονται, καθώς και την ανακύκλωση των νομοθετημάτων, δεν φταίνε οι ξένοι. Η κυβέρνηση φταίει. Για τις αλλαγές στην πολιτική όταν αλλάζουν οι υπουργοί δεν φταίνε οι τροϊκανοί. Η κυβέρνηση φταίει. Για τις κυβερνητικές αντιθέσεις και αντιπαραθέσεις δεν φταίει η Μέρκελ. Ο Παπανδρέου φταίει. Για τη σχιζοφρένεια της κοινοβουλευτικής ομάδας του ΠΑΣΟΚ και την ποιότητα της συμπολίτευσης δεν φταίει ο Τρισέ. Το ΠΑΣΟΚ φταίει. Για τον λαϊκισμό και την άρνηση εθνικής συνεννόησης ή και κυβερνητικής συνεργασίας δεν φταίει το ΔΝΤ. Η αντιπολίτευση φταίει. Και ούτω καθεξής.

Προχθές, ο υπουργός Οικονομικών μάς είπε, και αυτό το Σαββατοκύριακο θα το επαναλάβει ο πρωθυπουργός, ότι αυτά τελείωσαν. Εφεξής ό,τι λένε θα το εννοούν και ό,τι αποφασίζουν θα το υλοποιούν. Να το δούμε και να μην το πιστέψουμε. Όμως τόσον ο Γ. Παπανδρέου όσον και ο Ευάγγ. Βενιζέλος, αλλά και οι άλλοι υπουργοί που πήραν προ ημερών την απόφαση στο Υπουργικό Συμβούλιο ότι τα ψέματα τελείωσαν, πρέπει να έχουν υπ’ όψιν τους ένα πράγμα. Αυτοί μπορεί να αποφάσισαν ότι τα ψέματα τελείωσαν, αλλά έχει αλλάξει και η κατάσταση. Αυτό που χθες ήταν νωρίς σήμερα είναι αργά.

Όλες τις ρήξεις, τις τομές, τις αλλαγές και τις μεταρρυθμίσεις που τώρα ανακάλυψαν ότι είναι αδήριτη ανάγκη να γίνουν θα πρέπει να τις κάνουν σχεδόν μόνοι τους, με ελάχιστους συμμάχους και σε μια διεθνή οικονομική συγκυρία που επιδεινώνεται. Τα όσα θα πει ο πρωθυπουργός θα μπορούσαν να τελεσφορήσουν πριν από δύο ή και έναν χρόνο, όταν η κυβέρνηση είχε ακόμη νωπή τη λαϊκή εντολή, η κοινοβουλευτική πλειοψηφία ήταν ισχυρή, το ΠΑΣΟΚ πολιτικά και δημοσκοπικά κυριαρχούσε, η αξιωματική αντιπολίτευση θαλασσοδερνόταν, τα συνδικάτα ήταν αποδυναμωμένα και η κοινωνία φοβισμένη.

Τώρα, η κοινωνία είναι απελπισμένη, τα συνδικάτα ριζοσπαστικοποιήθηκαν, τα κόμματα της Αριστεράς έγιναν επιθετικά, η αξιωματική αντιπολίτευση ανασυγκροτήθηκε και το ΠΑΣΟΚ, το κομματικό και κοινοβουλευτικό δηλαδή υποστύλωμα της κυβέρνησης, διαλύεται, εισερχόμενο στη φάση του φατριασμού, των βαρονιών και της «επόμενης μέρας».

Αναρωτιέται, λοιπόν, κανείς πώς μπορεί να επιχειρηθεί μια κοινωνική αλλαγή -γιατί περί αυτού πρόκειται, αν αναλογιστούμε τις αλλαγές που θα συντελεστούν, εφόσον βεβαίως υλοποιηθούν οι αποφάσεις- χωρίς ισχυρό πολιτικό υποκείμενο, δίχως κοινωνικές συμμαχίες, με απουσία ευρύτερων πολιτικών συμπτώσεων, με την οικονομία να βυθίζεται ολοένα και περισσότερο στην ύφεση, μ’ ένα διεθνές περιβάλλον ασταθές και εχθρικό; Πώς μπορούν να στηριχθούν ριζικές αλλαγές και σοβαρές μεταρρυθμίσεις, όταν οι δοκοί αντιστήριξης απουσιάζουν; Πώς μπορεί να κερδηθεί ένας πόλεμος, όταν το επιτελείο είναι διχασμένο και το στράτευμα διαλυμένο;

Όλα όσα θα υποστηρίξει στη ΔΕΘ ο Γ. Παπανδρέου θα μπορούσαν, με μεγάλο κόπο, πολλές δυσκολίες, αρκετές θυσίες, να γίνουν, εάν υπήρχαν ένα νέο συνεγερτικό εθνικό αφήγημα, ένα συνεκτικό πολιτικό σχέδιο με μετρήσιμους στόχους και σαφείς ιεραρχήσεις και μια ικανή, ενωμένη και αποφασισμένη ηγετική ομάδα. Εάν υπήρχαν αυτά, θα μπορούσαν να δημιουργήσουν και νέο πολιτικό υποκείμενο, αφήνοντας στην άκρη τα κομματικά σάβανα του παρελθόντος.

Ένα νέο πολιτικό υποκείμενο που θα εκφράσει το ανοργάνωτο και διάσπαρτο κοινωνικό ρεύμα που τάσσεται υπέρ των αναγκαιοτήτων που απλώς περιγράφει και διαπιστώνει ο Γ. Παπανδρέου. Αν μάλιστα αυτό το υποκείμενο αναζητούσε και επεξεργαζόταν μαζί με άλλες ευρωπαϊκές δυνάμεις μια προοδευτική απάντηση στην κρίση, θα μπορούσε και κοινωνικές συμμαχίες να συγκροτήσει και ευρύτερες πολιτικές συνεργασίες να επιτύχει.

Δυστυχώς για τον Γ. Παπανδρέου, είναι πολλά τα «αν» των προϋποθέσεων ευδοκίμησης των όσων θα πει στη Θεσσαλονίκη αυτό το Σαββατοκύριακο. Αν κοιτάξει γύρω του, θα δει τον Σαμαρά, την Παπαρήγα, τον Καρατζαφέρη, τον Τσίπρα, τον Κουβέλη, την Μπακογιάννη, τους Αγανακτισμένους, τον Βενιζέλο, τη Διαμαντοπούλου, τον Χρυσοχοΐδη, τον Παπουτσή, τον Λοβέρδο, τον Σκανδαλίδη, τον Ραγκούση, τον Παναγιωτακόπουλο, τον Φλωρίδη, τον Τζουμάκα, όλους, τον καθένα από το πόστο του -και ανάλογα με τις δυνάμεις και τα «κονέ» του-, να ετοιμάζονται όχι για τη «νέα Ελλάδα», για την οποία λαμβάνονται τα μέτρα, αλλά για την «επόμενη μέρα». Χωρίς αυτόν.

Αυτό ίσως είναι και το μοναδικό πλεονέκτημα που έχει ο πρωθυπουργός. Όχι ως πρόεδρος της κυβερνήσεως ή αρχηγός του ΠΑΣΟΚ, αλλά ως πολιτικός, και μάλιστα μιας οικογένειας που τα τελευταία 50 χρόνια καθορίζει τις εξελίξεις στη Δημοκρατική Παράταξη. Μόνον που, για να αξιοποιηθεί αυτό το πλεονέκτημα και να αποδώσει, χρειάζεται να τροποποιηθεί η σχέση του Γ. Παπανδρέου με τον λαό.

Τόσον ο πατέρας του όσον και ο παππούς του πολιτεύτηκαν ως λαοφιλείς, ενίοτε και λαοπλάνοι ηγέτες. Έγιναν πρωθυπουργοί και κυβέρνησαν τον τόπο έχοντας έντονη την υποστήριξη κυρίως από τις λαϊκές τάξεις. Σήμερα, ο Γ. Παπανδρέου διαθέτει ερείσματα όχι στον λεγόμενο απλό λαό, αλλά σε νουνεχή, παραγωγικά, πεφωτισμένα και δυναμικά στρώματα της κοινωνίας, οι πολιτικοϊδεολογικές αναφορές των οποίων είναι πέραν των σημερινών κομματικών σχηματισμών.

Αυτά τα στρώματα σήμερα, όμως, είναι πολιτική και εκλογική μειοψηφία. Για να γίνουν πλειοψηφία, χρειάζονται άλλες πολιτικές και διαφορετική στρατηγική, «άλλα κόλπα», που θα ’λεγε και ο αξέχαστος Βλάσης Μπονάτσος. Αυτό όμως είναι μια άλλη ιστορία, την οποία θα διηγηθούμε προσεχώς.

Ίσως δε και λίαν προσεχώς, με την αρχή της αφήγησης να είναι κάπως έτσι: Ο Γεώργιος Παπανδρέου δημιούργησε την Ένωση Κέντρου. Ο Ανδρέας Παπανδρέου διέλυσε την Ένωση Κέντρου και ίδρυσε το ΠΑΣΟΚ. Επί εποχής Γιώργου Παπανδρέου το ΠΑΣΟΚ μετετράπη σε Ένωση Κέντρου και…

Τα 13 SOS της κρίσης (03-09-2011)

2011-09-02T23:37:00.003+03:00

H διακοπή των διαπραγματεύσεων, που ο Ευάγγ. Βενιζέλος για λόγους τακτικής τη βαφτίζει «συμπεφωνημένη διαδικασία», του υπουργείου Οικονομικών με την τρόικα ήταν, για τους γνωρίζοντες, αναμενόμενη. Κάποια στιγμή, επρόκειτο να συμβεί. Συνέβη τώρα επειδή τώρα συνειδητοποιείται και από τις δύο πλευρές ότι το πρόγραμμα δεν βγαίνει. Και δεν βγαίνει γιατί οι αριθμοί δεν βγαίνουν.

Η τρόικα θεωρεί ότι αυτό οφείλεται, πρώτον, στην ολιγωρία και την ανεπάρκεια της κυβέρνησης να υλοποιήσει τα συμφωνηθέντα, δεύτερον, στην αδυναμία του πολιτικού προσωπικού της χώρας να συμφωνήσει σ’ ένα συναινετικό και συνεργατικό δρόμο αντιμετώπισης της κρίσης και, τρίτον, στην ιδιαιτερότητα του ελληνικού προβλήματος, που δεν επιτρέπει μια συνταγή-καρμπόν, ανάλογη δηλαδή μ’ αυτή που χρησιμοποίησε το ΔΝΤ σε όσες χώρες παρενέβη.

Η κυβέρνηση, από την πλευρά της, πρώτον, θεωρεί ότι τα χρονοδιαγράμματα που έχουν τεθεί είναι ασφυκτικά, δεύτερον, εκτιμά ότι μερίδιο ευθύνης για τις επιπλοκές που εμφανίζονται ανήκει στους εταίρους-δανειστές μας, καθώς οι ευρωπαϊκές ηγεσίες αποδεικνύονται κατώτερες των περιστάσεων, τρίτον, διαπιστώνει τώρα ότι συστατικά της θεραπευτικής αγωγής που μας έχει παρασχεθεί ήταν εξαρχής λάθος, τέταρτον, βλέπει ότι η αντοχή των πολιτών εξαντλείται και πλέον ο κίνδυνος γενικευμένης κοινωνικής ανάφλεξης βρίσκεται επί θύραις, πέμπτον, αρχίζει και σκέφτεται ότι το πολιτικό κόστος για τη δημοκρατική παράταξη είναι καταστροφικό, αφού ο κίνδυνος πτώσης της κυβέρνησης και πολιτικο-εκλογικής διάλυσης του ΠΑΣΟΚ είναι πιθανό και όχι θεωρητικό ενδεχόμενο και, έκτον, έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι είναι η τελευταία ευκαιρία της Ελλάδας να εκβιάσει πολιτικά τους εταίρους της, αφού αύριο -όταν το κόστος των τραπεζών τους θα είναι μικρότερο από το κόστος διάσωσης της χώρας, ίσως μας υποδειχθεί η έξοδός μας από το ευρώ- αυτό το χαρτί θα το έχουν οι δανειστές της.

Ας δούμε, όμως, ποια είναι η πραγματικότητα που οδήγησε το κλιμάκιο της τρόικας και τον υπουργό Οικονομικών να σηκωθούν από το τραπέζι των διαπραγματεύσεων και να μεταθέσουν τις συνομιλίες σε ανώτερο επίπεδο, στο Eurogroup και το Συμβούλιο Κορυφής δηλαδή.

1 Το χρέος καλπάζει προς το 180% του ΑΕΠ. Μπορεί σ’ αυτό να υπολογίζονται, κάπως υπερβολικά, τα χρήματα που θα δοθούν από τον EFSF ως δάνειο και για ενίσχυση των ελληνικών τραπεζών, αλλά αυτή είναι η αλήθεια. Ένα χρέος 180% δεν είναι όντως διαχειρίσιμο, όσοι υπολογισμοί, εκπτώσεις ή αλχημείες κι αν γίνουν.

2 Για να βγει το πρόγραμμα με χρέος 180% χρειάζεται -σύμφωνα με τους ειδήμονες- να υπάρχουν επί 10 συνεχή χρόνια ανάπτυξη της τάξεως του 4% και πρωτογενή πλεονάσματα 6%. Όπερ απίθανο.

3 Με αυτό το χρέος, ακόμη και ευρωομόλογο να υπήρχε, αυτό θα κάλυπτε μόνον το 60%. Το ερώτημα είναι πώς θα καλυπτόταν το υπόλοιπο, όταν θα έπρεπε ταυτόχρονα το έλλειμμα να είναι μηδενικό. Άρα και η λύση του ευρωομολόγου, σ’ αυτή τη φάση και όπως είμαστε, δεν λύνει το πρόβλημα. Σίγουρα το ανακουφίζει, αλλά δεν το λύνει.

4 Μέχρι τις 9 Σεπτεμβρίου είναι απίθανο να συγκεντρωθεί το 90% των ιδιωτών που θα συμμετάσχει στην εθελοντική ανταλλαγή ομολόγων. Τα 135 δισ. ευρώ του ΡSΙ είναι, λοιπόν, δύσκολο να ανευρεθούν σ’ αυτή τη φάση. Δύσκολο είναι να συγκεντρωθούν και στις 12 ή τις 14 Σεπτεμβρίου εάν υπάρξει η παράταση, όπως λέγεται. Βέβαια, αυτό μπορεί να ξεπεραστεί και να υπάρξει συμφωνία ώστε το PSI να σπάσει. Σε πρώτη φάση, να συγκεντρωθούν τα ομόλογα που λήγουν μέχρι το 2014 και σε δεύτερη αυτά που λήγουν μέχρι το 2020. Σε κάθε περίπτωση, μπορεί να ζητηθεί από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να διευρύνουν τις λίστες τους με όσους θέλουν να συμμετάσχουν στο εθελοντικό «κούρεμα» του 21% που προβλέπει η απόφαση της 21ης Ιουλίου. Αυτή η καθυστέρηση οδηγεί, όμως, τουλάχιστον σε καθυστέρηση της σύναψης του νέου δανείου.

5 Η έκτη δόση θα καθυστερήσει να εκταμιευθεί, αφού το ΔΝΤ δεν πρόκειται να λάβει απόφαση πριν από την 27η Σεπτεμβρίου. Λογικά, έστω καθυστερημένα και εκτός δραματικού απροόπτου, η συγκατάθεση του ΔΝΤ θα δοθεί, σε κάθε όμως περίπτωση θα δοθεί με τους όρους του πρώτου δανείου, και όχι με του δεύτερου, που έχει καλύτερους όρους, όπως αναμενόταν.

6 Η εμπλοκή με τη Φινλανδία ως προς τις εγγυήσεις, η καθυστέρηση του PSI, η μη επικύρωση της απόφασης της 21ης Ιουλίου από τα ευρωπαϊκά κοινοβούλια (ούτε το ελληνικό δεν την έχει επικυρώσει, παρ’ ότι ήταν προγραμματισμένο αυτό να γίνει την τελευταία εβδομάδα του Αυγούστου ή την πρώτη του Σεπτέμβρη) μεταθετούν για αργότερα την υπογραφή της απόφασης για το νέο, και ευνοϊκότερο ως προς το επιτόκιο και τον χρόνο αποπληρωμής, δάνειο. Η προχθεσινή εμπλοκή των διαπραγματεύσεων με την τρόικα θέτει εξ αντικειμένου νέα εμπόδια, και πλέον, εφόσον όλα εξελιχθούν ομαλά, η νέα δανειακή σύμβαση πάει για τον Δεκέμβριο.

7 Το έλλειμμα το 2011 είναι σίγουρον ότι δεν θα κλείσει στο 7,6%, όπως είχε προϋπολογιστεί. Ο εκτροχιασμός των δημοσιονομικών μεγεθών είναι πρωτοφανής. Λέγεται ότι υπάρχει διχογνωμία ως προς το ύψος της απόκλισης. Η κυβέρνηση υπολογίζει ότι θα είναι της τάξης του 0,6%, άρα θα πάει στο 8,2%, και θεωρεί ότι επειδή αυτό οφείλεται στη μεγαλύτερη απ’ ό,τι είχε εκτιμηθεί ύφεση, δεν πρέπει να λάβει πρόσθετα μέτρα. Αντίθετα, η τρόικα πιστεύει ότι η απόκλιση είναι μεγαλύτερη και το έλλειμμα θα ανέλθει στο 8,6-8,7%. Η αλήθεια είναι το έλλειμμα υπολογίζεται να φτάσει το 9,1%, ενώ κατ’ άλλους δεν αποκλείεται να είναι και διψήφιο. Αν η υπέρβαση, όπερ και το πιθανότερο, είναι 1,5%, τότε θα πρέπει να εξευρεθούν επιπλέον 3,6 δισ. ευρώ. Η τρόικα θεωρεί ότι το 0,6% οφείλεται στην ύφεση και συμφωνεί να εξαιρεθεί, αλλά για το υπόλοιπο 0,8% πρέπει να ληφθούν νέα μέτρα, απόδοσης 1,92 δισ. ευρώ. Νέα μέτρα, όμως, είναι δύσκολο να πάρει η κυβέρνηση. Όσο κι αν περικόψει περαιτέρω το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, όπως εισηγούνται ορισμένοι, τα νέα μέτρα δεν μπορούν να αποφευχθούν.

8 Οι τροϊκανοί επιμένουν ότι χρειάζεται περιστολή δαπανών και υλοποίηση των μεταρρυθμίσεων. Θεωρούν ότι μπορούν να περικοπούν δαπάνες από την Τοπική Αυτοδιοίκηση και τα νοσοκομεία, ενώ και το νέο μισθολόγιο, το οποίο καθυστερεί αδικαιολόγητα, δεν είναι γενναίο στις προβλέψεις του και δεν επεκτείνεται στο σύνολο του ευρύτερου δημόσιου τομέα. Πιστεύουν ότι δεν τηρήθηκαν οι δεσμεύσεις για συγχωνεύσεις και καταργήσεις οργανισμών, δεν έχουν ανοίξει τα λεγόμενα κλειστά επαγγέλματα, ενώ υπάρχει καθυστέρηση και εμπλοκή στα εργασιακά, και ιδιαίτερα τις επιχειρησιακές συμβάσεις. Η αλήθεια είναι ότι έχουν δίκιο. Δεν τηρήσαμε τα συμπεφωνημένα. Υπήρξαν και υπάρχουν ολιγωρίες και καθυστερήσεις, πολλές φορές απαράδεκτες και εξοργιστικές.

9 Η κυβέρνηση θεωρεί ότι δεν μπορεί να επιβάλει νέους φόρους, είτε άμεσους είτε έμμεσους, ενώ έχει εξαντλήσει και τις έκτακτες εισφορές. Η αλήθεια είναι αυτή. Επίσης, όμως, είναι αλήθεια ότι εξαρχής οι τροϊκανοί επέμεναν στην περικοπή δαπανών, ενώ εμείς επιμέναμε στην αύξηση των εσόδων επειδή θεωρούσαμε ότι υπάρχει «λίπος» στον τομέα της φοροδιαφυγής. Τα αποτελέσματα, όμως, και σ’ αυτό το επίπεδο είναι πενιχρά. Οι φοροεισπρακτικοί μηχανισμοί εδώ και δύο χρόνια είναι σε διάλυση, οι ληξιπρόθεσμες οφειλές δεν εισπράττονται, το ίδιο και οι καταλογισμοί του ΣΔΟΕ, ενώ η φοροδιαφυγή θα λάβει μεγαλύτερες διαστάσεις εάν επικρατήσει η «γραμμή» της μη απόδοσης του ΦΠΑ.

10 Δεσμευθήκαμε ότι θα τηρήσουμε αυτά που συμφωνήσαμε και υπογράψαμε. Η κυβέρνηση σε επίπεδο ρητορικής επιμένει σ’ αυτή τη γραμμή. Στην πράξη αποδεικνύεται ότι υπάρχουν αποκλίσεις. Αν δεν πρόκειται να τα κάνουμε, το ορθόν είναι να πούμε στους τροϊκανούς, αλλά και δημόσια, τι θέλουμε, τι μπορούμε να κάνουμε και τι όχι. Ο δυϊσμός αυτός πρέπει να σταματήσει. Είναι εύκολο να κατηγορούμε τους άλλους, που ναι, έχουν ευθύνες, όμως μην ξεχνάμε ότι και οι άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν Κοινοβούλια, από τα οποία πρέπει να πάρουν εγκρίσεις. Δεν μπορεί να εμφανίζεται το φαινόμενο να ψηφίζονται νόμοι, να λαμβάνονται μέτρα και αυτά είτε να μην εφαρμόζονται είτε να καθυστερεί η υλοποίησή τους είτε στην πράξη να γίνεται κάτι άλλο. Tρανό παράδειγμα ο πρόεδρος της επιτροπής αξιοποίησης της περιουσίας του Δημοσίου, ο οποίος ενώ ορίστηκε για να φέρει εις πέρας μια συγκεκριμένη δουλειά, το πρώτο πράγμα που έκανε ήταν να δηλώσει ότι η δουλειά που ανέλαβε δεν μπορεί να γίνει. Αποτέλεσμα να μην έχει γίνει καμία αποκρατικοποίηση, ενώ ελέγετο μετ’ επιτάσεως, έστω και καθ’ υπερβολήν, ότι θα γίνεται μια αποκρατικοποίηση την εβδομάδα. Και, βέβαια, είναι αστείος ο ισχυρισμός ότι δεν γίνονται επειδή είναι χαμηλές οι αποτιμήσεις στο Χρηματιστήριο. Αν το Χρηματιστήριο συνεχίσει, για 5-10 χρόνια, τις «χαμηλές πτήσεις», αυτό σημαίνει ότι δεν θα γίνει καμία αποκρατικοποίηση; Και εκτός από τις αποκρατικοποιήσεις υπάρχει και η ακίνητη περιουσία του Δημοσίου. Είδατε μήπως εκεί να γίνεται τίποτε; Το χειρότερο, μάλιστα, για την κυβέρνηση είναι ότι, ενώ με τα μέτρα που λαμβάνει και τους νόμους που ψηφίζει εισπράττει το πολιτικό κόστος, εντούτοις δεν έχει τα οφέλη, στο δημοσιονομικό τουλάχιστον επίπεδο, που θα ’πρεπε να έχει.

11 Τούτο συμβαίνει επειδή στην κυβέρνηση υπάρχουν δύο γραμμές. Η μία των εκλογών και η άλλη των αλλαγών. Η μία της συγκυβέρνησης και η άλλη της αυτοδύναμης διαχείρισης.

Επίσης έχουν αναπτυχθεί λογικές «επόμενης μέρας». Κορυφαία στελέχη, βουλευτές και στελέχη έχουν σε προτεραιότητα την προσωπική διάσωση ή τη διαδοχή του Παπανδρέου, και ήκιστα τους ενδιαφέρει η υλοποίηση του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος και των μνημονίων, αφού έχουν καταλήξει ότι αυτά δεν βγαίνουν. Η ψυχολογία της συμπολίτευσης είναι στο ναδίρ, με αποτέλεσμα οι φυγόκεντρες τάσεις που αναπτύσσονται να τραυματίζουν την κυβερνητική συνοχή, να καθιστούν εύθραυστη την κοινοβουλευτική πλειοψηφία και να αυξάνουν κατακόρυφα την κοινωνική ανησυχία για το προσωπικό και συλλογικό μέλλον. Όταν μάλιστα η ανησυχία και ο φόβος γίνονται πεποίθηση ότι η χώρα οδεύει στα βράχια, είναι λογικό κανένα πρόγραμμα, ακόμη κι αν υπάρχει απόθεμα κοινωνικής ανοχής ή και συναίνεσης, να μην μπορεί να ευδοκιμήσει.

12 Συνέπεια τούτων είναι να αναπτύσσονται -και επ’ εσχάτων να ενδυναμώνονται- λογικές είτε εξόδου από το ευρώ είτε αποθανέτω (ημείς) μετά των αλλοφύλων (των Ευρωπαίων εταίρων μας). Οι λογικές αυτές δεν είναι μόνον επικίνδυνες, είναι και καταστροφικές για το ίδιο το έθνος. Και τούτο επειδή έξοδος από το ευρώ σημαίνει και έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όσοι θεωρούν ότι αρκούν η επιστροφή στη δραχμή και η υποτίμηση για να αποκτήσουμε εργαλεία δημοσιονομικής διαχείρισης της οικονομίας πλανώνται πλάνην οικτρά. Δεν θα αναφερθούμε στις αυτονόητες δραματικές επιπτώσεις, όπως ο σχεδόν τριπλασιασμός του χρέους, η άνοδος του πληθωρισμού σε δυσθεώρητα ύψη ή η αύξηση των επιτοκίων σε ποσοστά 50-60%. Για να μπορέσει να τελεσφορήσει, αν το δεχτούμε ως υπόθεση εργασίας, μια πολιτική επιστροφής στη δραχμή θα πρέπει, για να πούμε τα δύο πιο απλά και κατανοητά παραδείγματα και παραβλέποντας τις νομικές και θεσμικές δυσκολίες, να συνοδεύεται από επιδότηση εξαγωγών (με τι, άραγε, χρήματα;) και από πλαφόν και δασμούς στις εισαγωγές. Αυτά αντίκεινται στις κοινοτικές νόρμες, άρα για να τα κάνουμε, θα πρέπει να βγούμε και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπάρχει κανείς, εκτός από το ΚΚΕ, που το θέλει ή το προτείνει αυτό;

13 Έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ένωση, και μάλιστα από μια χώρα που δεν έχει παραγωγική βάση και πρωτογενείς βιομηχανικές ύλες, σημαίνει ακύρωση μιας πορείας 50 χρόνων. Σημαίνει απουσία ασπίδας στα εθνικά θέματα. Απαιτεί εξεύρεση νέων συμμάχων στο παγκόσμιο γίγνεσθαι. Ένας ολόκληρος τομέας της ελληνικής οικονομίας, κοινωνίας, επιστήμης, τέχνης που συντηρείται και αναπαράγεται από την ώσμωση και την ένταξη στις κοινοτικές διαδικασίες και τα προγράμματα θα αφανιστεί. Το δυναμικό που απασχολείται θα πρέπει να βγει εκτός αγοράς εργασίας. Το αντέχουμε αυτό; Το θέλουμε; Η έξοδος της Ελλάδας από την Ευρωπαϊκή Ένωση -με τα σημερινά δεδομένα- ισοδυναμεί με καταστροφή χειρότερη και από τη Μικρασιατική. Έξοδος, λοιπόν, από την Ευρωζώνη ίσον έξοδος από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ίσον καταστροφή του ηθικού και της προοπτικής ενός ολόκληρου λαού και έθνους.

Αντί λοιπόν να αμπελοφιλοσοφούμε, να διχαζόμαστε και να εξεγειρόμεθα, να δούμε πώς μπορούμε να είμαστε συνεπείς στις υποχρεώσεις μας, να ομονοήσουμε και οι πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις να συνεργαστούν για να βγούμε από την κρίση. Αυτό που διακυβεύεται αυτή την περίοδο δεν είναι οι προσωπικές φιλοδοξίες, οι κομματικές στρατηγικές, οι επιχειρηματικές ανάγκες, η κοινωνική σταθερότητα, είναι κάτι πολύ ευρύτερο• αφορά κυριολεκτικά την επιβίωση της χώρας και του έθνους.

Αν αυτό δεν γίνει κατανοητό, ναι, θα πέσουμε στα βράχια, και είναι αμφίβολο αν θα διασωθεί κάποιος, αφού οι καρχαρίες στον ωκεανό της εθνικής μοναξιάς είναι πολλοί και διψούν για αίμα. Το δικό μας αίμα. Το πρώτο αίμα στην κρίση υπερχρέωσης που μαστίζει την Ευρώπη και απειλεί τον πλανήτη…

Εθνική υπόθεση οι τράπεζες (27-08-2011)

2011-08-26T22:36:00.002+03:00

Ένα περίεργο άμα και επικίνδυνο παιχνίδι εξελίσσεται τις τελευταίες ημέρες με επίκεντρο τις ελληνικές τράπεζες. Κρυφίως ή και φανερά, ανεπισήμως ή και επισήμως, διακινούνται φήμες, πληροφορίες και ακριτομυθίες περί επικείμενης κρατικοποίησης των μεγάλων ιδιωτικών τραπεζών! Εντέχνως διοχετεύονται πληροφορίες ότι στα χαρτοφυλάκιά τους κρύβονται... σκελετοί αξίας έως και 15 δισ. Κι όλα αυτά παρ’ ότι έχουν περάσει επιτυχώς δύο stress tests και μάλιστα το δεύτερο λίαν προσφάτως.

Το αποτέλεσμα είναι οι μετοχές των τραπεζών να υφίστανται καθημερινά μεγάλες απώλειες, σε σημείο που, αν κάποιος ή κάποιοι ήθελαν να ελέγξουν πλήρως το σύνολο του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, να μπορούσαν να το κάνουν καταβάλλοντας ένα ποσό της τάξεως των 4-5 δισ. ευρώ. Ποσό ευτελές και ασήμαντο σε σχέση όχι με την προ ετών μεγάλη κεφαλαιοποίηση των τραπεζών, αλλά και με την πραγματική αξία και τα ίδια κεφάλαιά τους.

Ακόμη πιο περίεργο είναι ότι η σπερμολογία για τη δήθεν κρατικοποίηση των ελληνικών τραπεζών φέρεται να συνδέεται με δύο εκ του νόμου υπεύθυνους στυλοβάτες του πιστωτικού τομέα. Τον υπουργό Οικονομικών και τον διοικητή της Τραπέζης της Ελλάδος. Ουδέν αναληθέστερον.

Μόνον ένας ανόητος άμα και ιδιοτελής (ποιων, άραγε, συμφερόντων;) υπουργός ή κεντρικός τραπεζίτης θα μπορούσε να είναι πηγή μιας διακινούμενης τέτοιας φημολογίας, η οποία ζημιώνει τις τράπεζες, τους χιλιάδες μετόχους της και οδηγεί σε κατάρρευση το τραπεζικό σύστημα. Μόνον σχιζοφρενείς θα διοχέτευαν τέτοιες ανοησίες, αφού αυτές πρώτα απ’ όλα πλήττουν τον Ευάγγ. Βενιζέλο και τον Γ. Προβόπουλο, μιας και αυτοί εκ του νόμου έχουν την εποπτεία των ελεγκτικών μηχανισμών.

Αν υπάρχουν «σκελετοί», έπρεπε να τους έχουν εντοπίσει και τα stress tests και οι εκτενείς και σε βάθος έλεγχοι που έχουν πραγματοποιήσει τον τελευταίο χρόνο οι υπάλληλοι της Τραπέζης της Ελλάδος.

Δόξα τω Θεώ, τόσον ο Ευάγγ. Βενιζέλος όσον και ο Γ. Προβόπουλος είναι και σοβαροί και έξυπνοι άνθρωποι και, το κυριότερο, τίποτε από τη μέχρι τώρα συμπεριφορά τους δεν έχει δείξει ότι δεν φυλάττουν τις «Θερμοπύλες» της εθνικής οικονομίας και δεν υπερασπίζονται την προσπάθεια να παραμείνουν όρθιες, υγιείς και σε ελληνικά χέρια οι τράπεζες και οι μεγάλες ελληνικές επιχειρήσεις.

Γιατί, ουσιαστικά, περί αυτού πρόκειται. Αν οι ελληνικές τράπεζες κρατικοποιηθούν, θα είναι το πρώτο και ουσιαστικό βήμα για να πουληθούν σε δεύτερη φάση μπιρ παρά σε ξένους. Και μέσω αυτού του ξεπουλήματος να περάσουν και οι μεγάλες, αλλά και οι μεσαίες ελληνικές επιχειρήσεις στα χέρια των ξένων.

Ας δούμε πώς μπορεί να συμβεί αυτό και γιατί συνιστά έγκλημα σε βάρος της εθνικής οικονομίας, των επιχειρήσεων, της πολιτικής εξουσίας και των απλών πολιτών, επενδυτών και καταθετών, ένας αφελληνισμός του εγχώριου τραπεζικού συστήματος.

Όλα ξεκίνησαν με την απόφαση της 21ης Ιουλίου, τη συγκρότηση του Μηχανισμού Σταθερότητας, του περίφημου EFSF, και τη δυνατότητα να συνεχίζουν να αντλούν κεφάλαια για τη ρευστότητά τους οι ελληνικές τράπεζες είτε απευθείας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ή μέσω του Έκτακτου Μηχανισμού Ρευστότητας (ELA), του βραχίονα, δηλαδή, της Τραπέζης της Ελλάδος. Κυρίως, όμως, λόγω της συμμετοχής των εγχώριων τραπεζών στο «κούρεμα» των ελληνικών ομολόγων. Η συμμετοχή τους στην εθελοντική ανταλλαγή ομολόγων, στο γνωστό και ως PSI, τους οδηγεί στην ανάγκη να προσφύγουν για δανεισμό στον ELA.

Από το σημείο αυτό αρχίζει και η σπερμολογία της κρατικοποίησης, η οποία ενισχύθηκε από την εσφαλμένη δήλωση του υπουργού Οικονομικών ότι το ελληνικό Δημόσιο -σε αντάλλαγμα της βοήθειας, του δανεισμού δηλαδή, που θα προσφέρει στις τράπεζες- θα ζητήσει να λάβει όχι προνομιούχες, αλλά κοινές μετοχές τους.

Ποια είναι η διαφορά κοινών και προνομιούχων μετοχών και γιατί πυροδότησε τη φημολογία περί πιθανής κρατικοποίησης; Τις προνομιούχες μετοχές οι τράπεζες μπορούν να τις επαναγοράσουν. Αυτός που τις εκδίδει εισπράττει ένα τίμημα, τόκο δηλαδή, και μάλιστα πολύ υψηλό (στο 10% τον είχε ορίσει ο Γ. Αλογοσκούφης, όταν επί εποχής του δόθηκε η πρώτη βοήθεια), διορίζει έναν επόπτη στο Δ.Σ. της τράπεζας, αλλά η διοίκηση, η δομή και η μετοχική σύνθεση της τράπεζας δεν επηρεάζονται.

Και βέβαια, σε περίπτωση αρνητικών εξελίξεων ή και χρεοκοπίας της τράπεζας, οι προνομιούχες μετοχές αποζημιώνονται πρώτες. Ορθότατα, λοιπόν, για λόγους προστασίας του δημόσιου συμφέροντος αυτό προβλέπεται και στο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα που συμφωνήθηκε με την τρόικα.

Αν αντί για προνομιούχες μετοχές το Δημόσιο, έναντι της βοήθειας, του δανείου ουσιαστικά, που θα παράσχει στις τράπεζες, λάβει κοινές μετοχές, χάνει ένα σημαντικό έσοδο, αυτό του τόκου 10%, που μπορεί να ανέλθει ακόμη και σε 500 εκατ. ευρώ ετησίως, αν οι τράπεζες αντλήσουν από τον μηχανισμό στήριξης 5 δισ. ευρώ.

Δεύτερον, απεμπολεί το προτιμησιακό καθεστώς της αποζημίωσης σε περίπτωση χρεοκοπίας, άρα η ζημία που υφίσταται το Δημόσιο είναι μεγάλη. Και, τρίτον και πιο σημαντικό, οι κοινές μετοχές μπορούν να πουληθούν ανά πάσα στιγμή αν ο νέος μέτοχος, δηλαδή το Δημόσιο, δεν καταφέρει να εξυγιάνει και να διοικήσει με ορθό τρόπο και επάρκεια τις τράπεζες.

Και δυστυχώς στη χώρα μας, εξαιρουμένης της ΕΤΕ, έχουμε δει τι έχει γίνει με τις υπό κρατικό έλεγχο τράπεζες. Τα παραδείγματα της Εμπορικής, της ΑΤΕ, του Ταχυδρομικού Ταμιευτηρίου και παλαιότερα της ΕΤΒΑ μόνον υπέρ της εξυγίανσης, της ορθής και χρηστής διαχείρισης και διοίκησης δεν συνηγορούν.

Είναι εύκολο να πιθανολογήσει κάποιος ότι ύστερα από δύο χρόνια οι τράπεζες θα έχουν μετατραπεί σε προβληματικές επιχειρήσεις. Με δεδομένη, μάλιστα, την κρίση, μπορεί άνετα κάποιος να στοιχηματίσει ότι αυτό θα συμβεί γρήγορα, αφού θα επανέλθουν τα θαλασσοδάνεια, οι πολίτες -λόγω του δημόσιου χαρακτήρα των τραπεζών- θα βρίσκουν τρόπο, μέσω και του πελατειακού συστήματος, να μην πληρώνουν. Και τότε θα πρέπει να πουληθούν ή, καλύτερα, να «σκοτωθούν» μισοτιμής.

Στην περίπτωση αυτή, οι ξένοι θα τις αγοράσουν αντί πινακίου φακής. Και αγοράζοντας τις τράπεζες, τον νευρώνα δηλαδή της οικονομίας, θα αγοράσουν ή θα κλείσουν όσες ελληνικές επιχειρήσεις έχουν δάνεια. Είτε γιατί θα θέλουν να εξυπηρετήσουν ανταγωνιστές, είτε γιατί δεν θα τους ενδιαφέρει η ελληνική επιχειρηματική πραγματικότητα, είτε γιατί θα θέλουν οι ίδιες ή τα συμφέροντα που εξυπηρετούν να καταλάβουν τις καίριες και κερδοφόρες θέσεις της ελληνικής παραγωγικής δραστηριότητας.

Αν το ελληνικό τραπεζικό σύστημα αλωθεί, είναι σίγουρο ότι σε δεύτερη φάση θα αλωθεί και η ελληνική επιχειρηματικότητα. Εκτός από τα «ασημικά» της δημόσιας περιουσίας, θα έχουμε πουλήσει ή και ξεπουλήσει και την παραγωγική βάση της χώρας. Και βέβαια θα χάσουμε οποιοδήποτε έρεισμα έχουμε αποκτήσει τις δύο τελευταίες δεκαετίες, στις χώρες ιδίως της Βαλκανικής και ευρύτερα της περιοχής που μας ενδιαφέρει και για γεωστρατηγικούς λόγους.

Γι’ αυτό υποστηρίζω ότι είναι αστειότητες που εξισούνται με έγκλημα οι φήμες και οι πληροφορίες περί δήθεν κρατικοποίησης των μεγάλων ιδιωτικών τραπεζών.

Ο πρωθυπουργός δεν το θέλει, η κυβέρνηση δεν το θέλει. Δεν μπορεί, λοιπόν, να λέγεται δήθεν με σοβαρότητα ότι αυτό είναι κάτι που επιθυμούν ο υπουργός Οικονομικών και ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος. Ο Ευάγγ. Βενιζέλος είναι μέλος της κυβερνήσεως, σοβαρός πολιτικός και έξυπνος άνθρωπος ώστε να γνωρίζει καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον τις επιπτώσεις ακόμη και στην άσκηση πολιτικής εξουσίας που μπορεί να έχει μια τέτοια ολέθρια επιλογή.

Το ίδιο ισχύει και για τον κορυφαίο θεσμικό παράγοντα του τραπεζικού συστήματος και της οικονομίας, τον Γ. Προβόπουλο. Είναι δε αστεία η άποψη ότι η κρατικοποίηση των τραπεζών θα ωφελήσει τους πολίτες, επειδή δήθεν θα ενισχυθεί η ρευστότητα και έτσι θα ανοίξει η κάνουλα των δανείων και των επιδοτήσεων. Το κράτος είναι βυθισμένο στα ελλείμματα και στα χρέη, και η ύπαρξή του εξαρτάται από το αν θα υπάρξει συνέχεια της δανειοδότησης από την τρόικα.

Μόνον ιδεοληπτικοί και κρατικιστές μπορούν να ονειρεύονται την επιστροφή στις δεκαετίες του 1970 και του 1980. Οι τράπεζες πρέπει να εξυγιανθούν, να κάνουν αυξήσεις κεφαλαίων, να βάλουν οι μεγαλομέτοχοι το χέρι στην τσέπη, να κόψουν τα μπόνους των στελεχών, να αυξήσουν όσο μπορούν τη ρευστότητα στην αγορά, να γίνουν συγχωνεύσεις, αλλά όχι και να κρατικοποιηθούν. Να υπάρξει -αν χρειάζεται και είναι μπορετό- ισχυρός δημόσιος πυλώνας, αλλά όχι να αναλάβει το εν πολλοίς ανίκανο και διεφθαρμένο κράτος να ελέγξει και να διοικήσει το σύνολο του τραπεζικού συστήματος.

Αυτό, πέραν των άλλων, είναι επικίνδυνο και για το δημοκρατικό παιχνίδι εξουσίας. Στο τέλος τέλος, γιατί θα πρέπει το Δημόσιο να κρατικοποιήσει για μία εισέτι φορά τα χρέη ιδιωτών; Αν μάλιστα αναλογιστούμε ότι το PSI, η εθελοντική ανταλλαγή ομολόγων, δεν εξελίσσεται όπως θα έπρεπε (αντί για το 90%, μόνο το 50% από τα 135 δισ. ευρώ που πρέπει να εξευρεθούν έχει δηλώσει συμμετοχή), τότε είναι φανερό ότι η κυβέρνηση θα πρέπει να ρίξει εκεί το βάρος και να μην πυροβολεί η ίδια τα πόδια της, αφήνοντας να κυκλοφορούν τέτοιες ανεύθυνες φήμες.

Η σπερμολογία αποσταθεροποιεί την κατάσταση, με αποτέλεσμα να εντείνονται οι φήμες περί πιθανής ακύρωσης του δεύτερου δανείου και επικείμενης πτώχευσης. Θα πρέπει, λοιπόν, και ο υπουργός Οικονομικών και ο διοικητής της Τραπέζης της Ελλάδος να τις κόψουν με το μαχαίρι. Να μην υποκύψουν σε πιθανές πιέσεις ιδιοτελών συμφερόντων. Και, κυρίως, να μη συνηγορήσουν υπέρ της άποψης που εκπορεύεται από δυνάμεις που βρίσκονται πίσω από την τρόικα και την ΕΚΤ να αγοράσουν με την ευκαιρία της κρίσης -εκτός από τη δημόσια περιουσία- και το σύνολο της οικονομικής και παραγωγικής δραστηριότητας της Ελλάδας.

Ο κίνδυνος αφελληνισμού ελλοχεύει και πρέπει να αποτραπεί. Ο κ. Τρισέ μπορεί να αισθάνεται πιο ασφαλής αν βρίσκονται στα χέρια της BNP Paribas και της Deutsche Bank οι εγγυήσεις που έχουν δοθεί στις ελληνικές τράπεζες για τη ρευστότητα που άντλησαν από την ΕΚΤ ή θα δοθούν μέσω του EFSF, όμως οι Έλληνες θα πρέπει να αισθάνονται ανασφαλείς αν αυτό ήθελε συμβεί.

Μυαλά ερμητικά κλειστά (20-08-2011)

2011-08-22T11:26:00.000+03:00

Την επομένη της επίσημης κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης, στον Λευκό Οίκο έγινε ευρεία σύσκεψη επιτελικών στελεχών, προκειμένου οι ΗΠΑ να αναλύσουν τα νέα δεδομένα και να δουν πώς θα πορευτούν στη μεταψυχροπολεμική εποχή. Μεταξύ αυτών που εκλήθησαν στη σύσκεψη ήταν και ένας ζωολόγος, κορυφαίος στο είδος του και αυθεντία στη συμπεριφορά των μαϊμούδων, των χιμπατζήδων και των γοριλών. Η άποψη που ανέπτυξε ο επιστήμων ήταν ότι η κοινωνία αυτών των ζώων είναι συσπειρωμένη και ενωμένη όσο αισθάνεται την απειλή ενός εξωτερικού εχθρού. Όταν ο κίνδυνος εκλείπει, αρχίζουν οι μεταξύ τους έριδες.

Υπέρ των απόψεων του ζωολόγου τάχθηκε ένας κοινωνικός ψυχολόγος, ενώ οι υπόλοιποι έδιναν μεγαλύτερη σημασία στις οικονομικές, στρατιωτικές και διπλωματικές επιπτώσεις. Γράφουμε αυτή την ιστορία για να καταδείξουμε όχι τόσον την ορθότητα των απόψεων του ζωολόγου σχετικά με την αντιστοίχηση της ανθρώπινης κοινωνίας με αυτή των ζώων όσο για να αναφερθούμε στον διαφορετικό τρόπο σκέψης και δράσης των ΗΠΑ σε σχέση με την Ευρώπη, και ειδικότερα με την Ελλάδα.

Οι Αμερικανοί είναι υπερδύναμη επειδή, μεταξύ άλλων, έχουν οργανώσει διαφορετικά το σύστημα ανάγνωσης και ανάλυσης των εξελίξεων. Σκέφτονται ανοιχτά και εξετάζουν τα πάντα χωρίς προκαταλήψεις και στερεότυπα. Πριν λάβουν οποιαδήποτε στρατηγικού χαρακτήρα απόφαση, αφήνουν όλα τα λουλούδια ν’ ανθίσουν. Μελετούν ακόμη και την παραμικρή λεπτομέρεια, ακούν και την πιο τρελή ιδέα. Οι ελίτ τους είναι σ’ ένα συνεχές brain storming. Δεν υποστηρίζουμε ότι έχουν πάντα δίκιο στις αποφάσεις που λαμβάνουν. Κάθε άλλο. Πολλές φορές οι ενέργειές τους είναι βλαπτικές για τα συμφέροντα των άλλων λαών. Όμως, για τα πάντα έχουν ένα, δύο, τρία ή και περισσότερα σενάρια.

Κάτι που δεν συμβαίνει στη Γηραιά Ήπειρο και κατεξοχήν στην Ελλάδα. Τρανό παράδειγμα, η κρίση που βιώνει το έθνος μας. Ενώ σχεδόν ουδείς μπορεί να προβλέψει το τι θα συμβεί, εντούτοις οι πολιτικές, επιχειρηματικές, διανοητικές, συνδικαλιστικές ελίτ της χώρας είναι μονοδρομικές. Η κάθε μία, ανάλογα με τη θέση που κατέχει στη δημόσια σφαίρα και με βάση τις ιδιωτικές της προτεραιότητες, έχει τη δική της θεώρηση των πραγμάτων, η οποία ούτε καν τέμνεται με τις θεωρήσεις των άλλων και πόρρω απέχει από την πραγματικότητα.

Ο καθένας κατηγορεί τον άλλο και όλοι μαζί οικτίρουν το κακό που μας βρήκε και σιχτιρίζουν τους ξένους. Ουδεμία προσπάθεια συνεργασίας, ούτε καν συνεννόησης για εξεύρεση κοινών τόπων και κυρίως προσδιορισμού εναλλακτικών σεναρίων αντιμετώπισης της κρίσης.

Αυτό που δεν κάνουν τα κόμματα, οι επιχειρηματίες, τα συνδικάτα, οι διανοητές, οι κοινωνικές οργανώσεις και οι επαγγελματικοί φορείς ως οντότητες καθορισμού των εξελίξεων δεν το κάνει -κι αυτό είναι το πιο εξοργιστικό και ανησυχητικό- ούτε η κυβέρνηση, που όφειλε να το κάνει ως υπέρτατη Αρχή διεύθυνσης της χώρας.

Όταν δεν γνωρίζουμε τι θα συμβεί την επομένη, αν θα είμαστε μέσα ή έξω από το ευρώ, αν θα πτωχεύσουμε ή όχι, αν θα μπορέσουμε να δανειστούμε, αν η ζωή μας θα γυρίσει δεκαετίες πίσω, δεν θα έπρεπε η κυβέρνηση να έχει εναλλακτικά σενάρια για την κάθε περίπτωση; Δεν θα έπρεπε να έχουν γίνει συσκέψεις, να έχουν κληθεί ειδικοί και ειδήμονες για να εκπονήσουν σχέδια διαφορετικά για κάθε εξέλιξη;

Θα έπρεπε, αλλά δεν γίνεται. Και δεν γίνεται γιατί το ελληνικό κράτος, με πρώτες και καλύτερες τις θεσμικές του εκφράσεις, δεν είναι σοβαρό. Τυρβάζει περί άλλα. Εξαντλεί τις δυνάμεις και τις δυνατότητές του στο πώς θα τη σκαπουλάρει. Πώς θα μεταθέσει το πρόβλημα για αργότερα. Είμαστε παραδομένοι στον μύθο τού από μηχανής θεού, σύμφωνα με τον οποίο όλο κάτι γίνεται στο τέλος και τη γλιτώνουμε.

Αυτό βεβαίως μπορεί κάποιος να υποστηρίξει ότι είναι καλό, δείχνει ότι υπάρχουν ελπίδα και αισιοδοξία. Όμως εγώ, κοιτάζοντας γύρω μου, μόνο ελπίδα και αισιοδοξία δεν βλέπω. Αντίθετα, η εδραία πεποίθηση που μου δημιουργείται είναι ότι σύμπασα η χώρα βρίσκεται σε μια black hole, αυτού του είδους τη νεροτσουλήθρα που κατεβαίνεις με ταχύτητα στα σκοτεινά.

Και επανέρχομαι. Δεν θα έπρεπε η κυβέρνηση να έχει συζητήσει και επεξεργαστεί λύσεις για όλα τα πιθανά σενάρια; Αν, παρ’ ελπίδα, δεν της βγει το σχέδιο διάσωσης που λέει ότι έχει και προσπαθεί να υλοποιήσει, τι θα συμβεί; Θα σηκώσουμε τα χέρια όλοι ψηλά και θα κλαίμε στο Σύνταγμα, στην Αριστοτέλους, στην πλατεία Μπέλλου του Αγρινίου, στη Σπιανάδα της Κέρκυρας για το κακό που μας βρήκε; Ποια είναι η ευθύνη της κυβέρνησης για το μέλλον των πολιτών; Για τη νέα γενιά; Για τους ανήμπορους και αναξιοπαθούντες; Αν το δεύτερο δάνειο δεν εγκριθεί, τι θα γίνει; Θα κηρύξουμε στάση πληρωμών και θα γυρίσουμε στη δραχμή;

Αν αυτό συμβεί, το κόστος για εισαγωγές καυσίμων και φαρμάκων, για να αναφερθώ σ’ ένα εύκολο και απλό παράδειγμα, θα εκτιναχθεί στα ύψη. Πώς θα προστατευτούν οι έχοντες άμεση χρείαν τούτων;

Ναι, ξέρω, θα μου πείτε αυτό δεν θα συμβεί. Αλλά εγώ επιμένω: Εάν συμβεί, τι κάνουμε; Υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο; Εκτός από την αβελτηρία, την καθυστέρηση, την ανικανότητα της κυβέρνησης και των κάθε ελίτ που επηρεάζουν τη δημόσια ζωή, ένας σοβαρός λόγος για τον οποίο δεν εκπονούνται εναλλακτικά σχέδια είναι ο φόβος των μέσων ενημέρωσης και του τρόπου με τον οποίο θα τα «σερβίρουν» στους πολίτες.

Αν, για παράδειγμα, γινόταν μια σύσκεψη που θα εξέταζε με σοβαρότητα και με κάθε λεπτομέρεια εναλλακτικά σενάρια για την κρίση, θα γινόταν χαλασμός. «Φεύγουμε από τη δραχμή;», θα κραύγαζαν από τηλεοράσεως και ραδιοφώνου και θα επήρχετο πανικός εάν συνεζητείτο κάτι τέτοιο.

Αυτό που κάθε στοιχειωδώς σοβαρή χώρα οφείλει να πράττει, εμείς το κάνουμε αντικείμενο διαμάχης, και κυρίως φωνή τηλεβόα. Μάλιστα ζητάμε και τα ρέστα και την κεφαλή επί πίνακι εάν ήθελε κάτι αρνητικό συμβεί και δεν μας είχαν προετοιμάσει γι’ αυτό. Βλέπετε, προτιμάμε να στήνουμε στρατοδικεία και ειδικά δικαστήρια παρά να εδραιώνουμε θεσμούς και λειτουργίες αποτροπής καταστροφών. Προτιμάμε την καταστολή από την πρόληψη. Ηδονιζόμαστε με το θέαμα και αποφεύγουμε όπως ο διάολος το λιβάνι την ουσία.

Θα μου πείτε, και γιατί δεν το κάνουν οι κυβερνώντες; Επειδή την ίδια στιγμή θα διαρρεύσει. Τόσο απλό. Βλέπετε, οι υπουργοί και οι κρατικοί αξιωματούχοι προτεραιότητα έχουν τη σχέση τους με τα μέσα ενημέρωσης, και όχι την εκ του νόμου και του συντάγματος εκτέλεση των καθηκόντων τους.

Ουδείς σ’ αυτή τη χώρα μπορεί να κρατήσει μυστικό. Ή, ακόμη χειρότερα, έχουμε αναγάγει σε μυστικό κάτι που θα έπρεπε να είναι μια φυσιολογική λειτουργία της πολιτείας. Πολλοί από εσάς, ω αναγνώστες μου, θα σκεφτείτε: Μα καλά, τι έπαθε ο Φελέκης; Δεν πρόλαβε να γυρίσει από διακοπές και βρήκε ένα καινούργιο θέμα για να γκρινιάξει; Όχι, δεν είναι έτσι.

Ερχόμενος από την ανάπαυλα ενός εικοσαήμερου διακοπών έπεσα πάνω στα δραματικά γεγονότα των τελευταίων ημερών με τη «μαύρη Πέμπτη» των χρηματιστηρίων, την αδιέξοδη συνάντηση Μέρκελ - Σαρκοζί, τις εμπράγματες εγγυήσεις (ή την παροχή ασφάλειας, όπως τις ονοματίζει ο Ευάγγ. Βενιζέλος) στη Φινλανδία και τις ενστάσεις Ολλανδών, Αυστριακών και Σλοβάκων για το δεύτερο δάνειο στην Ελλάδα που συμφωνήθηκε στις 21 Ιουλίου στις Βρυξέλλες.

Και επειδή είμαι βέβαιος ότι η έκτη δόση του παλαιού δανείου δεν θα είναι η πρώτη του νέου, όπως ανεμένετο, με χαμηλότερο δηλαδή επιτόκιο και καλύτερους όρους αποπληρωμής, με έζωσαν τα φίδια.

Αφ’ ης στιγμής τα επιτόκια δανεισμού ανεβαίνουν σχεδόν για όλες τις χώρες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα διάσωσης της Ελλάδας, είναι λογικό να τίθεται εν αμφιβόλω και η απόφαση της 21ης Ιουλίου για τη χώρα μας. Όταν Ιταλία, Ισπανία και άλλοι δανείζονται με 6%, είναι περίπου βέβαιον ότι θα αρνηθούν να δανείσουν την Ελλάδα με 3,5%. Κάτι άλλο λοιπόν πρέπει να συμβεί για να μην τιναχτεί η απόφαση-σωσίβιο για τη χώρα μας στον αέρα και μείνουμε πεντάρφανοι στους πέντε δρόμους.

Κι αυτό δεν είναι ευθύνη μόνον της κυβέρνησης Παπανδρέου, αλλά και όλων των άλλων κομμάτων και δυνάμεων. Αν διακοπεί το πρόγραμμα δανειοδότησης, το να διαφωνούμε για το μείγμα οικονομικής πολιτικής είναι σαν να κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας. Θα χρειαστούν δραματικές και ριζικές αλλαγές πιθανώς ακόμη και προτεραιοτήτων και προσανατολισμού της χώρας.

Επειδή, όπως και στην Ελλάδα, έτσι και στην Ευρώπη οι ηγεσίες είναι κατώτερες των περιστάσεων και πάντα ένα βήμα πίσω από τις εξελίξεις, βλέπω -παρά την παραδοσιακή και έμφυτη αισιοδοξία που διαθέτω- την καταστροφή ολοένα και να πλησιάζει. Επειδή η Ευρώπη και οι ΗΠΑ εισέρχονται, όπως όλα δείχνουν, σε ύφεση που θα παροξύνει την κρίση υπερχρέωσης, θυμήθηκα τον ζωολόγο και μελαγχόλησα για το ότι, εκτός από την Ελλάδα, στερείται και η υπόλοιπη Ευρώπη το ανοιχτό μυαλό.

Ανίκανοι οι Ευρωπαίοι ηγέτες να προβλέψουν και να επεξεργαστούν σχέδια κοινής διάσωσης των κρατών-μελών της Ε.Ε. και εναλλακτικά σενάρια αντιμετώπισης της κρίσης, αντί να μας βοηθούν, μας βυθίζουν ολοένα και περισσότερο στην υπανάπτυξη, την ανεργία, τα ελλείμματα και το χρέος.

Δυστυχώς, τα σύννεφα πυκνώνουν και κάνουν πιο πιθανό έναν επερχόμενο οικονομικό και κοινωνικό κατακλυσμό. Αντί Έλληνες και Ευρωπαίοι να συναισθανθούν την ανάγκη να φτιαχτεί μια νέα κιβωτός, προτιμούν να ερίζουν για τα ελάσσονα, για το ποιος δηλαδή φταίει, ποιος θα πληρώσει φτηνότερα το μάρμαρο της κρίσης και ποιος θα βγει πρώτος από το ευρώ.

Στα καθ’ ημάς πάντως, δεν χρειάζεται κατακλυσμός για να πνιγούμε. Τον Σεπτέμβριο που έρχεται θα αποδειχτεί ότι μας αρκούν και τα ψιλόβροχα. Εδώ είμαστε και θα το δούμε...

Η παρτίδα σώθηκε, ο πόλεμος συνεχίζεται (23-07-2011)

2011-07-22T21:47:00.003+03:00

Ούτε εκ φύσεως γκρινιάρης είμαι ούτε καθ’ έξιν παράδοξος. Μάλλον έξω καρδιά, αισιόδοξο και ορθολογιστή με θεωρούν οι φίλοι μου. Ότι συνηθίζω να πηγαίνω κόντρα στο ρεύμα και να μην είμαι τρέντι, είναι αλήθεια. Μέχρι χθες, που σχεδόν όλοι ήταν απαισιόδοξοι ως προς τη λύση του ελληνικού προβλήματος, εγώ παρέμενα αισιόδοξος. Πίστευα ότι ο πρωθυπουργός, η κυβέρνησή του και η χώρα μπορούν να τα καταφέρουν.

Από σήμερα, που οι κατσούφηδες ξαναγίνονται χαμογελαστοί, νιώθω την ανάγκη να μαζευτώ, να γίνω επιφυλακτικός. Όχι επειδή θεωρώ ότι η απόφαση του έκτακτου Συμβουλίου Κορυφής των χωρών της Ευρωζώνης δεν είναι καλή. Κάθε άλλο, άριστη είναι. Καλύτερη δεν μπορούσε να υπάρξει. Πήραμε ίσως και περισσότερα απ’ όσα πιστεύαμε ότι μπορούν να μας δοθούν.

Αισθάνομαι την ανάγκη να κουμπωθώ, γιατί φοβάμαι μήπως κλοτσήσουμε τη μεγάλη ευκαιρία που μας δίνεται. Μήπως υπάρξει χαλάρωση ως προς αυτά που πρέπει πάση θυσία να γίνουν για να σωθεί η χώρα οριστικά, να γυρίσει σελίδα και να βαδίσει τον δρόμο της παραγωγικής ανασυγκρότησης, της κοινωνικής μεταρρύθμισης και της πολιτικής αναμόρφωσης, που εντέλει είναι και τα μεγάλα αιτούμενα.

Ναι, η απόφαση των Βρυξελλών ήταν ιστορικής σημασίας για την Ελλάδα, αλλά, αν δεν τη χειριστούμε με την απαραίτητη σωφροσύνη και μείνουμε στη θριαμβολογία και τους πανηγυρισμούς, μπορεί να μετατραπεί σε ιστορικό εφιάλτη.

Μας δόθηκαν αυτά που ζητούσαμε, αλλά όλα είναι υπό την αίρεση ότι θα ανταποκριθούμε στις υποχρεώσεις που αναλάβαμε, ότι θα τηρήσουμε και θα τιμήσουμε την υπογραφή μας. Κερδήθηκε μια σημαντική και αποφασιστική μάχη, αλλά όχι ο πόλεμος για να εξαλειφθούν οι αγκυλώσεις και να θεραπευθούν οι χρόνιες δυσπλασίες που οδήγησαν τη χώρα στην κρίση, το περιθώριο και τον μαρασμό.

Σώθηκε η παρτίδα, αλλά το παιχνίδι συνεχίζεται και παραμένει αμφίρροπο. Αν τηρήσουμε το μνημόνιο, το Μεσοπρόθεσμο και τη νέα δανειακή σύμβαση που θα υπογράψουμε, μπορούμε να ελπίζουμε ότι σε δύο-τρία χρόνια θα φθάσουμε κοντά στην άκρη του τούνελ.

Αν οι «ροκιές» της Αθήνας με τους ταξιτζήδες, την κυβερνητική αμφισημία, τις υπουργικές παλινωδίες, τις χασμωδίες και καθυστερήσεις στο μεταρρυθμιστικό πλάνο, τον κοινωνικό και πολιτικό λαϊκισμό της αντιπολίτευσης συνεχιστούν, τότε το «ροκέ» που κάναμε στις Βρυξέλλες δεν θα αποδειχθεί σοφή, μελετημένη και τελεσφόρα ελληνική κίνηση στην ευρωπαϊκή σκακιέρα. Ξεφύγαμε από το συνεχές σαχ των αγορών, αλλά δεν αποφύγαμε το ματ.

Την απόφαση των Βρυξελλών θα πρέπει να την εκλάβουμε ως το άνοιγμα μιας προοπτικής σ’ έναν δύσκολο δρόμο με πολλά καθήκοντα, και όχι ως το τέλος μιας δύσβατης πορείας. Σίγουρα τα πράγματα γίνονται ευκολότερα, αρκεί να μην τα ξανακάνουμε εμείς δύσκολα, χαλαρώνοντας τα γκέμια.

Η μεγαλύτερη παγίδα είναι η κυβέρνηση και οι διαμορφωτές της κοινής γνώμης να προβάλουν μόνο το θετικό του αποτελέσματος της Συνόδου των Βρυξελλών και να υποβαθμιστεί η ανάγκη να συνεχιστεί και να ενταθεί η προσπάθεια.

Είναι κατανοητό η κυβέρνηση να θέλει να πάρει μια ανάσα. Τόσους μήνες σφυροκοπείται ανελέητα, όμως ένας σοφός ηγέτης και μια σοβαρή κυβέρνηση τώρα πρέπει να πουν ολόκληρη την αλήθεια στον λαό, να του δείξουν τον δρόμο της αρετής και να τον στρατεύσουν σ’ ένα όραμα και ένα σχέδιο εθνικής επαναθεμελίωσης σε οικονομικό, κοινωνικό, αξιακό και πολιτικό πεδίο.

Τώρα που δημιουργούνται οι χρηματοοικονομικές προϋποθέσεις, η κυβέρνηση πρέπει να οικοδομήσει μέσα από κοινωνικές και πολιτικές συναινέσεις το νέο μπλοκ εξουσίας που μπορεί να επαναφέρει τη χώρα στον δρόμο της ανάπτυξης. Μετά την προχθεσινή απόφαση επείγει να συγκροτηθεί το μέτωπο των μνημόνων στον χώρο της πολιτικής, του επιχειρείν, της εργασίας, της διανόησης.

Τώρα πρέπει να γίνει η μεγάλη προσπάθεια, ώστε το κίνημα των «αγανακτισμένων» να αποκτήσει δημιουργική διέξοδο και να γίνει πολλαπλασιαστής των μεταρρυθμίσεων και των αλλαγών. Τώρα πρέπει να καταβληθεί κόπος, πολιτικός και οργανωτικός, ώστε οι «ανησυχούντες» ν’ αλλάξουν στρατόπεδο και να γίνουν «νηφάλιοι συνοδοιπόροι».

Τώρα πρέπει να γίνει η διανοητική και ιδεολογική αντεπίθεση στους αμνήμονες, στους στείρους και αντιπαραγωγικούς λαϊκιστές. Μόνον έτσι μπορεί ν’ αλλάξει και ο πολιτικός και δημοσκοπικός εκλογικός συσχετισμός που διαμορφώνεται, ο οποίος οδηγεί στην πόλωση, στον κατακερματισμό και στα άκρα.

Η «αρπαγή» των «αγανακτισμένων» από τα νύχια των αμνημόνων και των ιδιοτελών θα δράσει σταθεροποιητικά για το σύστημα και θα ενισχύσει τον διπολισμό, αλλά και τον δικομματισμό. Εκτός από την κυβέρνηση, συμφέρει και την αξιωματική αντιπολίτευση, την οιονεί δηλαδή κυβέρνηση, να αποκτήσει ισχυρή φωνή και το νουνεχές, παραγωγικό και ψύχραιμο κομμάτι της κοινωνίας.

Η μετατροπή των «αγανακτισμένων» σε διεκδικητική και δημιουργική δύναμη υπέρ των μεταρρυθμίσεων μπορεί ν’ αλλάξει άρδην το κλίμα. Η ήρεμη συνεύρεση των μνημόνων με τους «αγανακτισμένους» σε μια εθνική μεταρρυθμιστική πλατφόρμα μπορεί όντως να μετατρέψει την κρίση σε ευκαιρία για τη χώρα, τους θεσμούς και το μέλλον ημών και των παιδιών μας.

Τώρα που, ύστερα από πολλούς μήνες κακοφωνίας και παλινωδιών, έγινε το πρώτο θετικό βήμα εκ μέρους της ευρωπαϊκής ηγεσίας, πρέπει η ελληνική πολιτική τάξη να αρθεί στο ύψος των ιστορικών ευθυνών της και να μετατρέψει αυτό το βήμα σε οδικό χάρτη του έθνους.

Αφ’ ης στιγμής διασφαλίζεται η ρευστότητα στην οικονομία και τις τράπεζες και τα τοκοχρεολύσια γίνονται συμβατά με τις αντοχές της οικονομίας, πρέπει να ενταθεί η εγχώρια προσπάθεια ώστε να κερδηθεί η διεθνής αξιοπιστία, προκειμένου η χώρα το αργότερο σε δύο-τρία χρόνια να ξαναβγεί για δανεισμό στις αγορές.

Μπορεί οι Ευρωπαίοι εταίροι και δανειστές μας να μας παρέχουν ασπίδα προστασίας μέχρι το 2020, όμως εμείς πρέπει να επιμείνουμε στον όντως εθνικό στόχο να επιστρέψουμε στις αγορές το αργότερο έως το 2015.

Και για να πετύχουμε αυτόν τον στόχο, θα πρέπει το Μεσοπρόθεσμο να τελεσφορήσει, να παραγάγει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα, οι μεταρρυθμίσεις να αποδώσουν, το έλλειμμα να μειωθεί, η ύφεση να αποκλιμακωθεί, οι επόμενοι προϋπολογισμοί, εξαιρουμένων των τόκων, να είναι πλεονασματικοί.

Αν δεν ευδοκιμήσει η δημοσιονομική προσαρμογή, η ύφεση θα συνεχιστεί και η προσπάθεια όχι μόνον θα πάει στράφι, αλλά και θα αποβεί καταστροφική για την κοινωνική συνοχή. Οι «σταυρωμένοι» πολίτες -και ιδίως οι μισθοσυντήρητοι, οι χαμηλοσυνταξιούχοι, η μικρή και μεσαία τάξη- θα γδαρθούν και θα τελευτήσουν, παραδίδοντας μαζί με το σώμα τους και το κορμί της Ελλάδας στον θάνατο.

Τα στοιχήματα της παραγωγικής αναδιάρθρωσης, της ανάπτυξης, της αύξησης των εσόδων, της συρρίκνωσης του κράτους και της μείωσης των δαπανών, μετά την προχθεσινή απόφαση των ηγετών της Ευρωζώνης, πρέπει οπωσδήποτε να κερδηθούν, αν θέλουμε αυτή η απόφαση να αποβεί όντως ευλογία για τη χώρα.

Αν συνεχίσουμε να αποκλίνουμε από τους στόχους, η 21η Ιουλίου μπορεί να αποδειχτεί κατάρα και Ματζικέρτ για τον ελληνισμό. Άλλο σκόντο οι εταίροι και δανειστές μας δεν θα μας κάνουν• αντίθετα, θα μας ξωπετάξουν με τις κλοτσιές από το ευρώ, και τότε δεν θα φταίνε οι αιμοδιψείς αγορές, οι διεθνείς τοκογλύφοι, η φράου Μέρκελ και τα συμφέροντα, αλλά μόνοι μας θα ’χουμε βγάλει τα μάτια μας.

Μπορεί να είμαστε η πρώτη αναπτυγμένη δυτική χώρα που έστω και καλυμμένα ουσιαστικά χρεοκοπεί, όμως αυτό δεν πρέπει να μας ανησυχεί, αφού οι εταίροι και δανειστές μας δεσμεύτηκαν και εγγράφως ότι θα παραμείνουν πλάι μας και αρωγοί στην προσπάθειά μας να σβήσουμε γρήγορα αυτή τη «ρετσινιά».

Εξάλλου το selective default μόνον τον ιστορικό του μέλλοντος θα απασχολήσει, προσθέτοντας στη χώρα μας την 5η ή 6η χρεοκοπία από τότε που γίναμε ανεξάρτητο κράτος. Τους πολιτικούς και οικονομικούς παράγοντες του παρόντος, τους επενδυτές και τις αγορές ήκιστα, νομίζω, τους επηρεάζουν οι «ρετσινιές». Αυτό που τους ενδιαφέρει είναι να γίνεται η δουλειά.

Για παράδειγμα, ουδόλως τους ενδιαφέρει αν πριν από μερικά χρόνια η Τουρκία προσέφυγε στο ΔΝΤ. Αυτό που τους αφορά και ερεθίζει το επενδυτικό τους ενδιαφέρον είναι ότι η Τουρκία είναι σήμερα μέλος του G20, έχει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, εκσυγχρονίζεται και προσφέρει μεγάλες επενδυτικές ευκαιρίες.

Ας μην αντιμετωπίσουμε, λοιπόν, την προχθεσινή συμφωνία με φιλολογικές διαμάχες περί τη «ρετσινιά» και υπό την επήρεια ιδεολογικής ρετσίνας, αλλά με τους πραγματικούς όρους που διαμορφώνει η συμφωνία στο πεδίο της οικονομίας και της πολιτικής. Αν αρχίσουν πάλι η μεμψιμοιρία και η διελκυστίνδα για τις αποκρατικοποιήσεις, ο δημόσιος πλούτος θα διαρπαγεί και θα εκποιηθεί αντί πινακίου φακής.

Αντίθετα, αν εκμεταλλευτούμε την προστασία που μας παρέχει η ευρωπαϊκή ομπρέλα, η αξιοποίηση του δημόσιου και σχολάζοντος δημόσιου πλούτου μπορεί να αποδειχθεί κινητήριος δύναμη για την επανεκκίνηση της οικονομίας. Η διαφαινόμενη επενδυτική αύρα μπορεί να μετατραπεί σε πολύχρονο μελτέμι, αν υπάρξει ένα σταθερό φορολογικό πλαίσιο.

Ουσιαστικά αυτό είναι που ζητούν οι επενδυτές για να επενδύσουν στη χώρα μας τα κεφάλαιά τους. Κι αυτό μπορεί να γίνει μ’ έναν πολύ απλό τρόπο. Να προστεθεί στον φορολογικό νόμο ένα απλό και βραχύλογο άρθρο. Το φορολογικό καθεστώς, για όσους επενδύσουν τώρα, παραμένει το ίδιο ακόμη κι αν στο μέλλον υπάρξουν φορολογικές αλλαγές. Αλλάζει μόνον αν ο ίδιος ο επενδυτής θέλει να ενταχθεί, εφόσον είναι ευνοϊκό γι’ αυτόν, στο όποιο νέο και μελλοντικό σύστημα.

Αν υπάρξει αυτή η πρόβλεψη, οι ασχολούμενοι με τις επενδύσεις γνωρίζουν ότι θα προστρέξουν και πολλοί επενδυτές και με μεγάλα προς επένδυσιν κεφάλαια. Και υπάρχουν επενδυτές, γιατί όντως στην Ελλάδα υπάρχουν επενδυτικές ευκαιρίες συγκριτικά με άλλες χώρες.

Απλώς πρέπει να σταματήσει η γκρίνια να βλέπουμε τους επενδυτές σαν αποικιοκράτες που θέλουν να μας αρπάξουν για ένα κομμάτι ψωμί τον πλούτο και την περιουσία. Οι επενδύσεις είναι επενδύσεις, και όχι αγαθοεργίες. Και οι επενδυτές είναι επενδυτές που επιδιώκουν το κέρδος, και όχι φιλεύσπλαχνοι ελεήμονες.

Η ανοησία να θέλουμε τα λεφτά τους, να κερδίσουμε εμείς και να χάσουν αυτοί κάποτε πρέπει να σταματήσει. Τρόποι να κερδίσουμε και εμείς και αυτοί υπάρχουν. Η παγκόσμια οικονομική ιστορία βρίθει από ανάλογα παραδείγματα, όπως βεβαίως βρίθει και από ληστείες και πλιάτσικο. Στο χέρι μας είναι μια επένδυση να αποβεί ωφέλιμη και για τα δύο μέρη.

Μάλιστα, αν σε εταιρείες ή σε υπηρεσίες στρατηγικού χαρακτήρα θέλουμε να διατηρήσουμε το μάνατζμεντ, υπάρχει τρόπος να το πετύχουμε. Πολλοί, οι περισσότεροι, είναι οι επενδυτές που θέλουν να αποκομίσουν υπεραξίες, και όχι να μπλέξουν με ευθύνες διοίκησης.

Μπορούν λοιπόν να γίνουν συμφωνίες στις οποίες το τίμημα να συμφωνηθεί για μελλοντικό χρόνο, όταν αποκτήσουν μεγαλύτερες υπεραξίες. Αυτά βεβαίως είναι δουλειές των ειδημόνων, και σ’ αυτούς πρέπει να προστρέξουν το Δημόσιο και όσοι έχουν την ευθύνη των αποκρατικοποιήσεων.

Δίδω μεγάλη -και ίσως δυσανάλογη με την έκταση του παρόντος σημειώματος- έμφαση στις επενδύσεις, επειδή συνδέονται με την ανάπτυξη, εκεί δηλαδή που θα κριθεί το αν θα χαθεί ή θα κερδηθεί το στοίχημα της χώρας και της παρούσης, αλλά και των μελλοντικών κυβερνήσεων. Εξάλλου σ’ αυτό στοχεύει και το ευρωπαϊκό «Σχέδιο Μάρσαλ» που αποφασίστηκε να τεθεί σε ισχύ από το φθινόπωρο.

Η γενναιόδωρη βοήθεια που σχεδιάζεται να μας δοθεί για έργα, απασχόληση και κοινωνικές δράσεις είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την επιδίωξη να βγει η χώρα από την ύφεση και να μπει σε αναπτυξιακή τροχιά. Έστω και με καθυστέρηση, οι εταίροι και δανειστές μας κατανόησαν ότι όσα δάνεια και να δοθούν στην Ελλάδα, αυτά θα πηγαίνουν χαμένα όσο βαθαίνει η ύφεση.

Το ευρωπαϊκό «Σχέδιο Μάρσαλ» είναι το αναγκαίο συμπλήρωμα της δανειοδότησης, προκειμένου η χώρα να αναπνεύσει, αλλά και οι ίδιοι να μη χάσουν τα λεφτά τους. Χθες ίσως να ήταν νωρίς να το κατανοήσουν, ή μπορεί να ήθελαν να μας δώσουν να καταλάβουμε ότι το αμαρτωλό παρελθόν τελείωσε, ή ακόμη -που είναι και το πιθανότερο- να ήθελαν τώρα που μας βρήκαν στην ανάγκη να μας ξεζουμίσουν και να επωφεληθούν από την ανημποριά μας.

Διαγενομένων του χρόνου, των εξελίξεων, αλλά και της κυβερνητικής προσπάθειας, και ιδιαίτερα του πρωθυπουργού, τόσο το προηγούμενο διάστημα, με τις συμμαχίες που έχτισε, αλλά και στη διάρκεια της Συνόδου με την τακτική που ακολούθησε, κατανόησαν ότι, αν χθες ήταν νωρίς, αύριο θα ήταν αργά.

Αν η θεραπεία που μας είχε δοθεί δεν άλλαζε, ο ασθενής θα πέθαινε. Και την άλλαξαν όχι γιατί δεν θα είχαν τι να κάνουν το πτώμα, αλλά γιατί δεν μπορούσαν να ακρωτηριάσουν το ελληνικό πόδι, χωρίς τον κίνδυνο να πάθει σηψαιμία το ευρωπαϊκό σώμα, με συνέπειες ανυπολόγιστες για την παγκόσμια οικονομία και τις γεωστρατηγικές ισορροπίες του πλανήτη. Αυτή ήταν η σημαντικότερη ίσως παράμετρος που μέτρησε στο να παρθεί η απόφαση της 21ης Ιουλίου.

Συνοψίζοντας, θα λέγαμε ότι η Ελλάδα απέσπασε μια σημαντική απόφαση, κι αυτό πρέπει να πιστωθεί στην κυβέρνηση και προσωπικά στον πρωθυπουργό, που αποκρυπτογράφησε ικανοποιητικά τα μηνύματα και ιδιαίτερα τις πιέσεις των Αμερικανών και το άγχος Γερμανίας και Γαλλίας να μην «λιώσει» το ευρώ.

Η απόφαση είναι ένα καλό πλαίσιο, που θα αποκτήσει ουσιαστικό περιεχόμενο και μπορεί να βγάλει τη χώρα στο προβλεπτό μέλλον από την κρίση, εφόσον η προσπάθεια για δημοσιονομική προσαρμογή, μεταρρυθμίσεις και αποκρατικοποιήσεις συνεχιστεί και ενταθεί.

Αν επικρατήσει η αμεριμνησία και υπάρξει χαλάρωση, το αποτέλεσμα θα ’ναι καταστροφικό. Η κυβέρνηση, εάν επιμείνει χωρίς εκπτώσεις στην υλοποίηση των στόχων του Μεσοπρόθεσμου, μπορεί να γυρίσει το αρνητικό γι’ αυτήν κλίμα και στο τέλος της τετραετίας να δώσει την εκλογική μάχη από καλύτερες, απ’ ό,τι σήμερα που όλα είναι εναντίον της, θέσεις.

Πλέον, ο Γ. Παπανδρέου, έστω και σε επίπεδο ρητορικής, αλλά πιθανώς και ουσίας, μπορεί να θέσει ένα ισχυρό δίλημμα: Ή με την κυβέρνηση για να βγούμε σε δύο-τρία χρόνια οριστικά από την κρίση, ή με την αντιπολίτευση για να συνεχιστούν η περιπέτεια και η αβεβαιότητα. Το δίλημμα, άρα και το εκλογικό διακύβευμα, μπορεί όντως να είναι ισχυρό, καθώς η εντύπωση που είχε αρχίσει να σχηματίζεται μέχρι τώρα είναι ότι έχουμε μπει σ’ ένα «λούκι» που για να βγούμε ίσως χρειαστεί μία και δύο δεκαετίες.

Αν αλλάξει η εντύπωση, άρα και η ψυχολογία της αγοράς και των πολιτών, ότι οι δύο δεκαετίες μπορεί να είναι δύο χρόνια, τότε η πολιτική τράπουλα μπορεί να ξαναμοιραστεί. Βεβαίως, η αντιπολίτευση συνεχίζει να έχει στα χέρια της καλύτερο χαρτί, αυτό της κυβερνητικής φθοράς και της κοινωνικής δυσαρέσκειας.

Το τι θα συμβεί πάντως εξαρτάται, αφενός, από τη διαχείριση των χαρτιών που θα κάνουν οι δύο μεγάλοι παίχτες της εξουσίας στο εν εξελίξει παιχνίδι και, αφετέρου, από τα νέα χαρτιά που θ’ ανοίξουν στο τραπέζι. Το χαρτί που άνοιξε προχθές στις Βρυξέλλες δίνει ελπίδες στο ΠΑΣΟΚ και στον Γ. Παπανδρέου να παραμείνουν στο παιχνίδι και να μην πάνε πάσο.

Η ευρωπαϊκή ηγεσία για πρώτη φορά τα τελευταία δύο χρόνια έδειξε ενότητα, αποφασιστικότητα και διάθεση να υψώσει ανάχωμα στις αγορές. Το έκανε όταν είδε ότι ο ιός του χρέους χτύπησε και την Ιταλία. Έπρεπε να το κάνει από την αρχή όταν «αρρώστησε» η Ελλάδα. Έστω και την ύστατη στιγμή κατανόησε τον κίνδυνο για το ευρώ και την υπόσταση της ευρωπαϊκής οικογένειας και αντέδρασε. Ίσως και πάλι όχι τόσο τολμηρά και ριζοσπαστικά όσο έπρεπε, αλλά αντέδρασε. Κι αυτό είναι θετικό.

Το μήνυμα που εστάλη στις αγορές είναι ότι δεν μπορούν να συνεχίσουν να συμπεριφέρονται αλαζονικά και ασύδοτα απέναντι στην πολιτική εξουσία. Η απόφαση σίγουρα δεν είναι μια νίκη της πολιτικής έναντι των αγορών, είναι όμως μια προειδοποίηση.

Το τι θα συμβεί στο μέλλον θα εξαρτηθεί από την αντίδραση των αγορών. Αν και μετά τις προχθεσινές αποφάσεις «χτυπήσουν» την Ιταλία, είναι προφανές ότι πρέπει να ληφθούν πιο ριζικές και σοβαρές αποφάσεις, που θα θέτουν ξεκάθαρα τους κανόνες του παιχνιδιού και των σχέσεων κρατών και αγορών.

Η πρώτη αντίδραση, προχτές, ήταν συγκρατημένα θετική. Το ευρώ ενισχύθηκε, τα spreads των ομολόγων και των CDS υποχώρησαν, τα χρηματιστήρια ενισχύθηκαν. Αν αυτό συνεχιστεί, σίγουρα θα δημιουργηθεί ένα πιο εύκρατο κλίμα.

Σημαντικός ήταν, τέλος, ο ρόλος των Αμερικανών στο να ληφθεί η προχθεσινή απόφαση των Ευρωπαίων. Αν Δημοκρατικοί και Ρεπουμπλικανοί, εν όψει της 2ας Αυγούστου, καταφέρουν να συνεννοηθούν και να αυξήσουν το πλαφόν του δημόσιου χρέους των ΗΠΑ, τότε οι Αμερικανοί θα ανταποδώσουν το «δώρο» των Ευρωπαίων στους ίδιους, αφού τουλάχιστον για κάποιο χρονικό διάστημα θα υπάρξει ανακωχή στον δημοσιονομικό και χρηματοοικονομικό πόλεμο που διεξάγεται και ο οποίος μπορεί, υπό προϋποθέσεις και με κατάλληλους χειρισμούς, να μετατραπεί σε ειρήνη, αν και κάτι τέτοιο μάλλον δεν συγκεντρώνει προσώρας μεγάλες πιθανότητες.

Σε κάθε, πάντως, περίπτωση, οι Έλληνες μπορούμε να επαιρόμεθα ότι, έστω και αρνητικά, λόγω της αδυναμίας και της αβελτηρίας μας, γίναμε οι πρωταγωνιστές ώστε η Ευρώπη να ξανασκεφτεί το μέλλον της και να κάνει ένα βήμα προς την εμβάθυνση και την οικονομική και πολιτική ενοποίησή της. Μπορεί να αποδειχθεί μετέωρο, αλλά το βήμα έγινε.

Η πίεση εφεξής των ευρωπαϊκών κοινωνιών προς τις κυβερνήσεις της Ευρώπης θα ’ναι για ένα διαφορετικό μέλλον• κοινωνικά πιο δίκαιο, οικονομικά πιο ισόρροπο, θεσμικά πιο στέρεο, πολιτικά πιο δημοκρατικό και γεωπολιτικά, μέσω και του κοινού νομίσματος, πιο ελπιδοφόρο.

Μετά το Μάαστριχτ και τη Λισσαβώνα, μετά τη δημοσιονομική και νομισματική περίοδό της, η Ευρώπη καλείται να πάει σ’ έναν νέο σταθμό, γιατί όχι των Αθηνών, που θα εγκαινιάσει εν είδει διακήρυξης της Πνύκας την αμφικτιονική ευρωπαϊκή εποχή, η οποία θα εμπεριέχει την οικονομική και πολιτική διακυβέρνηση ως νέο αζιμούθιο...

Η αυτοχειρία της Ευρώπης (16-07-2011)

2011-07-15T21:40:00.002+03:00

Στις 22/2/2010 γράφτηκε ένα κείμενο το οποίο με καθυστέρηση σχεδόν 17 μηνών βλέπουμε να «υιοθετείται» από την ευρωπαϊκή και παγκόσμια αρθρογραφία. Το αναδημοσιεύουμε για να το συγκρίνετε και να βγάλετε τα συμπεράσματά σας με αυτά που λέγονται σήμερα για «παιδάκια της Ευρώπης που μας κυβερνούν», κατά τον χαρακτηριστικό τίτλο της «Monde», και για τον εφησυχασμό των Ευρωπαίων ηγετών, «που θεωρούν ότι η κρίση μπορεί να περιμένει», σύμφωνα με το σχόλιο των «Financial Times».

Ανθυγιεινή μπορεί να χαρακτηριστεί η κατάσταση στην Ευρωζώνη και νεοπλασματική η σχέση που διαμορφώνεται μεταξύ της Ελλάδος και των λοιπών εταίρων της. Σε κάθε δε περίπτωση, αναδεικνύεται ένα μείζον πρόβλημα πολιτικής διεύθυνσης της Ε.Ε. Στην Ευρώπη δεν υπάρχουν πλέον μεγάλοι και εμπνευσμένοι ηγέτες, όπως ο Μιτεράν, ο Κολ, η Θάτσερ ή όπως οι δικοί μας Α. Παπανδρέου και Κ. Καραμανλής.

Αυτοί που σήμερα κινούν τα νήματα στην Ευρωζώνη και στους «27» είναι μια υπαλληλική γραφειοκρατία και ένα τεχνοκρατικό στρώμα που έχουν «βάλει στο βρακί» τους τις πολιτικές ηγεσίες των κρατών-μελών, οι οποίες αποδεικνύονται κατώτερες των περιστάσεων, των αναγκών και των προκλήσεων που αντιμετωπίζει η Ε.Ε., στις σημερινές συνθήκες κρίσης. Και βέβαια δεν διανοούμαι ότι μπορεί να υπάρχει ιδιοτέλεια, να είναι δηλαδή «διαπλεκόμενοι» με συμφέροντα των κερδοσκόπων-δανειστών.

Ελάχιστοι αμφιβάλλουν πλέον ότι, εάν υπήρχαν οι λεγόμενοι μεγάλοι πολιτικοί του παρελθόντος, θα είχε δοθεί εξαρχής ικανοποιητική λύση στο «ελληνικό πρόβλημα» και θα είχαν δρομολογηθεί διαδικασίες de facto συγκρότησης μηχανισμού για την απόκρουση των επιθέσεων που δέχεται το κοινό νόμισμα, αλλά και οι οικονομίες των κρατών-μελών, και πρώτα απ’ όλα αυτές του Νότου που έχουν αποκληθεί με το ρατσιστικό αρκτικόλεξο PIΙGS (Πορτογαλία, Ιταλία, Ιρλανδία, Ελλάδα, Ισπανία).

Από κοινού και με αίσθημα αλληλεγγύης θα είχαν αναζητήσει και ανεύρει μια νέα λοκομοτίβα ανάπτυξης για την Ευρώπη, σε συνεργασία αφενός με τις νέες οικονομικές δυνάμεις που αναδύονται στον πλανήτη (Κίνα, Ινδία κ.ά.) και αφετέρου με τις ΗΠΑ και τη Ρωσία, χωρίς όμως να αποκλείεται και η αντίθεση, εφόσον παρίστατο ανάγκη, με την πέραν του Ατλαντικού υπερδύναμη.

Ακόμη κι αυτά όμως αν δεν είχαν καταφέρει, αποκλείεται να τους έσερνε από τη μύτη ένας Τρισέ ή κάποιος Μπαρόζο. Αυτοί θα ήταν «υπηρέτες» των πολιτικών που το Συμβούλιο Κορυφής θα επέλεγε και σε καμιά περίπτωση δεν θα γίνονταν αποδεκτά «πραξικοπήματα» όπως αυτά του προέδρου της Κομισιόν ή του προέδρου της ΕΚΤ που σημειώθηκαν κατά το πρόσφατο έκτακτο Συμβούλιο Κορυφής, όπου, ενώ μεταξύ των αρχηγών κρατών συζητήθηκε και συμφωνήθηκε η επίλυση του «ελληνικού προβλήματος», στη συνέχεια η απόφαση βραχυκυκλώθηκε από τις παρεμβάσεις των εν λόγω Κοινοτικών αξιωματούχων.

Και σίγουρα θα υπήρχε καθοδηγητικός νους ενοποίησης της Ευρωζώνης και των «27» από έναν ισχυρό άξονα των λεγόμενων μεγάλων κρατών και δεν θα είχαμε το φαινόμενο των πολλαπλών διχασμών και της πανσπερμίας των απόψεων ως προς το δέον γενέσθαι.

Θα πρέπει να θεωρείται υπέρ ή βέβαιον ότι θα είχαν θωρακίσει τις αδύναμες οικονομίες απέναντι στις επιθέσεις των hedge funds και των αγορών είτε παρέχοντας εγγυήσεις ή και ζεστό χρήμα σε περιπτώσεις δανεισμού, είτε εξαναγκάζοντας την ΕΚΤ να δέχεται, για όσο διαρκεί η κρίση, τα ομόλογα των κρατών-μελών ως ενέχυρα, ανεξαρτήτως αξιολογήσεων.

Στη σύγκρουση πολιτικής και αγορών θα υπερίσχυε η πολιτική και δεν θα επέτρεπαν στους διεθνείς τοκογλύφους να γονατίσουν τις οικονομίες κρατών-μελών, να κάνουν το ευρώ βούτυρο, να σμπαραλιάσουν την Ευρωζώνη και να θέσουν εν κινδύνω το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Θα είχαν συμπεριφερθεί ως Ευρωπαίοι πολιτικοί ηγέτες και όχι ως φοβισμένοι αρχηγοί εθνικών κρατών.

Το πρώτο λοιπόν πρόβλημα, και κατ’ εμέ το σημαντικότερο, είναι το έλλειμμα εμπνευσμένης από το ευρωπαϊκό όραμα πολιτικής ηγεσίας της Ένωσης. Μιας ηγεσίας που εντάσσει και επιλύει τις δημοσιονομικές ανισορροπίες σ’ ένα ευρύτερο πλαίσιο δημοκρατικής νομιμοποίησης, κοινωνικής συνοχής, αλληλεγγύης, κράτους δικαίου και αναπτυξιακού σχεδιασμού.

Μια ηγεσία δημιουργική και όχι φορμαλιστική. Μια ηγεσία ανθρώπων και κοινωνιών, και όχι αριθμών και στατιστικών ποσοστών. Μια ηγεσία αποτελεσματικών πολιτικών και όχι μετρολάγνα. Μια ηγεσία που θα ενδυναμώνει τον ευρωπαϊσμό και όχι μια ηγεσία που πυροδοτεί (άθελά της;) τον ευρωσκεπτικισμό. Γιατί αυτό γίνεται σήμερα με την ανημπόρια της Ευρωζώνης και των «27» να δώσουν ικανοποιητικές και αποτελεσματικές απαντήσεις στα δημοσιονομικά και χρηματοπιστωτικά προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα κράτη-μέλη της.

Δεν ξέρω αν ο Μπαρόζο είναι «στημένος» άνθρωπος των Αμερικανών -σίγουρα είναι εκλεκτός τους- ούτε αν το αγγλοσαξονικό λόμπι θέλει σε πρώτη φάση να διαλύσει την Ευρωζώνη και σε δεύτερη να «τεμαχίσει» σε πέντε ή έξι κύκλους κρατών την Ε.Ε.

Ως αποτέλεσμα όμως όλων των ενεργειών της ευρωπαϊκής ελίτ, αυτά που προκύπτουν είναι η ενδυνάμωση του ευρωσκεπτικισμού, η επαναφορά στο προσκήνιο της αντίθεσης Βορρά - Νότου και η διεύρυνση του χάσματος μεταξύ πλούσιων και φτωχών, μέσω της ύφεσης, της ανεργίας και της βίαιης προλεταριοποίησης μεγάλων τμημάτων πληθυσμού.

Έπειτα από τρεις δεκαετίες άμβλυνσης των ταξικών αντιθέσεων, αυτές επανέρχονται σήμερα με ιδιαίτερη ένταση και απειλούν στο προβλεπτό μέλλον να διαταράξουν την κοινωνική συνοχή και ειρήνη, ενώ δεν είναι μικρός ο κίνδυνος να ξεσπάσει, λόγω και των μεγάλων μεταναστευτικών ροών στη Γηραιά Ήπειρο, ανοιχτός και βίαιος κοινωνικός πόλεμος.

Εάν δεν υπάρξουν νέες ρυθμίσεις που εκτός της νομισματικής θα προχωρήσουν και την οικονομική ενοποίηση της Ευρωζώνης, αλλά και θα εμπλουτίσουν και την πολιτική-θεσμική υπόστασή της, τότε η ευρωπαϊκή ιδέα θα υποχωρήσει και θα γνωρίσουν άνθηση ο ευρωσκεπτικισμός και ο λαϊκιστικός εθνικισμός με απρόβλεπτες παρενέργειες.

Τούτων δοθέντων, η υπεράσπιση της Ελλάδος, αλλά και του συνόλου των PIIGS, είναι πρωταρχικής σημασίας για το ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Εάν η χώρα μας αναγκαστεί να προσφύγει στο ΔΝΤ, δεν θα δοκιμαστεί πολιτικά, οικονομικά και κοινωνικά μόνον η ίδια, αλλά θα ανοίξει και η κερκόπορτα για να αλωθεί η Ευρωζώνη. Αυτό είναι ευθύνη των ηγεσιών της ίδιας της Ευρωζώνης, και κυρίως της Γαλλίας και της Γερμανίας, να μη συμβεί.

Δεν ξέρω αν οι Γερμανοί ιθύνοντες είναι τόσο κοντόθωροι. Πάντως το να επιθυμούν να υποχωρήσει το ευρώ έναντι του δολαρίου, μέσω της δοκιμασίας της Ελλάδος, προκειμένου να τονωθούν οι εξαγωγές τους είναι σαν να παίζουν με τη φωτιά.

Κοντόθωροι -αν όχι και ηλίθιοι- είναι και όσοι τυχόν άλλοι (Βρετανοί, Σκανδιναβοί, πρώην Ανατολικοευρωπαίοι) θεωρούν ότι η αμφισβήτηση της Ευρωζώνης δεν θα πλήξει και το σύνολο της Ένωσης. Στρατηγική επιδίωξη όλων, ακόμη και της βαυκαλιζόμενης με το αυτοκρατορικό της παρελθόν Βρετανίας, θα έπρεπε να είναι η διεύρυνση της Ευρωζώνης και η θεσμική ολοκλήρωση της Ε.Ε. μέσω της οικονομικής και στρατιωτικής ενοποίησης.

Η πρόσδεσή τους στο αμερικανικό άρμα μπορεί πρόσκαιρα να τους ωφελεί, αλλά στο μέλλον η παγκοσμιοποίηση, και σε καταμερισμό εργασίας και σε κατανομή ισχύος, θα αναφέρεται και θα αφορά σε μεγάλα και ομογενοποιημένα κατά το δυνατόν σύνολα, και όχι σε εθνικές «κουτσουλιές»-δορυφόρους τους.

Εάν η Ελλάδα, αναγκαζόμενη εκ των πραγμάτων, πραγματοποιήσει την απειλή της, και προσφύγει είτε μονομερώς είτε υπό κάποια ευρωπαϊκή δήθεν ομπρέλα στο ΔΝΤ, τότε η Ευρωζώνη και συνολικά η Ε.Ε. εισέρχονται σε μια νέα, εντελώς διαφορετική, φάση, για την οποία κανείς, περιλαμβανομένης και της Γερμανίας, δεν είναι προετοιμασμένος.

Σίγουρα θα είναι προβληματικό για τη χώρα μας να τα «σπάσει» με τους εταίρους της, εξίσου προβληματικό όμως θα είναι και για την Ευρωζώνη, που θα δει να τινάζεται στον αέρα η υπόστασή της.

Από αυτή την άποψη έχει δίκιο ο Γ. Παπανδρέου όταν λέει ότι κάποιοι προσπαθούν να κάνουν την Ελλάδα «πειραματόζωο». Μόνον που αυτοί που το επιχειρούν έχουν ξεχάσει τον Φρανκενστάιν. Ούτε έτοιμη είναι η Ευρωζώνη για ένα τέτοιο πείραμα ούτε είναι σίγουρο ότι δεν θα τρομάξει από το «δημιούργημά» της, και βέβαια ουδείς μπορεί να της εγγυηθεί ότι αυτό δεν θα την κατασπαράξει.

Ας αφήσουν λοιπόν τους εκβιασμούς, τα πειράματα και τις κουτοπονηριές και ας σταματήσουν να κλείνουν το μάτι στην Ελλάδα για προσφυγή της στο ΔΝΤ. Ας σπεύσουν να τη βοηθήσουν γιατί ο ιός μπορεί να εξαπλωθεί και οι ίδιοι, δεν έχουν παρασκευάσει το αντίδοτο. Είναι δε αδαείς όσοι αναλυτές -είτε εγχώριοι είτε της αλλοδαπής- νομίζουν ότι το πρόβλημα το έχει αποκλειστικά η Ελλάδα και πρέπει παντί τρόπω να συμμορφωθεί προς τας υποδείξεις, παίρνοντας συνεχώς πρόσθετα μέτρα.

Το πρόβλημα έχει δύο όψεις. Σαφέστατα και η Ελλάδα πρέπει με συνέπεια να επιμείνει στη διόρθωση των δημοσιονομικών της ανισορροπιών. Σαφέστατα και πρέπει να υλοποιήσει, χωρίς παρέκκλιση, το Πρόγραμμα Σταθερότητας που κατέθεσε.

Σαφέστατα και πρέπει, εάν και εφόσον χρειαστεί ή κρίνει ότι χρειάζεται, πριν από τη 15η Μαρτίου να λάβει πρόσθετα μέτρα προκειμένου να μην της επιβληθούν άνωθεν και ερήμην της. Σαφέστατα και πρέπει να προχωρήσει σε τομές, μεταρρυθμίσεις και αλλαγές που θα αντιμετωπίζουν χρόνιες αγκυλώσεις και παθογένειες του κράτους και της οικονομίας της.

Υπάρχει, όμως, και ένα όριο. Η Ελλάδα πρέπει και μπορεί να αναπνέει όσο θα επιχειρεί να φέρει εις πέρας αυτό το δύσκολο έργο. Θα πρέπει να παραμείνει ζωντανή για να τα κάνει όλα αυτά. Και για να παραμείνει ζωντανή και να μη γονατίσει και πτωχεύσει, θα πρέπει οι εταίροι της να τη συνδράμουν, και όχι να την απειλούν ή να της κουνούν απειλητικά το δάκτυλο, εγκαλώντας την για την αναξιοπιστία του παρελθόντος της.

Καλές οι πολιτικές δηλώσεις στήριξης, αλλά με τα λόγια δεν χόρτασε κανείς, ούτε εξασφάλισε τα προς το ζην. Εάν δεν υπάρξει και συγκεκριμένη οικονομική βοήθεια όταν χρειαστεί να βγει για δανεισμό, τότε θα γίνει βορά των αρπακτικών της διεθνούς τοκογλυφίας.

Και δεν πιστεύω ότι υπάρχει έστω ένας πολιτικός, ούτε στα καθ’ ημάς ούτε στον κόσμο ολόκληρο, ο οποίος δεν θα αναζητούσε από οπουδήποτε αλλού βοήθεια προκειμένου να μη χρεοκοπήσει η χώρα του. Και αυτό πρέπει να πράξει και ο Γ. Παπανδρέου.

Αφ’ ης στιγμής έχουμε από τη μια μεριά τους εταίρους μας που μας λένε «πάρτε αυτά τα μέτρα, αλλά χρήμα δεν υπάρχει» και από την άλλη το ΔΝΤ που λέει «πάρτε πάνω-κάτω τα ίδια μέτρα, αλλά πάρτε και 30 δισ.», θα ήταν λάθος να μην επιλέξει το ΔΝΤ, με όποιες συνέπειες μπορεί αυτό να έχει στη χώρα (που θα έχει, αλλά όχι και να μας θέσει εκτός ευρωπαϊκής οικογένειας), αλλά και στην υπόσταση της Ευρωζώνης.

Αυτή τη στιγμή παίζεται ένα πολύ σκληρό πόκερ μεταξύ της Ελλάδος και των χωρών πρωτίστως της Ευρωζώνης. Το ρίσκο είναι μεγάλο και για τους δύο. Το παιχνίδι θα το κερδίσει αυτός που δεν μπλοφάρει. Αυτός που έχει αποφασίσει ότι μπορεί να συνεχίσει να ζει και μετά το παιχνίδι. Οι Γάλλοι και οι Λουξεμβούργιοι δεν θέλουν με τίποτε το ΔΝΤ. Άγγλοι, Σουηδοί και Δανοί μάς προτρέπουν να καταφύγουμε σ’ αυτό. Οι άλλοι επισήμως λένε «Όχι» στο ΔΝΤ, αλλά ανεπισήμως μας ψιθυρίζουν ότι καλόν θα ήταν να το δοκιμάσουμε.

Η παρτίδα εντέλει θα εξαρτηθεί από τη στάση που θα κρατήσει η Γερμανία. Προσώρας επιμένει ότι δεν συναινεί στο να δοθεί στην Ελλάδα οικονομική βοήθεια. Ελπίζω ότι την τελευταία στιγμή, όταν θα χρειαστεί η Ελλάδα να βγει εκ νέου για δανεισμό, θα μεταβάλει γνώμη. Εάν δεν το πράξει, θα θέσει σε ισχυρή δοκιμασία την αξιοπιστία της Ευρωζώνης, καθώς οι ηγέτες της δεσμεύτηκαν ότι -εκτός από την πολιτική δήλωση υποστήριξης προς την Ελλάδα- ετοιμάζεται και ο μηχανισμός πρακτικής ενίσχυσής της, εφόσον αυτό καταστεί αναγκαίο και υπό την προϋπόθεση ότι η χώρα μας θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της.

Εάν η χώρα μας πράξει τα δέοντα -και μάλλον ουδείς αμφιβάλλει ότι θα το κάνει- και η δέσμευση των αρχηγών-κρατών αποδειχθεί κενή περιεχομένου, τότε έκθετη θα είναι όχι η Ελλάδα, αλλά η Ευρωζώνη και οι «27».

Εξάλλου η Γερμανία της κ. Μέρκελ θα έχει να διαλέξει ανάμεσα στη σωτηρία μιας μικρής χώρας και στη σωτηρία της Ευρωζώνης, που σαφέστατα για την ίδια αποτελεί υπέρτατο αγαθό. Διαφορετικά, θα δικαιώσει αναδρομικά τον χαρακτηρισμό του Θόδ. Πάγκαλου ότι «είναι γίγαντας με μυαλό νάνου».

Το άρθρο γράφτηκε σ’ αυτή εδώ τη στήλη από τον υπογράφοντα. Και το αναδημοσιεύω όχι γιατί θέλω να βλογήσω τα γένια μου, που δεν έχω, αλλά για να καταδείξω τη διανοητική αναπηρία της εγχώριας δημοσιογραφίας, η οποία «ανακάλυψε» με θαυμασμό και δέος τα «παιδάκια» και τα έκανε πρωτοσέλιδα. Παρόμοιες προσεγγίσεις σε ανύποπτο χρόνο, πριν ή και μετά την υπογραφή του πρώτου μνημονίου της Ελλάδας με την τρόικα, είχαν γίνει και από άλλες στήλες άλλων ελληνικών εφημερίδων.

Ίσως είναι μια ευκαιρία να συλλεγούν όλα αυτά τα κείμενα και να αποσταλούν στους Ευρωπαίους και άλλους συναδέλφους, με τη σημείωση ότι, όταν εμείς τα γράφαμε, αυτοί περιέπαιζαν τους Έλληνες ως τεμπέληδες, ανίκανους και διεφθαρμένους, ενώ δεν ήταν λίγοι αυτοί που με πύρινα άρθρα ζητούσαν από τους ηγέτες (τα «παιδάκια» δηλαδή) της Ε.Ε. να μας τιμωρήσουν παραδειγματικά ή και να μας αποβάλουν από την ευρωζώνη.

Έξω από την "πλατεία" (09-07-2011)

2011-07-08T21:07:00.002+03:00

Η κοινωνία χωρίζεται σε απαισιόδοξους και αισιόδοξους. Οι απαισιόδοξοι είναι αυτοί που έχουν δίκιο, όμως το μέλλον το διαμορφώνουν οι αισιόδοξοι. Η ρήση ανήκει στον φιλόσοφο Καρλ Πόπερ. Την επανέλαβε προ ημερών ο πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας για να αιτιολογήσει την άποψή του ότι, παρά τις μεγάλες δυσκολίες, μπορούμε να τα καταφέρουμε να βγούμε από την κρίση.

Κατ’ αντιστοιχία με τον Πόπερ, μπορούμε να πούμε ότι στις μέρες μας η ελληνική κοινωνία είναι χωρισμένη στους αμνήμονες, στους αγανακτισμένους, και τους νηφάλιους, στην «πλατεία» και στη σιωπηρή πλειοψηφία.

Οι πρώτοι, οι αμνήμονες, οι αγανακτισμένοι, η «πλατεία», έχουν δίκιο. Όντως τα μνημόνια της τρόικας είναι επαχθή. Όντως τα μέτρα και η πολιτική της κυβερνήσεως γονατίζουν την κοινωνία και στεγνώνουν την αγορά. Όντως οι ξένοι δανειστές και εταίροι μας πρωτίστως ενδιαφέρονται για τη διασφάλιση των δικών τους συμφερόντων και δευτερευόντως για την Ελλάδα και τους πολίτες της. Όντως η εθνική μας κυριαρχία περιορίζεται. Όντως ο εθνικός μας πλούτος κινδυνεύει να εκποιηθεί μπιρ παρά. Όντως, όντως, όντως.

Το μέλλον, όμως, θα το διαμορφώσουν οι δεύτεροι. Οι μνήμονες, οι νηφάλιοι και η σιωπηρή πλειοψηφία είναι αυτοί που θα βγάλουν τη χώρα από την κρίση. Οι δεύτεροι είναι που θα αναμορφώνουν την οικονομία, θα ανασυγκροτήσουν την κοινωνία και θα αναγεννήσουν την πολιτική. Οι δεύτεροι είναι που θα κάνουν τις ρήξεις, τις τομές, τις αλλαγές και τις μεταρρυθμίσεις που χρειάζονται -και οι οποίες, όπως συνομολογούν σχεδόν όλοι, έπρεπε να έχουν γίνει από μακρού χρόνου- για να μπορέσει να επιβιώσει ο ελληνισμός και να επανασχεδιάσει η χώρα το αύριο.

Οι μνήμονες, οι νηφάλιοι και η σιωπηρά πλειοψηφία, ενσωματώνοντας τη δικαιολογημένη διαμαρτυρία και τις ορθές επισημάνσεις των αμνημόνων, είναι αυτοί που θα σφραγίσουν τις εξελίξεις και θα ορίσουν το μέλλον.

Οι πρώτοι διαμαρτύρονται, οι δεύτεροι πράττουν. Οι πρώτοι αγανακτούν, οι δεύτεροι σχεδιάζουν. Οι πρώτοι διατυπώνουν γενικώς γνώμες, οι δεύτεροι λαμβάνουν συγκεκριμένες αποφάσεις. Οι πρώτοι ενδιαφέρονται να είναι αρεστοί στο πόπολο, οι δεύτεροι οφείλουν να είναι δυσάρεστοι στους πολίτες. Οι πρώτοι επισημαίνουν τα προβλήματα. Οι δεύτεροι είναι υποχρεωμένοι να τα λύσουν. Η στάση των πρώτων είναι εύκολη, ανέξοδη και φασαριόζικη. Ο δρόμος των δεύτερων είναι δύσκολος, με πολλά εμπόδια, και πρέπει να τον περπατήσουν με υπομονή και χωρίς πολλές φανφάρες.

Έτσι είναι η ζωή. Κάποιοι φωνάζουν για το φίδι και κάποιοι πρέπει να το βγάλουν από την τρύπα. Κάποιοι ολοφύρονται για το κακό που μας βρήκε και κάποιοι πρέπει να το κατανικήσουν. Κάποιοι θεώνται την πυρκαγιά και συζητούν για τα αίτια που την προκάλεσαν και κάποιοι πρέπει να τη σβήσουν.

Έτσι είναι και η Ελλάδα σήμερα. Διχασμένο κορμί. Υπάρχει η Ελλάδα της διαμαρτυρίας και η Ελλάδα της δημιουργίας. Γιατί, εκτός από την Ελλάδα της «πλατείας», υπάρχει και η άλλη Ελλάδα. Η Ελλάδα που μοχθεί, που αγωνίζεται, που καινοτομεί, που αναζητά νέες ιδέες, εναλλακτικές λύσεις, διαφορετικούς δρόμους για να βγει μια ώρα νωρίτερα από την κρίση.

Υπάρχει η Ελλάδα που φοβάται και η Ελλάδα που θαρρεύει. Η Ελλάδα που μεμψιμοιρεί και η Ελλάδα που προσπαθεί. Η Ελλάδα των προνομίων, της βολής και της εσωστρέφειας και η Ελλάδα της διαρκούς αναζήτησης και της εξωστρέφειας. Η Ελλάδα του Πελοποννησιακού Πολέμου και η Ελλάδα της Αργοναυτικής Εκστρατείας. Η κλειστοφοβική Ελλάδα και η Ελλάδα των ανοιχτών οριζόντων. Η Ελλάδα που υπομένει τους άλλους, τους ξένους, και η Ελλάδα που επιμένει να τους ξεπεράσει. Η Ελλάδα που ανέχεται τους διαφορετικούς και τους μετανάστες και η Ελλάδα που τους υποδέχεται και τους ενσωματώνει.

Η Ελλάδα-αμοιβάδα και η Ελλάδα-πολυσύνθετος οργανισμός. Η Ελλάδα που κατηγορεί και λοιδορεί τους κουτόφραγκους και η Ελλάδα που βλέπει εταίρους και συνεργάτες. Η Ελλάδα που αντιμετωπίζει την κρίση ως μόνιμη καταστροφή που απειλεί να εξαφανίσει το γένος και η Ελλάδα που αναζητά τρόπους να μετατρέψει την κρίση σε ευκαιρία για να δημιουργήσει έναν νέο ενάρετο κύκλο για το έθνος. Η Ελλάδα που έχει εφιάλτες και η Ελλάδα που ονειρεύεται. Η Ελλάδα της ονείρωξης και η Ελλάδα του οράματος. Η Ελλάδα της προσκόλλησης σε παρωχημένα πρότυπα παραγωγής και η Ελλάδα που πρωτοτυπεί, παράγει και εξάγει προϊόντα και ιδέες.

Δυστυχώς, σήμερα κυριαρχεί η εικόνα της πρώτης Ελλάδας. Ευτυχώς, αύριο θα επικρατήσει η δεύτερη Ελλάδα. Ο δρόμος για να βγει στο προσκήνιο η Ελλάδα του μέλλοντος δεν είναι απλώς δύσβατος και ανηφορικός• είναι και δρόμος σπαρμένος με κουφάρια ανέργων, φτωχών και περιθωριοποιημένων. Δυστυχώς, η Ιστορία έτσι προχωρά. Υπάρχουν περίοδοι ύφεσης και περίοδοι ανάπτυξης. Έχουμε διαστήματα καταστροφής και διαστήματα δημιουργίας. Υπάρχουν καλές και εύφορης σοδειάς εποχές και εποχές πριν από την έξοδο των Εβραίων επί φαραώ.

Μπορεί για πολλούς, για τους πιο πολλούς, τούτη η περίοδος να ’ναι σκληρή και άδικη, όμως δεν αρκεί να συμφωνήσουμε σ’ αυτό για να φύγουν η σκληρότητα και η αδικία. Άλλοι διάλεξαν να αγανακτούν, να διαδηλώνουν, να βιαιοπραγούν και να γεμίζουν τις πλατείες. Καλά κάνουν. Δικαίωμά τους είναι.

Οφείλουν να ξέρουν όμως ότι αυτό δεν αρκεί για να ξεπεραστεί η κρίση, να μειωθούν τα ελλείμματα, να αποκλιμακωθεί το χρέος, να ξαναγίνει η ζωή τους όπως πριν. Ούτε να βαυκαλίζονται ότι οι άλλοι, οι ξένοι, οι εταίροι μας, θα συνεχίσουν να μας συντρέχουν επειδή, λόγω του ένδοξου παρελθόντος μας, το οφείλουν ή γιατί διαφορετικά θα τους συμπαρασύρουμε κι αυτούς στην πτώση μας.

Το «αποθανέτω η ψυχή μου μετά των αλλοφύλων» το είπε μια φορά ο Σαμψών, αλλά εγώ δεν είμαι σίγουρος ότι αυτό θέλω να συμβεί και στα παιδιά μου, τη γυναίκα μου, τη μάνα μου, τ’ αδέλφια μου, τους φίλους μου, τους συναδέλφους μου, την πατρίδα μου. Μπορεί να μας εξαπάτησε η Δαλιδά (στη θέση της βάλτε όποιον εσείς νομίζετε υπαίτιο για την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε), όμως εγώ δεν θέλω να πεθάνω, ούτε και μαζί μου πολλοί, και πρώτοι και καλύτεροι οι μισθοβίωτοι, οι συνταξιούχοι, οι άνεργοι, οι μικροϊδιοκτήτες, αφού πρώτοι αυτοί θα εξαφανιστούν από μια πιθανή πτώχευση της χώρας.

Είμαι λοιπόν έξω από την «πλατεία» όχι γιατί δεν τη γουστάρω, κάθε άλλο, η ψυχή μου με τους αγανακτισμένους και τους κολασμένους της γης ήταν και είναι. Είμαι έξω επειδή ξέρω ότι ο δρόμος για την οικονομική, κοινωνική και πολιτική ανασυγκρότηση περνάει από δίπλα της.

Είμαι έξω όχι επειδή μου αρέσει να πηγαίνω κόντρα στο ρεύμα, αλλά επειδή είμαι πεπεισμένος ότι είναι ορθή η γαλλική παροιμία την οποίαν έγραψε χθες ο Γιάννης Πρετεντέρης στα «Νέα», ότι δηλαδή «με το ρεύμα πάνε μόνο τα νεκρά ψάρια». Ίσως να κάνω λάθος. Όμως πιστεύω ακράδαντα στη λαϊκή ρήση που λέει ότι «αν δεν βρέξεις κώλο, ψάρι δεν τρως».

Και η Ελλάδα θα φάει... ψάρι μόνον αν συνειδητοποιήσει την κατάστασή της και αποφασίσει να βάλει ως εθνικό στόχο την έξοδο στις αγορές το 2015. Ούτε τα μνημόνια, ούτε ο νέος δανεισμός, ούτε η ανάπτυξη, ούτε η επανεκκίνηση της οικονομίας, ούτε η μείωση των δαπανών και η αύξηση των εσόδων, ούτε η μείωση των ελλειμμάτων και του χρέους, ούτε οι μεταρρυθμίσεις, ούτε η ανταγωνιστικότητα, ούτε το Μεσοπρόθεσμο είναι εθνικοί στόχοι.

Ο εθνικός στόχος είναι μόνο ένας, και αυτός πρέπει να τεθεί απ’ όλους: η έξοδος στις αγορές το 2015. Όταν η Ελλάδα θα μπορέσει να ξαναδανειστεί με λογικό επιτόκιο από τις αγορές, τότε θα μπορούμε να πούμε ότι βγήκαμε από το τούνελ. Για να συμβεί αυτό, πρέπει να συμβούν όλα τα παραπάνω. Μπορεί όμως να συμβούν και να συνεχίσουν να μη μας δανείζουν.

Η αξιοπιστία σε μια δανειακή σύμβαση είναι το άλφα και το ωμέγα. Ρωτήστε και τους αργυραμοιβούς. Μπορεί κάποιος να ’χει όλες τις προϋποθέσεις για να λάβει δάνειο και να αρνούνται να του το δώσουν επειδή ξέρουν ότι είναι λαμόγιο.

Όταν λοιπόν θα αρχίσουν να μας δανείζουν οι αγορές εκ νέου, τότε η άλλη, η δεύτερη Ελλάδα, η Ελλάδα των μνημόνων και των αισιόδοξων θα τα ’χει καταφέρει. Και η πρώτη Ελλάδα, η Ελλάδα των αμνημόνων και των απαισιόδοξων θα ανακουφιστεί και, ως είθισται να συμβαίνει, θα αρχίσει να αναπέμπει δόξα και να ψηφίζει εκ νέου τους ομοίους της.

Αυτούς που θα την οδηγήσουν στην επόμενη κρίση...

Οι ΦουΜουΣούδες (02-07-2011)

2011-07-01T20:59:00.003+03:00

Tο Μεσοπρόθεσμο ψηφίστηκε, το ίδιο και ο εφαρμοστικός του νόμος. Άρχεται λοιπόν η διαπραγμάτευση για το νέο δάνειο, για το μνημόνιο 2. Θα ’ναι το γαλλικό σχέδιο; Η γερμανική βερσιόν επ’ αυτού; Η πρωτοβουλία της Βιέννης; Μήπως η πρόταση του ΔΝΤ ή αυτή της αντικατάστασης των ελληνικών ομολόγων με νέα που θα έχουν την εγγύηση του EFSF;

Για τους περισσότερους, όλα αυτά αποτελούν αλαμπουρνέζικα. Και είναι λογικό, αφού είναι τόσο σύνθετα και τεχνικά πολύπλοκα προγράμματα δανειοδότησης, που μόνον ειδήμονες περί τα χρηματοοικονομικά και τη νομική επιστήμη μπορούν να τα κατανοήσουν και να τα χειριστούν.

Σίγουρα δεν μπορούν να το πράξουν πολιτικοί με την παραδοσιακή έννοια που τους γνωρίζουμε. Κι όχι απλοί πολιτικοί, αλλά γίγαντες, που με τις ιδέες, τη δράση και τις αποφάσεις τους διαμόρφωσαν τον σύγχρονο κόσμο. Αν πριν από 20, 30 ή 50 χρόνια ανέθετες σ’ έναν πολιτικό όπως ο Αντενάουερ, ο Μιτεράν ή ο δικός μας Κωνσταντίνος Καραμανλής να διαπραγματευθεί ένα τέτοιο δάνειο, είναι σίγουρο ότι θα σήκωνε ψηλά τα χέρια και θα σιχτίριζε. Το ίδιο θα έκαναν και οι υπουργοί Οικονομικών των κυβερνήσεών τους.

Πλέον την ουσιαστική πολιτική την ασκούν όχι οι ηγέτες, αλλά σύμβουλοι, τεχνοκράτες και γραφειοκράτες που έχουν εξειδικευτεί στην παράλληλη αγορά της πολιτικής. Αυτό είναι και το πρόβλημα.

Όταν παλαιότερα δινόταν ένα σχέδιο οικονομικής βοήθειας σε μια χώρα, όπως ας πούμε το Σχέδιο Μάρσαλ, που ως ορολογία στις μέρες μας επανέρχεται, αρκούσε μια πολιτική απόφαση και οι διαδικασίες μετά ήταν απλές. Θα δοθούν αυτά, θα δοθούν έτσι και οι υποχρεώσεις θα ’ναι αυτές.

Σήμερα θα πρέπει τεχνοκράτες, νομικοί, διεθνολόγοι, οικονομολόγοι, τραπεζίτες, οίκοι αξιολόγησης, σύμβουλοι και παρασύμβουλοι να συζητούν για μήνες και να συμφωνήσουν σε παραμέτρους και τεχνικές λεπτομέρειες, και αφού αυτοί καταλήξουν, να δώσουν το «ΟΚ» στους πολιτικούς για να δουν τι θα κάνουν.

Δεν είναι το μοντέλο των αποφάσεων που έχει αντιστραφεί, είναι η ίδια η πολιτική που έχει μεταλλαγεί. Πρέπει πρώτα να συναινέσουν οι αγορές, οι οίκοι αξιολόγησης, ο CIDA, το ΔΝΤ, η ΕΚΤ και ’γω δεν ξέρω ποιος άλλος, και μετά να συμφωνήσουν η Μέρκελ, ο Σαρκοζί και ο Παπανδρέου. Πρέπει πρώτα να αποφασιστεί τι συνιστά credit event και μετά να δουν οι πολιτικές ηγεσίες τι θα κάνουν.

Σε πρώτη μοίρα είναι τα CDS και σε δεύτερη οι πολίτες. Προέχει ο διακανονισμός των συμφερόντων των κερδοσκόπων και έπεται η ρύθμιση των σχέσεων μεταξύ των κρατών ή των κρατών με τους πολίτες τους. Πρώτα γράφονται οι λεπτομέρειες και μετά συντάσσεται το κείμενο. Με απλά λόγια, πρώτα διεξάγονται οι μάχες και μετά κηρύσσεται ο πόλεμος.

Και επειδή πάντα ο Διάβολος κρύβεται στις λεπτομέρειες και οι λεπτομέρειες αξίζουν πολλά δισεκατομμύρια δολάρια και ευρώ, το παιχνίδι το κερδίζουν οι κερδοσκόποι που βρίσκονται πίσω από αυτούς που γράφουν τις λεπτομέρειες. Οι πολιτικοί υπογράφουν απλώς, και πολλές φορές υπογράφουν τον θάνατό τους και μαζί τη «σφαγή» των λαών τους και την περιθωριοποίηση των χωρών τους.

Το πρώτο λοιπόν δίδαγμα που βγαίνει από την ταλαιπωρία που υφιστάμεθα όχι μόνον εμείς αλλά όλοι οι Ευρωπαίοι πολίτες και οι λαοί του πλανήτη, είναι ότι χρειάζεται επειγόντως μια νέα παγκόσμια ρύθμιση. Αν συνεχίσουν να είναι οι αγορές αυτές που θα καθορίζουν την τύχη των κυβερνήσεων, των κρατών και των λαών, είναι σίγουρο ότι στο προβλεπτό μέλλον θα υπάρξει παγκόσμια ανάφλεξη. Εάν δεν υπάρξουν κανόνες στην παράλληλη αγορά της πολιτικής, η πολιτική θα πεθάνει και ο κόσμος θα ερειπωθεί.

Εάν δεν επανακαθοριστούν οι σχέσεις πολιτικής και χρηματοοικονομίας, το μέλλον της ανθρωπότητας είναι άδηλον, και πάντως ζοφερό. Αν οι παγκόσμιοι τοκογλύφοι, οι υπερεθνικοί μαυραγορίτες δεν υποστούν κυρώσεις, δεν ελεγχθούν και δεν περιοριστούν, το επόμενο στάδιο του παγκοσμιοποιημένου χρηματοοικονομικού καπιταλισμού θα ’ναι η βαρβαρότητα του πρώιμου φεουδαλισμού.

Όσο η τύχη των οικονομιών, των κρατών και των ανθρώπων εξαρτάται από τις εκθέσεις των τριών οίκων αξιολόγησης (Fitch, Moody’s, S&P), είναι επόμενο τα κράτη να μετατρέπονται σε οίκους ανοχής, όπου οι κερδοσκόποι ικανοποιούν τις ορέξεις τους εκσπερματώνοντας τα συμφέροντά τους.

Πλέον είναι αδήριτη ανάγκη η Ευρώπη να ορθώσει φραγμούς στην επέλασή τους. Χρειάζεται μια νέα Βιέννη, που θα αποκρούσει, όπως το 1683 τους Οθωμανούς, εν έτει 2011 τους Αγγλοσάξονες κερδοσκόπους του FMS, ή επί το ελληνικότερον τους ΦουΜουΣούδες από τα αρχικά των Φιτς, Μούντις και Στάνταρ εντ Πουρς. Από αυτή την άποψη, οι πολιτικοί της Ευρώπης πρέπει να αξιοποιήσουν τα κύματα αγανάκτησης που ξεσπούν στις πλατείες της Αθήνας, της Ισπανίας, της Πορτογαλίας και αύριο της Ιταλίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας, του Βελγίου, για ν’ αλλάξουν τους κανόνες του παγκόσμιου οικονομικού παιχνιδιού.

Οι κυβερνήσεις των ευρωπαϊκών κρατών πρέπει να αφουγκραστούν τη λαϊκή αγανάκτηση και οργή για τα εκτεταμένα και οδυνηρά προγράμματα λιτότητας -σήμερα είναι τα PIGS, αύριο θα ’ναι όλη η Ευρώπη χοιροστάσιο- και να τη μετατρέψουν σε δημιουργική δύναμη για αλλαγή πορείας.

Αυτό σε καμία περίπτωση δεν σημαίνει ότι θα πρέπει να σταματήσουν οι αναγκαίες αλλαγές και μεταρρυθμίσεις προκειμένου να ελεγχθούν ελλείμματα και χρέος, να υπάρξει παραγωγική αναδιάρθρωση και να καταστούν ανταγωνιστικές και βιώσιμες οι οικονομίες των κρατών.

Σαφώς και δεν μπορεί να συνεχιστεί το φαινόμενο οι άνθρωποι να ζουν πέρα και πάνω από τις δυνάμεις τους. Οπωσδήποτε χρειάζονται αναπροσανατολισμός των αναγκών και αναστοχασμός της ζωής και των προτύπων συμπεριφοράς και κατανάλωσης των κατοίκων των ανεπτυγμένων χωρών.

Φυσικά, απαιτείται πειθαρχία σε κοινοτικές νόρμες και κοινά αποδεκτούς κανόνες που συγκροτούν την Ευρωπαϊκή Ένωση. Όμως υπέρτατη αξία είναι ο ουμανισμός, το κράτος δικαίου, η αλληλεγγύη, και όχι η φτώχεια, η εξαθλίωση, η ανεργία και η περιθωριοποίηση.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργήθηκε προκειμένου οι πολίτες της Γηραιάς Ηπείρου να απολαύσουν ένα ανώτερο επίπεδο διαβίωσης, περίθαλψης, ασφάλειας και πνευματικής δημιουργίας, και όχι να εξισωθούν προς τα κάτω. Η Ευρωπαϊκή Ένωση φτιάχτηκε για να ξεπεραστούν παραδοσιακές διαιρέσεις, και όχι για να υπάρξουν νέοι, πιο βάρβαροι διαχωρισμοί.

Οι Ευρωπαίοι ένωσαν τις δυνάμεις τους για να αντιμετωπίσουν από κοινού, ως σύνολο, τις νέες προκλήσεις που γεννούν η ανθρωπότητα και ο νέος παγκόσμιος καταμερισμός εργασίας, και όχι για να μπορέσουν οι Γερμανοί, οι Γάλλοι, οι Βρετανοί να αντιμετωπίσουν τους Αμερικανούς, τους Ρώσους, τους Κινέζους ή τις νέες αναδυόμενες δυνάμεις και αγορές.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έγινε όχι για να αποκτήσουν εκ νέου δύναμη και αίγλη οι «ατμομηχανές» της, αλλά επειδή οι Ευρωπαίοι κατανόησαν ότι στη νέα παγκόσμια κιβωτό που δημιουργείται μπορούν να επιβιώσουν μόνον αν σ’ αυτή τοποθετήσουν όλα τα «είδη» τους. Δεν έγινε για να αποκτήσουν ορισμένοι εξ αυτών, οι λεγόμενες «μεγάλες δυνάμεις», ξανά ζωτικό χώρο και αποικίες.

Χωρίς τον «Νότο» ο «Βορράς» δεν θα επιβιώσει. Χωρίς τον λαό οι ελίτ θα μαραζώσουν. Μόνον ως «ζεύγος» μπορούν να μπουν στη σύγχρονη παγκόσμια κιβωτό και να αντέξουν τον «κατακλυσμό» που φέρνει ο παγκοσμιοποιημένος χρηματοοικονομικός καπιταλισμός.

Αν οι ηγεσίες των κρατών-μελών της Ευρώπης δεν συνειδητοποιήσουν έγκαιρα, χθες έπρεπε, ότι η προστασία των αδύναμων μελών της είναι όρος επιβίωσης και για τους ίδιους, όχι το ευρώ δεν θ’ αντέξει, αλλά όλο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα θα καταρρεύσει. Και τότε οι βάρβαροι θα διαβούν. Η Ευρώπη θα γονατίσει και θα κατακλυστεί από τους μετανάστες που την πολιορκούν. Θα γυρίσει πίσω στον 6ο και 7ο αιώνα και θα περιμένει τον Μεσαίωνα.

Ναι, οι Έλληνες, οι Ιρλανδοί, οι Πορτογάλοι, οι Ισπανοί έκαναν λάθη. Ναι, απεδείχθησαν κουτοπόνηροι νότιοι που είδαν την ΕΟΚ και μετά την Ε.Ε. σαν αγελάδα προς άρμεγμα, και όχι ως ευκαιρία μετεξέλιξής τους. Ναι, σπαταλήθηκαν οι κοινοτικοί πόροι για να ζήσουν 30 χρόνια υπεράνω των δυνάμεών τους. Ναι, ναι, ναι. Όμως τα ελλείμματα, και ιδιαίτερα το χρέος, δεν είναι μόνον δική τους ζαβολιά.

Είναι μια παγκόσμια πανούκλα που πρέπει να γιατρευτεί. Δεν μπορεί λοιπόν το φάρμακο που χορηγείται να ’ναι χειρότερο από την ασθένεια. Θα πρέπει να γίνει διάγνωση νέα. Και πρέπει να γίνει τώρα. Πριν ο (οι) ασθενής (-είς) πεθάνει (-ουν).

Εν κατακλείδι, και σε ό,τι αφορά τα καθ’ ημάς, το μνημόνιο 2 -εκτός από τους αναγκαίους δημοσιονομικούς και άλλους περιορισμούς που θα περιλαμβάνει, και τους οποίους πρέπει με εθνική συνεννόηση απαραιτήτως να τηρήσουμε- απαιτείται να είναι πιο γενναιόδωρο, να εκτείνεται σε μεγαλύτερο χρόνο, να αντιμετωπίζει ριζοσπαστικά και ριζικά το πρόβλημα της υπερχρέωσης και να είναι εμπλουτισμένο με αναπτυξιακά ιχνοστοιχεία.

Το μνημόνιο 2 δεν πρέπει να είναι μια απάντηση στο ελληνικό πρόβλημα και μόνον• πρέπει να είναι η ευρωπαϊκή απάντηση στην κρίση χρέους που μαστίζει ολόκληρη την Ευρώπη και τον κόσμο. Διαφορετικά, πολύ σύντομα θα διαπιστώσουμε και θα διαπιστώσουν και οι εταίροι και δανειστές μας ότι το πρόγραμμα δεν βγαίνει και οι προσπάθειες είναι σαν των συφοριασμένων Τρώων.

Μέρκελ και Σαρκοζί δε, αντί για βιεννέζικο βαλς, θα χορέψουν τον χορό του Ζαλόγγου. Το καλό με μας είναι ότι εμείς τον ξέρουμε. Τον χορέψαμε για να ξεφύγουμε από τη σκλαβιά. Ήταν μια αυτοθυσία. Το κακό με αυτούς είναι ότι όταν στριμώχτηκαν αιματοκύλησαν ολόκληρο τον κόσμο. Θυσίασαν τους άλλους για να κυριαρχήσουν οι ίδιοι.

Σήμερα αυτό πρέπει να αποτραπεί όχι για το καλό το δικό μας ή του κόσμου, αλλά γιατί θα είναι ολέθριο για τον πλανήτη.

Καψώνι νεοσύλλεκτου (25-06-2011)

2011-06-24T22:18:00.001+03:00

Θα ήταν άδικο και μίζερο να κατηγορήσει κάποιος τον νέο υπουργό Οικονομικών Ευάγγελο Βενιζέλο, γιατί δεν κατάφερε να αλλάξει προς το καλύτερο τα μέτρα που περιλαμβάνονται στο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα Δημοσιονομικής Σταθερότητας. Εξίσου λάθος θα ήταν να τον μεμφθούμε, επειδή δεν μπόρεσε να πείσει την τρόικα ότι χρειάζονται διορθώσεις και διαφορετική προσέγγιση σε όσα απαιτούν για να εκταμιεύσουν την πέμπτη δόση και να συνάψουν τη νέα δανειακή σύμβαση.

Θα ήταν σωστό και τίμιο, όμως, να παραδεχθεί και ο ίδιος ότι η κριτική που ασκούσαν τόσο αυτός όσο και οι συνάδελφοί του υπουργοί και βουλευτές του ΠΑΣΟΚ στον προηγούμενο υπουργό Οικονομικών ήταν υπερβολική και πολλές φορές λαθεμένη.

Πηγαίνοντας στο Eurogroup και συζητώντας με τους ομολόγους του, ο Ευάγγ. Βενιζέλος πρέπει να συνειδητοποίησε πόσο δύσκολο είναι αυτή τη στιγμή να είναι κάποιος υπουργός Οικονομικών της Ελλάδας. Το «ξύλο» που έφαγε και η απόρριψη που θα ένιωσε συζητώντας στις Βρυξέλλες, αλλά και στη χώρα, με τους εκπροσώπους της τρόικας θα πρέπει να τον έπεισαν ότι είναι εύκολο να συζητάς με τον Λιντζέρη, τον Σαλαγιάννη και την Αντωνίου, αλλά πολύ δύσκολο να διαπραγματεύεσαι με τον Τρισέ, τον Ρεν, τη Λαγκάρντ και τον Σόιμπλε.

Όσοι πίστεψαν ότι αρκούσαν ο ευφραδής πολιτικός λόγος και η πληθωρική προσωπικότητα του Ευάγγ. Βενιζέλου για ν’ αλλάξουν τα πράγματα είναι καιρός να αναθεωρήσουν απόψεις. Τα νέα μέτρα που προτείνονται από τον Ευάγγ. Βενιζέλο είναι σαφέστατα χειρότερα από αυτά που είχε συμφωνήσει και «κλειδώσει» με την τρόικα ο χαμηλών τόνων και «λογιστής» Γιώργος Παπακωνσταντίνου. Το μεσοπρόθεσμο κουστούμι που έραψε ο νέος υπουργός Οικονομικών στους Έλληνες είναι πολύ πιο στενό από αυτό που τους είχε προβάρει ο προηγούμενος ένοικος της πλατείας Συντάγματος.

Είναι, δε, απαράδεκτο και πολιτικά άκομψο να ρίχνονται τα βάρη για τη δυσμενή αυτή εξέλιξη στον Γ. Παπακωνσταντίνου, ότι δήθεν δεν είχε «κλειδώσει» -όπως υποστήριζε- τα μέτρα με την τρόικα και τώρα αναγκάζεται να πάρει πρόσθετα και πιο επαχθή ο Ευάγγ. Βενιζέλος.

Η αλήθεια είναι ότι ο προηγούμενος υπουργός Οικονομικών είχε συμφωνήσει και «κλειδώσει» μέτρα 28 δισ. με την τρόικα. Αδιάψευστος μάρτυρας η σχετική ανακοίνωση που είχε εκδοθεί από τους εδώ εκπροσώπους της τρόικας. Τι έγινε όμως; Όταν «κλείδωσαν» τα μέτρα, αχός βαρύς ακούστηκε στη συμπολίτευση. Υπουργοί και βουλευτές εγκάλεσαν τον Γ. Παπακωνσταντίνου για τη συμφωνία.

Όλοι θυμόμαστε το περίφημο Υπουργικό Συμβούλιο και τον Κοινοβουλευτικό Τομέα Εργασίας του ΠΑΣΟΚ όπου προτάθηκαν άλλα μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος. Ο Γ. Παπακωνσταντίνου, σε μια προσπάθεια εξεύρεσης συμβιβαστικής φόρμουλας, υιοθέτησε μέτρα και προτάσεις των συναδέλφων του, όπως το αφορολόγητο των 12.000, η μη εξίσωση του φόρου στο πετρέλαιο θέρμανσης και κίνησης κ.ά. Στο υπουργείο Οικονομικών ξενύχτησαν δυο τρεις μέρες για να ξαναγράψουν το Μεσοπρόθεσμο και τα νέα μέτρα που αφορούσαν το κλείσιμο της τρύπας των 6,8 δισ. για τον προϋπολογισμό του 2011. Η τρόικα, λόγω της σχέσης εμπιστοσύνης που είχε οικοδομηθεί με τον υπουργό Οικονομικών, με δυσθυμία και κάνοντας σε κάποιες περιπτώσεις τα στραβά μάτια, ήταν έτοιμη να δώσει εκ νέου την έγκρισή της.

Ώσπου ήρθε ο ανασχηματισμός. Ο Γ. Παπακωνσταντίνου απομακρύνθηκε και τη θέση του πήρε ο Ευάγγ. Βενιζέλος. Η ρητορική που ανέπτυξε ο νέος υπουργός Οικονομικών ήταν περισσότερο πολιτική παρά οικονομική. Ο λόγος του ήταν παρηγορητικός προς τους πολίτες και όχι τεχνοκρατικός προς τους εταίρους και δανειστές μας.

Ο Ευάγγ. Βενιζέλος υποσχέθηκε βελτιωτικά μέτρα και επαναδιαπραγμάτευση όρων του μνημονίου. Από την πλευρά του και για την κυβερνητική συνοχή καλώς έπραξε. Μόνον που τα λεγόμενά του ήταν για εσωτερική ανακούφιση και όχι για εξωτερική διαπραγμάτευση. Ο λόγος του στην τελετή παραλαβής του υπουργείου, η συνέντευξή του στην τηλεόραση και η ομιλία του στη Βουλή απευθύνονταν στο εσωτερικό ακροατήριο. Είχαν αποδέκτες τους βουλευτές και τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, τα κόμματα της αντιπολίτευσης και την «πλατεία». Αν ο Ευάγγ. Βενιζέλος πίστευε ότι αυτά ήταν αρκετά και για το Eurogroup, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ, θα πρέπει να κατάλαβε αμέσως το λάθος του. Ήκιστα συγκίνησαν τους τροϊκανούς, αν δεν τους εξόργισαν κιόλας.

Οι εταίροι και δανειστές μας που ήταν διατεθειμένοι να δείξουν κάποια περιθώρια πολιτικής ανοχής στον Γ. Παπακωνσταντίνου, επειδή αυτός υπήρξε έμπιστος συνομιλητής τους για 20 μήνες, άλλαξαν τακτική. Υπέβαλαν τον Ευάγγ. Βενιζέλο στο καψώνι του νεοσύλλεκτου. Του έδειξαν από την πρώτη στιγμή ότι αυτοί είναι τα αφεντικά, αυτοί δίνουν το χρήμα και αυτοί ορίζουν τους κανόνες. Όχι μόνον απέρριψαν τις προσεγγίσεις Βενιζέλου, αλλά απαίτησαν -και εξασφάλισαν, όπως φαίνεται εκ του αποτελέσματος- πιο σκληρά μέτρα.

Άμα τη εμφανίσει Βενιζέλου στο Eurogroup, ξεκαθάρισαν ότι το πολιτικό παιχνίδι δεν τους αφορά. Το κουτί της (επανα)διαπραγμάτευσης των μέτρων και των όρων που προσπάθησε να ανοίξει ο Ευάγγ. Βενιζέλος οι ίδιοι φρόντισαν εξαρχής να το σφραγίσουν. Έδειξαν με τη συμπεριφορά τους ότι δεν είναι διατεθειμένοι να συνδράμουν την ελληνική κυβέρνηση στο νέο πολιτικό παιχνίδι που προσπαθούσε -και ορθώς για τα συμφέροντά της- να στήσει.

Στο παρελθόν δέχτηκαν να αλλάξουν μέτρα επειδή θεωρούσαν ότι υπήρχε σχέση εμπιστοσύνης με τον Γ. Παπακωνσταντίνου, αλλά και επειδή ήθελαν να τον στηρίξουν, αφού καταλάβαιναν τις δυσκολίες που αυτός αντιμετώπιζε στο να γίνει αποδεκτή η πικρή συνταγή τους. Τώρα, ακόμα και οι γραφειοκράτες της τρόικας, επειδή πιέζονται και από τα πολιτικά αφεντικά τους, γίνονται πιο ανελαστικοί και περισσότερον ιεροεξεταστές όταν συζητούν με τη νέα ηγεσία του υπουργείου Οικονομικών.

Την ωμή αυτή πραγματικότητα φαίνεται ότι αρχίζει να συνειδητοποιεί ο νέος υπουργός Οικονομικών και γι’ αυτό συμφώνησε με τη διαπίστωση του πρωθυπουργού προχθές στην κυβερνητική επιτροπή ότι «εμείς πιέσαμε τον Γιώργο (Παπακωνσταντίνου) να αλλάξει αυτό που είχε συμφωνηθεί με την τρόικα». Είναι, δε, προς τιμήν του Ευάγγ. Βενιζέλου το ότι υπερθεμάτισε, λέγοντας απολογητικά: «Εγώ πρώτος».

Συνοψίζοντας τα ανωτέρω, θα λέγαμε ότι ο νέος υπουργός Οικονομικών παρουσίασε χειρότερα μέτρα επειδή, πρώτον, οι εταίροι και δανειστές μας ήθελαν να του περάσουν το μήνυμα ότι αυτοί είναι τα αφεντικά και δεν πρόκειται να ανεχθούν πολιτικά παιχνίδια.

Δεύτερον, επειδή είχαν εμπιστοσύνη στον Γ. Παπακωνσταντίνου και μπορούσαν να κάνουν κάποιους κρυφούς συμβιβασμούς, ενώ ο Ευάγγ. Βενιζέλος τούς είναι άγνωστος και σαφώς δεν είναι διατεθειμένοι να τον στηρίξουν σε πολιτικές ισορροπίες μέχρις ότου κατακτήσει την εμπιστοσύνη τους.

Τρίτον, τα μέτρα είχαν συμφωνηθεί με την τρόικα, αλλά άλλαξαν μετά τις πιέσεις υπουργών και βουλευτών του ΠΑΣΟΚ. Βεβαίως, η πλήρης αλήθεια είναι ότι από τα 3,8 επιπλέον δισ. που προβλέπει το «πακέτο Βενιζέλου» σε σχέση με το «πακέτο Παπακωνσταντίνου» τα 2 και κάτι δισ. οφείλονται στον προηγούμενο υπουργό Οικονομικών.

Περίπου 1 δισ. προκύπτει από λάθος υπολογισμούς του Γενικού Λογιστηρίου, ενώ δύο θέματα επιβαρύνουν με περίπου 500 εκατ. έκαστο, η επιστροφή λόγω αποδείξεων και η μείωση στο μισό από τις φοροαπαλλαγές. Το άλλο περίπου 1,5 δισ. οφείλεται στις αλλαγές που προήλθαν από τα λεγόμενα μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος, τα οποία απαίτησαν να ληφθούν οι υπουργοί και βουλευτές του ΠΑΣΟΚ.

Άρα, όταν λέει ο Ευάγγ. Βενιζέλος ότι για τα χειρότερα μέτρα φταίει ο Παπακωνσταντίνου δεν λέει την αλήθεια -ή μάλλον λέει τη μισή αλήθεια- και θέλει να καλύψει προφανώς τον εαυτό του για το ατυχές ντεμπούτο που κάνει στη θέση του υπουργού Οικονομικών.

Από την άλλη, είναι αληθές ότι το Μεσοπρόθεσμο θα ήταν καλύτερο εάν το «έκλεινε» ο Γ. Παπακωνσταντίνου, αλλά εξίσου αληθές είναι ότι ο Γ. Παπακωνσταντίνου δεν θα μπορούσε να το περάσει στη Βουλή. Το όνομά του είχε γίνει κόκκινο πανί και για τη συμπολίτευση και για την αντιπολίτευση και για την κοινωνία και για την «πλατεία».

Τώρα, αν και το Μεσοπρόθεσμο έχει πιο επαχθή μέτρα, θα υπερψηφιστεί, επειδή ο Ευάγγ. Βενιζέλος μπορεί να το υπερασπιστεί καλύτερα – και πολιτικά και επικοινωνιακά. Υπουργοί και βουλευτές του ΠΑΣΟΚ τον εμπιστεύονται περισσότερο. Δεν είναι τυχαίο ότι έδωσαν την έγκρισή τους χωρίς να έχουν δει κανένα γραπτό κείμενο. Ακόμα και η κυβερνητική επιτροπή συμφώνησε επί των προφορικών θέσεων Βενιζέλου και όχι επί εγγράφου. Θα είναι, δε, το πρώτο νομοσχέδιο της κυβέρνησης το οποίο θα κατατεθεί στη Βουλή χωρίς να το έχει δει και αναγνώσει το Υπουργικό Συμβούλιο.

Και μια τελευταία σημείωση. Η θέση του υπουργού Οικονομικών εκτός από «σκυλίσια ζωή» έχει και τεράστια εξουσία. Ο Γ. Παπακωνσταντίνου είναι γεγονός ότι ποτέ δεν την άσκησε. Μπορεί οι σύντροφοί του να τον κατηγόρησαν για αλαζονεία, για λογιστική προσέγγιση των οικονομικών υποθέσεων, για απομονωτισμό ή και για λανθασμένους χειρισμούς που έφεραν τα πράγματα εδώ που τα έφεραν, όμως την ευρύτερη εξουσία που διαθέτει ο υπουργός Οικονομικών -μεγαλύτερη ίσως και από αυτή του πρωθυπουργού στη συγκυρία και στη θέση που βρίσκεται η χώρα- δεν την άσκησε.

Ίσως εκ χαρακτήρος, ίσως επειδή δεν έχει τη φιλοδοξία να διαδεχθεί τον Γ. Παπανδρέου, ίσως επειδή δεν τον άφησε ο Γ. Παπανδρέου, του οποίου άλλωστε είναι «πολιτικό παιδί». Δεν είναι σίγουρο ότι το ίδιο θα πράξει και ο φιλόδοξος Ευάγγ. Βενιζέλος.

Αυτό είναι και το μεγάλο ρίσκο που ανέλαβε ο Γ. Παπανδρέου τοποθετώντας τον υπουργό Οικονομικών και αντιπρόεδρο της κυβερνήσεως. Αν και θα ήταν απίθανο για έναν σώφρονα πολιτικό που αντιλαμβάνεται την κρισιμότητα της καταστάσεως και τον εθνικό χαρακτήρα της υποθέσεως να μπουν στο μυαλό του ιδιοτελείς πειρασμοί, ποτέ δεν μπορεί να αποκλείσει κάποιος την πιθανότητα να συναρτηθεί η εξουσία του υπουργού Οικονομικών με τα παιχνίδια διαδοχής του Παπανδρέου ή της πρόωρης προσφυγής στις κάλπες.

Ο Ευάγγ. Βενιζέλος με τη συμπεριφορά του από το 2007 και εντεύθεν έδειξε και αυτοπειθαρχία και αίσθηση του καθήκοντος. Ποτέ, όμως, δεν μπορεί να αποκλείσει κάποιος να υπάρξει αλλαγή προτεραιοτήτων, ιδίως εάν τα πράγματα δεν εξελιχθούν καλώς για τη χώρα, την οικονομία και τις προσωπικές του φιλοδοξίες.

Σ’ αυτή την περίπτωση, ο Γ. Παπανδρέου και αρκετοί στο ΠΑΣΟΚ ίσως αναγκαστούν να αναφωνήσουν «πού ’σαι Παπακωνσταντίνου»...

Ραντεβού τον Σεπτέμβρη (18-06-2011)

2011-06-17T20:09:00.000+03:00

Για τους ανασχηματισμούς ισχύει ό,τι και με τα θαύματα. Διαρκούν τρεις ημέρες και τα μεγάλα, άντε, τέσσερις. Το ίδιο θα συμβεί και με αυτόν που έγινε χθες. Όσοι πιστεύουν ότι αρκεί και μόνον η αλλαγή της σύνθεσης της κυβερνήσεως για ν’ αλλάξει άρδην ο ρους των εξελίξεων μάλλον θα απογοητευθούν.

Ο Γ. Παπανδρέου, εφόσον όλα πάνε καλά με την ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση, με τη Σύνοδο Κορυφής και την ψήφιση του Μεσοπρόθεσμου, θα κερδίσει μια περίοδο εσωτερικής -σε κυβέρνηση και Kοινοβουλευτική Oμάδα- νηνεμίας, η οποία όμως είναι δύσκολο να επεκταθεί πέραν του Σεπτεμβρίου. Στην καλύτερη των περιπτώσεων, η νέα κυβέρνηση αφενός θα μπορέσει να περιορίσει τα φαινόμενα δυσλειτουργίας και αντιπαραθέσεων που έπληξαν το κύρος της συμπολίτευσης και προσωπικά του πρωθυπουργού και, αφετέρου, εάν σε σύντομο χρονικό διάστημα καταφέρει να έχει απτά αποτελέσματα ορθολογικής διαχείρισης των δημόσιων υποθέσεων, θα βελτιώσει την εικόνα του ΠΑΣΟΚ, επανασυσπειρώνοντας ένα τμήμα των οπαδών του που είχε αποστασιοποιηθεί. Και βέβαια βασίμως υποθέτουμε ότι αυτή θα είναι η κυβέρνηση με την οποίαν ο Γ. Παπανδρέου θα οδηγηθεί στις κάλπες.
Με το νέο κυβερνητικό σχήμα ο Γ. Παπανδρέου έπαιξε τα ρέστα του. Είναι η ύστατη προσπάθεια ν’ αλλάξει το δυσμενέστατο κλίμα που έχει δημιουργηθεί, για τον ίδιον και το κόμμα του, στην κοινωνία. Η νέα κυβέρνηση είναι το αποτέλεσμα του συμβιβασμού του Γ. Παπανδρέου με την πραγματικότητα που έχει δημιουργηθεί. Και σίγουρα είναι μια κυβέρνηση πολλαπλών συμβιβασμών.

Δεν είναι τυχαίο ότι η κυβερνητική επιτροπή είναι ασυνήθιστα πολυπληθής, αφού αποτελείται από τα δύο τρίτα των υπουργών. Σ’ αυτήν μετέχουν 10 από τους 15 υπουργούς, και είναι όσοι φιλοδοξούν να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ή καθοριστικό ρόλο στη μεταπαπανδρεϊκή εποχή.
Η τοποθέτηση του Ευάγγ. Βενιζέλου στο υπουργείο Οικονομικών -σε συνδυασμό με τη θέση του αντιπροέδρου της κυβέρνησης- του δίνει προβάδισμα έναντι των άλλων, ενδέχεται όμως να αποδειχθεί και ηλεκτρική καρέκλα, αφού, εφόσον αποτύχει, θα κάψει και τις ηγετικές του φιλοδοξίες. Εάν ο Ευάγγ. Βενιζέλος καταφέρει να επαναδιαπραγματευθεί το μνημόνιο, να μειώσει ελλείμματα και χρέος, να αυξήσει τα φορολογικά έσοδα, να κάνει τις αποκρατικοποιήσεις, να ζωντανέψει την αγορά, να ανακουφίσει τα λαϊκά στρώματα, με απλά λόγια να ασκήσει μια διαφορετική και τελεσφόρα οικονομική πολιτική σε σύγκριση με αυτήν του προκατόχου του, αναμφισβήτητα γίνεται ο κυρίαρχος για τη μετά Παπανδρέου εποχή.
Βεβαίως, εάν ο Ευάγγ. Βενιζέλος πετύχει, αυτό σταθεροποιεί και τον Γ. Παπανδρέου στην πρωθυπουργία και την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ. Εάν ο Ευάγγ. Βενιζέλος αποτύχει, θα συμπαρασύρει και τον Γ. Παπανδρέου. Εν τινί τρόπω η μοίρα των δύο ανδρών εφεξής είναι κοινή. Και οι δύο ή θα σωθούν ή θα χαθούν. Φυσικά ο Γ. Παπανδρέου όντας πρωθυπουργός και αρχηγός του ΠΑΣΟΚ μπορεί να φορτώσει την αποτυχία στον Ευάγγ. Βενιζέλο, ενώ δεν αποκλείεται, προϊόντος του χρόνου και των εξελίξεων, να υπάρξει μεταξύ των δύο ανδρών κάποιο είδος συμφωνίας, ανάλογης με αυτή των Μπλερ και Μπράουν.

Δεν ξέρω αν αυτό αποτελεί ένα είδος ιδιότυπης συγκυβέρνησης του Γ. Παπανδρέου με τον Ευάγγ. Βενιζέλο, σίγουρα όμως είναι κατώτερης και διαφορετικής ποιότητας και στόχευσης από αυτήν που επεδίωκε ο πρωθυπουργός με τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, η οποία είχε δικομματική βάση και εθνικό ακροατήριο. Το πρόβλημα με τη νέα κυβέρνηση είναι ότι ξεκίνησε ο Γ. Παπανδρέου να κάνει μια κυβέρνηση εθνικής συνεργασίας και κατέληξε να συγκροτήσει μια κυβέρνηση όλων των πτερύγων του ΠΑΣΟΚ. Η κυβέρνηση εθνικής συνεργασίας θα απαντούσε με μεγαλύτερη επάρκεια στο οικονομικό και πολιτικό πρόβλημα και θα δημιουργούσε άλλα δεδομένα στην κοινωνία, τις αγορές και τους δανειστές μας.

Τώρα η νέα κυβέρνηση το μόνο που μπορεί να δημιουργήσει είναι δυναμική στο ΠΑΣΟΚ. Βραχύβια, εάν δεν αλλάξει το γενικό πλάνο, μεγαλύτερης διάρκειας και με καλύτερους εκλογικούς όρους για το κυβερνών κόμμα, εάν καταφέρει να αλλάξει την καταθλιπτική ατμόσφαιρα στην κοινωνία.
Είναι μια μονοκομματική πολιτική απάντηση σε μια γενικευμένη εθνική, πολιτική, οικονομική και κοινωνική κρίση. Εξ αντικειμένου, λοιπόν, είναι μια μερική απάντηση σ’ ένα συνολικό πρόβλημα. Φυσικά, για να οδηγηθούμε σ’ αυτή τη λύση, ευθύνεται και το γεγονός ότι -εκτός από τη συμπολίτευση- και η αξιωματική αντιπολίτευση εμφορείται από λογικές μονοκομματικών απαντήσεων, παρ’ ότι και τα δύο κόμματα εξουσίας γνωρίζουν ότι το πολιτικό σύστημα της χώρας πρέπει να εκπαιδευθεί σε συναινετικές και συνεργατικές λογικές και πολιτικές, εάν θέλει να διατηρηθεί και να αναπαραχθεί χωρίς ακρωτηριασμούς και δυσπλασίες. Αν η μία ουσιαστική πτυχή του ανασχηματισμού είναι η προσπάθεια επίτευξης πολλαπλών κομματικών συμβιβασμών («σύνθεση και εσωτερική συνοχή» θα την πουν οι κομματικοί ινστρούχτορες), η δεύτερη είναι η ομολογία αποτυχίας του προηγούμενου οικονομικού επιτελείου.

Η αντικατάσταση του Γ. Παπακωνσταντίνου δεν ήταν απλώς μια κατάφαση του Γ. Παπανδρέου στο γενικευμένο (κομματικό και πολιτικό) αίτημα, ήταν και μια άρνηση να συνεχίσει να διαπραγματεύεται εφεξής με την Ευρώπη, αλλά και τους κοινωνικούς φορείς με τα δεδομένα που είχε δημιουργήσει ο προηγούμενος υπουργός Οικονομικών. Η παραμονή του Γ. Παπακωνσταντίνου στην κυβέρνηση, σε άλλο -«ευνουχισμένο» όμως- πόστο, είναι μια γενναιόδωρη πράξη του πρωθυπουργού και για να μη φορτώσει όλες τις ευθύνες στον υπουργό του, αλλά και επειδή αναγνωρίζει τουλάχιστον την εργατικότητά του.
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, συνιστά την ανάγκη «επανεκκίνησης» στον κρίσιμο αυτό τομέα. Το τρίτο στοιχείο που χαρακτηρίζει τον ανασχηματισμό είναι η απουσία τεχνοκρατών και εξωκομματικών προσωπικοτήτων. Παρ’ όλα όσα λέγονται και γράφονται, ο Γ. Παπανδρέου πιστεύει στα πολιτικά στελέχη, στην άσκηση διακυβέρνησης και ότι τέτοια πρόσωπα θα μπορούσαν να αποδώσουν μόνον σε μια κυβέρνηση η οποία θα είχε διακομματικό χαρακτήρα και δεν θα υπολόγιζε το βραχύβιο πολιτικό κόστος.

Αφ’ ης στιγμής το περιβάλλον στο οποίο ασκείται η πολιτική αντιπαράθεση έχει έντονα κομματικά χαρακτηριστικά, θα ισοδυναμούσε με «αυτοκτονία» του κόμματός του να δώσει πολιτική μάχη με τεχνοκράτες. Σε μια κυβέρνηση ευρύτερης εθνικής συνεργασίας, τεχνοκράτες και εξωκομματικές προσωπικότητες θα μπορούσαν να αποδώσουν, όχι όμως και σε ένα έντονα κομματικό σύστημα, το οποίο μάλιστα έχει να αντιμετωπίσει και ισχυρές κοινωνικές πιέσεις. Το τέταρτο στοιχείο είναι η προσπάθεια να αποχρεωθεί την κατηγορία ότι κυβερνά με τους «κηπουρούς» του. Και αυτό σε μεγάλο βαθμό το πετυχαίνει απομακρύνοντας τον Δημ. Δρούτσα και την Τίνα Μπιρμπίλη. Η τοποθέτηση του Στ. Λαμπρινίδη στο ΥΠΕΞ αποδεικνύει ότι ο Γ. Παπανδρέου θέλει να διατηρήσει ο ίδιος τον ουσιαστικό έλεγχο του υπουργείου Εξωτερικών, και αυτό το πετυχαίνει μ’ έναν επίσης «δικό του άνθρωπο», μόνον που αυτός είναι δοκιμασμένος και με προϋπηρεσία. Επτά χρόνια ευρωβουλευτής και αντιπρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου είναι ένα καλό διπλωματικό διαβατήριο για τον νέο υπουργό Εξωτερικών.
Το πέμπτο -και ίσως το σημαντικότερο- στοιχείο του ανασχηματισμού είναι ότι η νέα κυβέρνηση αποτελεί ουσιαστικά ένα προεκλογικό σχήμα. Μ’ αυτή την κυβέρνηση είναι προφανές ότι ο Γ. Παπανδρέου θα επιδιώξει να δώσει την επόμενη εκλογική μάχη, η οποία μάλλον δεν πρόκειται να αργήσει.

Εάν όλα εξελιχθούν καλώς στις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές μας και δοθεί στη χώρα μας το δάνειο-μαμούθ που προανήγγειλε ο Γ. Παπανδρέου και το οποίο θα τη θωρακίζει από τους κερδοσκόπους μέχρι και το 2014, τότε είναι πολύ πιθανόν τον Σεπτέμβριο, και πριν οι «αγανακτισμένοι» επιστρέψουν από «τα μπάνια του λαού» -δριμύτεροι ίσως και πολυπληθέστεροι- στις πλατείες, να προκηρυχθούν εκλογές για τον Οκτώβριο. Σε κάθε πάντως περίπτωση, εκτιμάται ότι η νέα κυβέρνηση μπορεί εκλογικά να αποδώσει περισσότερα για το ΠΑΣΟΚ από την προηγούμενη επειδή διαθέτει μεγαλύτερη συνοχή. Βέβαια, όλα αυτά μπορούν να αποδειχθούν σχεδιασμοί επί χάρτου εάν η κοινωνική δυναμική πιέσει υπέρμετρα το πολιτικό σύστημα.

Ο ανασχηματισμός δεν γεφυρώνει το χάσμα μεταξύ κυβέρνησης και κοινωνίας, επειδή αυτό έχει προκληθεί εξαιτίας της οικονομικής πολιτικής. Τα πρόσωπα μπορεί να παίζουν ρόλο στην ιστορία, όμως οι πολιτικές και τα αποτελέσματα που αυτές προκαλούν είναι οι μόνες ασφαλείς γέφυρες μεταξύ των κυβερνητικών κομμάτων και των πολιτών. Εάν αυτές αλλάξουν ή αρχίσουν να αποδίδουν διαφορετικά αποτελέσματα, τότε μπορεί και η κυβέρνηση να μακροημερεύσει.
Διαφορετικά, το «ραντεβού τον Σεπτέμβρη», που δίνουν τα χειμερινά σινεμά, είναι και αυτό που ουσιαστικά είπε χθες ο Γ. Παπανδρέου με τη σύνθεση της νέας κυβέρνησης. Τα πάντα, λοιπόν, θα κριθούν από τα αποτελέσματα που θα παράξει το δίμηνο Ιουλίου-Αυγούστου, εν μέσω δηλαδή καύσωνος και θερινής ραστώνης, η νέα κυβέρνηση.

Αν πνεύσει κάποια δροσερή αύρα για την κοινωνία, οι αλλαγές του Γ. Παπανδρέου θα αποδειχθούν και εκλογικά ευεργετικές για την κυβέρνηση. Αν όχι, ετοιμαστείτε για «καυτό φθινόπωρο» και «ριγέ μπλουζάκια»...

Τα νέα "Ιουνιανά" (11-06-2011)

2011-06-10T19:46:00.003+03:00

Συχνά-πυκνά καταφεύγω στην Ιστορία, αναζητώντας πιθανές συσχετίσεις με το σήμερα. Τα όσα διαδραματίζονται αυτή την περίοδο είναι λογικό να οδηγούν το μυαλό πολλών στα Ιουλιανά.

Στην Αποστασία του 1965, την ανώμαλη πολιτικά περίοδο που ξεκίνησε με την πτώση της κυβερνήσεως του Γεωργίου Παπανδρέου και κορυφώθηκε με την επιβολή της στρατιωτικής δικτατορίας τον Απρίλιο του 1967. Και λέω «λογικό», επειδή υπάρχουν πολλά κοινά εξωτερικά στοιχεία τότε και σήμερα.

Τότε κυβέρνηση ήταν η Ένωση Κέντρου. Είχε κερδίσει τις εκλογές 17 μήνες νωρίτερα (Φεβρουάριος 1964) μ’ ένα μεγάλο ποσοστό (53%) και πρωθυπουργός ήταν ο Γεώργιος Παπανδρέου. Σήμερα κυβέρνηση είναι το ΠΑΣΟΚ. Έχει κερδίσει τις εκλογές 20 μήνες νωρίτερα με ένα επίσης μεγάλο ποσοστό (44%) και πρωθυπουργός είναι ο Γιώργος Παπανδρέου, εγγονός του Γεωργίου.

Η κυβέρνηση της Ενώσεως Κέντρου ανετράπη εκ των έσω όταν βουλευτές της -με επικεφαλής τον Κ. Μητσοτάκη- απέσυραν την εμπιστοσύνη τους από το κόμμα, με το οποίο είχαν εκλεγεί. Ο κίνδυνος να συμβεί και σήμερα κάτι αντίστοιχο δεν αποκλείεται. Σίγουρα είναι άλλοι οι λόγοι και οπωσδήποτε οι πιθανολογούμενοι ως αποστάτες μάλλον δεν κινδυνεύουν να χαρακτηριστούν «εχθροί του λαού». Αντίθετα, εμφανίζονται να δρουν στο όνομα της υπεράσπισης των συμφερόντων του λαού, τα οποία πλήττονται από το μνημόνιο που έχει συναφθεί με την τρόικα, αλλά και από το νέο, που οσονούπω θα έλθει προς ψήφισιν.

Ο Γεώργιος Παπανδρέου κατηγορήθηκε, επειδή ήθελε να διευρύνει τα όρια της κοινοβουλευτικής εξουσίας έναντι του παλατιού και του στρατού. Ο Γιώργος Παπανδρέου κατηγορείται ότι εκχωρεί τμήμα της εθνικής κυριαρχίας στους δανειστές της χώρας. Το 1965, ο λαός ήταν στους δρόμους, υπερασπιζόμενος τη νόμιμα εκλεγμένη κυβέρνηση. Το 2011, ο λαός συγκεντρώνεται στις πλατείες, αμφισβητώντας την κυβέρνηση. Τα πράγματα, λοιπόν, είναι πολύ διαφορετικά.

Βέβαια, ο κίνδυνος να υπάρξει ακυβερνησία είναι πιθανός. Εάν πέσει η κυβέρνηση και δεν υπάρξει αυτοδυναμία, μπορεί να ζήσουμε φαινόμενα όπως τότε. Με τη μια κυβέρνηση να διαδέχεται την άλλη. Μπορεί να μην είναι ο Νόβας, ο Στεφανόπουλος, ο Τσιριμώκος, αλλά κάποιοι πολιτικοί ή και τεχνοκράτες που θα σχηματίζουν κυβερνήσεις εθνικής σωτηρίας. Επίσης, πιθανός είναι ο κίνδυνος να οδηγηθούμε σε κάποια εθνική καταστροφή. Τότε ήταν η στρατιωτική δικτατορία. Σήμερα μπορεί να είναι η έξωση από την Ευρώπη και η επιστροφή στη δραχμή, ενώ δεν αποκλείεται να επωφεληθούν της καταστάσεως και γείτονές μας και να έχουμε εθνικούς ακρωτηριασμούς, όπως συνέβη με την Κύπρο.

Επειδή όμως είμαστε ακόμη στον Ιούνιο, ίσως πρέπει να σκεφτούμε ότι -εκτός από τα Ιουλιανά- η Ιστορία μας έχει και τα Ιουνιανά. Όχι του 1965, αλλά 100 χρόνια νωρίτερα. Το 1863. Στους ταραγμένους καιρούς που ζούμε, προσφέρονται κι αυτά για συγκρίσεις με το σήμερα. Δεν θα ’θελα να κάνω εγώ τις αντιστοιχίσεις. Νομίζω ότι έστω και εν είδει πνευματικής πολιτικής άσκησης μπορείτε να το πράξετε μόνοι σας. Θα βρείτε πιθανώς αρκετές. Και για τους πρωταγωνιστές και για τους «Πεδινούς» και «Ορεινούς». Αν όχι, έστω και ως ιστορική αφήγηση νομίζω είναι ενδιαφέρουσα, και κυρίως διδακτική για το πού μπορούν να οδηγήσουν τα πολιτικά πάθη και τα εξ αυτών προκύπτοντα αδιέξοδα.

Λάβετε, πάντως, υπ’ όψιν ένα γεγονός. Τα Ιουνιανά συνέβησαν 30 χρόνια πριν ο Χαρ. Τρικούπης πει το περίφημο «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» και κηρύξει την Ελλάδα σε χρεοστάσιο. Τότε, όμως, οι εξελίξεις συνέβαιναν με αριθμητική και όχι με γεωμετρική πρόοδο, όπως στις μέρες μας. Ούτε παγκοσμιοποίηση είχαμε τότε, ούτε διεθνείς αγορές και CDS υπήρχαν, ούτε Ευρωζώνη και υπερεθνικά σύνολα. Αν κάποτε χρειάζονταν τρεις δεκαετίες για ν’ αλλάξει κάτι, σήμερα αρκούν τρεις μήνες, αν όχι τρεις εβδομάδες. Πάντως, σε τρεις εβδομάδες εμείς θα γνωρίζουμε αν στην Ελλάδα του 2011 θα ζήσουμε τα Ιουνιανά του 1863 ή τα Ιουλιανά του 1965. Αν και το πιθανότερο είναι αυτά να αποτελούν όντως παρελθόν και απλώς στο παρόν να τα ξορκίζουμε, για να μην εμφανιστούν στο μέλλον.

Ας δούμε όμως πώς η εγκυκλοπαιδική ιστορία περιγράφει με τον όρο Ιουνιανά τις βίαιες συγκρούσεις που ξέσπασαν το 1863 στην Ελλάδα μεταξύ «Ορεινών» και «Πεδινών» και κατέληξαν στον τραγικό απολογισμό των περίπου 200 νεκρών.

Οι δύο παρατάξεις, «Ορεινοί» και «Πεδινοί», δημιουργήθηκαν μετά την εκδίωξη του Όθωνα. Οι Πεδινοί αποτελούντο από οπαδούς του Αγγλικού Κόμματος με επικεφαλής τον Δημήτριο Βούλγαρη, ενώ οι Ορεινοί από οπαδούς του Γαλλικού και του Ρωσικού με επικεφαλής τον Κωνσταντίνο Κανάρη. Και οι δύο παρατάξεις προσπάθησαν να ασκήσουν απόλυτη εξουσία, με αποτέλεσμα σύντομα να συγκρουστούν. Οι αναταραχές αρχικά αποφεύχθηκαν, χάρις στον διορισμό του δικαστικού Ζηνοβίου Βάλβη στην πρωθυπουργία (κυβέρνηση Ζηνοβίου Βάλβη, 1863).

Στις 29 Απριλίου, σχηματίστηκε κυβέρνηση υπό τον Μπενιζέλο Ρούφο, οπαδό των Ορεινών. Τον Ιούνιο, ο Μπενιζέλος Ρούφος αντικατέστησε δύο επιφανή στελέχη των Πεδινών, τον υπουργό Στρατιωτικών Μπότσαρη και τον υπουργό Ναυτικών Μπουντούρη, με τους Πεδινούς Κορωναίο και Μιλτιάδη Κανάρη, αντίστοιχα.

Η πράξη αυτή εξόργισε την ηγεσία των Πεδινών και στις 16 Ιουνίου -με τη συνεργασία του λήσταρχου Κυριάκου και του 6ου Τάγματος Πεζικού- επιτέθηκαν σε ομάδα Χωροφυλακής, η οποία κυνηγούσε τον Κυριάκο και τελούσε υπό την αρχηγία του υπουργού Στρατιωτικών και αρχηγού της Εθνοφρουράς Κορωναίου. Ο Κορωναίος κατάφερε και συνέλαβε τον αρχηγό του 6ου τάγματος Λεοτσάκο, αλλά γρήγορα αναγκάστηκε να τον ανταλλάξει με τους υπουργούς Αλέξανδρο Κουμουνδούρο και Δημήτριο Καλλιφρονά, οι οποίοι είχαν συλληφθεί από τους Πεδινούς. Την επομένη των γεγονότων, δηλαδή στις 19 Ιουνίου, η κυβέρνηση Μπενιζέλου Ρούφου υπέβαλε την παραίτησή της.

Εν τω μεταξύ, ο αντισυνταγματάρχης Δημήτριος Παπαδιαμαντόπουλος, διοικητής του Πυροβολικού, στασίασε και προσχώρησε στις δυνάμεις των Πεδινών, ενώ παράλληλα οι Βόρειοι κατέλαβαν καίρια σημεία στην πόλη, όπως τα ανάκτορα, οι στρατώνες κ.ά. Η απόπειρα του Παπαδιαμαντόπουλου να καταλάβει τα ανάκτορα στέφθηκε από αποτυχία, αλλά είχε σαν αποτέλεσμα -εκτός από τον θάνατο 80 ατόμων- τη δολοφονία του Αριστείδη Κανάρη, γιου του Κωνσταντίνου Κανάρη.

Την ίδια μέρα, ο Διομήδης Κυριακός, νέος πρωθυπουργός, προσπάθησε να συνάψει ανακωχή μεταξύ των δύο αντιμαχόμενων πλευρών, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Την επόμενη μέρα, συγκρούσεις ξέσπασαν και στην Εθνική Τράπεζα, η οποία ήταν υπό την κατοχή των Πεδινών, στην Πλάκα και γενικά σε όλη την πόλη. Κατά τη διάρκεια των συγκρούσεων σημειώθηκαν κλοπές, καθώς και αναίτιες δολοφονίες.

Τελικά, οι συγκρούσεις σταμάτησαν με την παρέμβαση των πρεσβευτών των τριών Μεγάλων Δυνάμεων, οι οποίοι με τελεσίγραφό τους απαίτησαν 48ωρη εκεχειρία. Λίγο αργότερα, ο Μίχος και ο Παπαδιαμαντόπουλος από τους Πεδινούς και ο Κορωναίος και ο Βαλτινός από τους Ορεινούς υπέγραψαν συμφωνία τερματισμού των εχθροπραξιών. Την ίδια μέρα, η Εθνοσυνέλευση αποφάσισε την απομάκρυνση του στρατού στη Λακωνία, την κατάργηση της Χωροφυλακής, της Εθνοφυλακής και της Αστυνομίας και τον διορισμό νέας κυβέρνησης υπό τον Μπενιζέλο Ρούφο, η οποία έμεινε στην Ιστορία ως «κυβέρνηση του Οροπεδίου».

Το μόνο που θα μπορούσαμε εμείς να προσθέσουμε ως υστερόγραφο είναι ότι «Πεδινοί» και «Ορεινοί» μπορούν να υπάρξουν και σήμερα. Είναι οι «μνήμονες» και οι «αμνήμονες». Υπάρχουν σε όλα τα κόμματα, ενώ η τρόικα κάλλιστα μπορεί να αντικαταστήσει τους πρεσβευτές των τριών Μεγάλων Δυνάμεων.

Ασυνέχεια βημάτων... (04-06-2011)

2011-06-03T21:50:00.001+03:00

Tην προηγούμενη εβδομάδα, το κεντρικό πολιτικό θέμα της δημόσιας συζήτησης ήταν η αναζήτηση συναίνεσης των κομμάτων. Γι’ αυτό έγιναν οι κατ’ ιδίαν συναντήσεις του πρωθυπουργού με τις ηγεσίες των άλλων κομμάτων, γι’ αυτό συνεκλήθη το συμβούλιο των πολιτικών αρχηγών υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Είναι αλήθεια ότι από μόνο του το γεγονός δημιούργησε ελπίδες. Οι πολίτες πίστεψαν πως τα κόμματα ημπορούν, λόγω της κρισιμότητος της καταστάσεως, να παραμερίσουν τις διαφορές τους και, αιρόμενα στο ύψος των περιστάσεων, να συμφωνήσουν σ’ ένα κατ’ ελάχιστον εθνικό σχέδιο αντιμετώπισης της κρίσης. Δυστυχώς, το «θαύμα», ως είθισται, κράτησε τρεις μέρες.

Από αυτή την εβδομάδα, η ατζέντα άλλαξε. Από την προσπάθεια εξεύρεσης των κοινών τόπων οδηγηθήκαμε στην... επανεκκίνηση των διαφορών. Η κυβέρνηση συνεχίζει μόνη της, το ίδιο και η αντιπολίτευση. Αυτό είναι και το μεγάλο πρόβλημα με τα δύο κόμματα εξουσίας. Η πολιτική τους δεν έχει συνέχεια. Το επόμενο βήμα που κάνουν βρίσκεται σε αναντιστοιχία με το προηγούμενο. Όταν ο Γ. Παπανδρέου ανοίγει το κεφάλαιο της εθνικής συνεννόησης, είναι λάθος να εμφανίζεται ότι το κλείνει επειδή τα άλλα κόμματα την αρνούνται.

Αυτό που έπρεπε να κάνει για να είναι συνεπής με τη στρατηγική που επέλεξε ήταν να απευθυνθεί στον λαό και να πει ξεκάθαρα: «Περιέγραψα στους άλλους αρχηγούς πώς ακριβώς έχει η κατάσταση. Είπα τι χρειάζεται να γίνει. Πρότεινα στους αρχηγούς (και εν προκειμένω στον Αντ. Σαμαρά) αυτό κι αυτό. Να βγάλουμε μαζί τη χώρα από την κρίση. Αυτός ηρνήθη. Κατόπιν τούτων τη λύση πρέπει να τη δώσουν οι πολίτες». Είναι σίγουρο ότι θα κέρδιζε τις εντυπώσεις και θα εξέθετε τον αντίπαλό του, καθώς όντως ήταν -ιδίως στη μεταξύ τους συνάντηση- γενναιόδωρος προς τον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης.

Σε κάθε, δε, περίπτωση, θα προσήρχετο στις κάλπες με άλλον αέρα. Δεν θα εθεωρείτο αυτός ο υπαίτιος, αλλά η άρνηση του αντιπάλου του να υπάρξει εθνική συνεννόηση.

Εάν δεν ήθελε να πάει εξ αυτού του λόγου στις κάλπες, επειδή δήθεν αυτό θα εκλαμβανόταν ως αδυναμία, ας συνέχιζε την πίεση για συναίνεση, λέγοντας ότι «αυτό που δεν αντιλαμβάνονται ή δεν θέλουν οι αρχηγοί εγώ θα επιδιώξω να το κερδίσω από τη Βουλή. Θα ζητήσω το Μεσοπρόθεσμο και τα νέα μέτρα να ψηφιστούν με αυξημένη πλειοψηφία. Αν και η εθνική αντιπροσωπεία δεν μου παράσχει συναίνεση, ο μόνος αρμόδιος να αποφασίσει είναι ο λαός».

Παστρικές κουβέντες και καθαρές λύσεις. Το πρόβλημα θα μεταφερόταν στα άλλα κόμματα και ειδικότερα σε όσους βουλευτές της Ν.Δ. θεωρούν ότι ο «αντιμνημονιακός» δρόμος δεν ταιριάζει σ’ ένα συντηρητικό, κεντροδεξιό κόμμα.
Σ’ εκείνους τους βουλευτές που πιστεύουν, και ορθώς, ότι η συναίνεση συνιστά πατριωτική στάση και είναι απαίτηση του αστικού κόσμου τον οποίον υποτίθεται ότι εκφράζει η Ν.Δ. Πάντως, αυτά που λέγονται, ότι δήθεν δεν θα μας άφηνε η τρόικα να πάμε σε εκλογές, είναι λόγια του αέρα. Ακόμη κι αν η τρόικα διαφωνούσε, είναι σίγουρο ότι εντέλει θα αναγκαζόταν να το αποδεχθεί.

Εξάλλου, αν δεχθούμε ότι η τρόικα έχει λόγο και για το πότε θα γίνουν εκλογές, τότε είναι καλύτερα να της παραδοθούν και τα κλειδιά της διακυβέρνησης. Ούτε είναι επίσης σοβαρά αυτά που λέγονται, ότι οι εκλογές θα διέλυαν δήθεν το πιστωτικό σύστημα, επειδή θα υπήρχε ανησυχία για το εκλογικό αποτέλεσμα, για μια πιθανή δηλαδή ακυβερνησία. Αντίθετα, η πιθανότητα ακυβερνησίας θα οδηγούσε τους ψηφοφόρους, έστω και εκβιαστικά, να υπερψηφίσουν ένα από τα δύο μεγάλα κυβερνητικά κόμματα. Οι πολίτες μπορεί να αγανακτούν και να διαμαρτύρονται, όμως δεν είναι διατεθειμένοι και να αυτοκτονήσουν.

Προφανώς, η απόφαση του Γ. Παπανδρέου να μην κάνει, μετά την προσπάθεια επίτευξης συναίνεσης, το επόμενο λογικό βήμα, την προσφυγή δηλαδή στις κάλπες, συναρτάται και με τις δημοσκοπήσεις. Τα αρνητικά ευρήματα και η πιθανότητα να χάσει τις εκλογές απεδείχθησαν ίσως ισχυρότερο κίνητρο από τη συνέπεια σε μια στρατηγική. Εδώ απλώς σημειώνουμε ότι είναι λάθος να δίδεται στους δημοσκόπους η δυνατότητα να είναι αυτοί εμβρυουλκοί των εξελίξεων. Οι πολιτικοί με τις επιλογές και τις κινήσεις τους μπορούν να ανατρέψουν προγνωστικά και να αλλάξουν τις δημοσκοπήσεις.

Τώρα, ο Γ. Παπανδρέου αντιμετωπίζει έναν μεγαλύτερο κίνδυνο. Να αναγκαστεί να προσφύγει στις κάλπες όχι με δική του πρωτοβουλία και με ατζέντα που ο ίδιος θα θέσει, αλλά συρόμενος πίσω από γεγονότα και εξελίξεις και επί τη βάσει διλημμάτων που θα έχουν θέσει οι αντίπαλοί του.

Εάν αυτό συμβεί, θα είναι το χειρότερο για τον Γ. Παπανδρέου. Από εκεί που ήθελε και θα μπορούσε να μείνει στην Ιστορία ως ο πολιτικός που έσωσε τη χώρα από τη μεγαλύτερη μεταπολεμική κρίση και την έβαλε σ’ έναν διαφορετικό τρόπο οργάνωσης, λειτουργίας και ανάπτυξης, κινδυνεύει να του φορτώσει η Ιστορία τη χρεοκοπία της χώρας.

Όσο κι αν αυτό είναι άδικο για τον ίδιο και την προσπάθεια που κατέβαλε και καταβάλλει, εν τούτοις οφείλει να γνωρίζει ότι η Ιστορία δεν είναι άσκηση δικαιοσύνης. Σίγουρα η σωτηρία της χώρας ήταν και παραμένει ένα μεγάλο ιστορικό και πολιτικό εγχείρημα. Εάν ο Γ. Παπανδρέου κατάφερνε -ή καταφέρει τελικά- να το φέρει εις πέρας, θα ξεπερνούσε σε φήμη και αξία τους προγόνους του, και ιδιαίτερα τον πατέρα του.

Βέβαια, από αυτό το άχθος και το αδιέξοδο ενδέχεται να τον βγάλει ο Αντ. Σαμαράς. Εάν ο Γ. Παπανδρέου παίξει έξυπνα, κι όχι μπλοφάροντας, τα λίγα ρέστα του που έχει ακόμη στο τραπέζι, το πρόβλημα μπορεί να μεταφερθεί στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, στον οποίον ευθύς αμέσως και θα αναφερθούμε. Ο Αντ. Σαμαράς βρέθηκε σε δύσκολη θέση από τη συναινετική στρατηγική του Γ. Παπανδρέου. Η άρνησή του να αποδεχθεί τις γενναιόδωρες προτάσεις Παπανδρέου κατάλαβε ότι μπορεί να τον φέρουν σε μειονεκτική θέση, εάν ήταν ο λόγος για τον οποίον θα στήνονταν οι κάλπες. Και γι’ αυτό στην ομιλία του στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του κόμματός του επιχείρησε να φανεί συναινετικός. Εκτίμησε -και ορθώς- ότι η άρνηση τον έβλαπτε. Τα μηνύματα που είχε λάβει πιστοποιούσαν το γεγονός.

Αυτός ήταν και ο ουσιαστικός λόγος που οι συνεργάτες του προσπάθησαν να περάσουν παντί τρόπω, μέσω των Μέσων Ενημέρωσης, ότι έκανε δύο βήματα πίσω, ότι ήλθε πιο κοντά στη συναίνεση. Όταν, όμως, ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης κατάλαβε ότι ο πρωθυπουργός δεν προτίθεται να πάει σε εκλογές, αλλά σε ανασχηματισμό και αργότερα πιθανώς σε δημοψήφισμα, ηρέμησε και επανήλθε, από την Κρήτη, στο αρχικό «όχι». Και μάλιστα η άρνησή του από αμυντική έγινε επιθετική.

Αυτή η στάση του Αντ. Σαμαρά είναι εξίσου προβληματική με αυτήν του Γ. Παπανδρέου. Το επόμενο βήμα και αυτού είναι αναντίστοιχο με το προηγούμενο.

Ο Αντ. Σαμαράς υποστηρίζει ότι η πολιτική της κυβερνήσεως καταστρέφει τη χώρα. Όταν έχεις μια τέτοια εκτίμηση, οφείλεις να σταματήσεις την καταστροφή. Δεν μπορείς να λες «καταστρέφετε τη χώρα, αλλά συνεχίστε μέχρι τέλους την καταστροφή». Υπεύθυνη στάση είναι να απαιτήσεις εκλογές και να τις επιβάλεις.

Και μπορεί να τις επιβάλει. Η πολιτική του σάπιου φρούτου ή του να βγάλει ο Παπανδρέου το φίδι από την τρύπα είναι επικίνδυνη για τον Αντ. Σαμαρά. Αν ο Γ. Παπανδρέου καταφέρει να βγάλει τη χώρα από την κρίση, θα κερδίσει και την παρτίδα. Χαμένος θα είναι ο Αντ. Σαμαράς. Αν αντίθετα η χώρα βουλιάξει, ο Αντ. Σαμαράς, που λογικά θα ’ναι ο επόμενος πρωθυπουργός, δεν θα ’χει παραλάβει απλώς «καμένη» γη, αλλά θα πρέπει αυτός να διαχειριστεί τη χρεοκοπία της χώρας. Η επανεκκίνηση της οικονομίας μέσω της μείωσης της φορολογίας είναι αδύνατη. Για να αποδώσει αυτή η πολιτική χρειάζονται τουλάχιστον δύο με τρία χρόνια και υπό την προϋπόθεση ότι θα συνεχιστεί απρόσκοπτα η δανειοδότηση από τους ξένους, παρ’ ότι τα ελλείμματα και το χρέος θα αυξάνονται.

Αν ο Γ. Παπανδρέου οδηγηθεί -όπερ και το πιθανότερο- σε αδιέξοδο, αυτό το αδιέξοδο θα κληθεί να το διαχειριστεί ο Αντ. Σαμαράς. Και θα ’ναι σχεδόν απίθανο να το καταφέρει. Το πιθανότερο είναι να είναι αυτός που θα πει το σύγχρονο «δυστυχώς επτωχεύσαμεν». Να είναι δηλαδή αυτός ο Χαρ. Τρικούπης του νέου 1893. Όχι ο πολιτικός που σήμερα εμείς, με απόσταση ενός αιώνα, εξυμνούμε, αλλά ο πολιτικός εκείνης της εποχής που έφυγε κακήν κακώς.

Αν εξελιχθούν έτσι τα πράγματα, ο Γ. Παπανδρέου μπορεί να αποδειχθεί ότι είναι ο σημερινός Θ. Δηλιγιάννης, ο πολιτικός δηλαδή που επανέκαμψε, σε αντίθεση με τον Χαρ. Τρικούπη που εξαφανίστηκε από το πολιτικό σκηνικό. Αντίθετα, αν ο Αντ. Σαμαράς ανταποκρινόταν στο συναινετικό κάλεσμα του Γ. Παπανδρέου και η χώρα σωζόταν, η σωτηρία θα πιστωνόταν κατεξοχήν στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Οι πολίτες θα επικροτούσαν τη γενναία στάση του και θα επιδοκίμαζαν και με την ψήφο τους τον πολιτικό που σε μια οριακή στιγμή για τη χώρα παραμέρισε τις κομματικές διαφορές και έθεσε υπεράνω των προσωπικών και κομματικών φιλοδοξιών το εθνικό συμφέρον. Τώρα, αν ο Γ. Παπανδρέου αποτύχει, ο Αντ. Σαμαράς μπορεί να γίνει πρωθυπουργός, αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιον ότι θα μακροημερεύσει.

Επιμένοντας στη σκληρή αντιμνημονιακή ατζέντα, μπορεί να κερδίσει τις εκλογές, αλλά οι πολίτες, εδώ που έχουν φτάσει τα πράγματα, θα είναι ανυπόμονοι. Δεν θα περιμένουν σχεδόν δύο χρόνια, όπως με τον Γ. Παπανδρέου, για να δουν ν’ αλλάζει η ζωή τους. Θα θέλουν και θα απαιτούν επανεκκίνηση της οικονομίας και της ζωής τους σε δύο μήνες. Κι αυτό δεν μπορώ να καταλάβω πώς ο Αντ. Σαμαράς μπορεί να το καταφέρει. Ούτε είμαι σίγουρος ότι έχει τη μαγική συνταγή να το κάνει. Θα αναγκαστεί να προσαρμοστεί στη σκληρή πραγματικότητα και τότε θ’ αρχίσουν τα δύσκολα και για τον ίδιο. Και δεν θα ’ναι απλώς δύσκολα γι’ αυτόν. Θα ’ναι άγρια, επειδή η κοινωνία έχει αγριέψει και δύσκολα θα ανεχτεί μία ακόμα διάψευση των προσδοκιών της.

Ο Γ. Παπανδρέου διάλεξε να πάει με τους «μνήμονες», ο Αντ. Σαμαράς με τους «αμνήμονες», όμως στο μεταξύ μπήκαν στο γήπεδο οι «αγανακτισμένοι», κι αυτό αλλάζει τα δεδομένα. Κάποια στιγμή στο γήπεδο θα μπουν και οι «εχέφρονες» και τότε το παιχνίδι θα γίνει πιο ενδιαφέρον. Ήδη, στο προσκήνιο μπήκαν οι ακαδημαϊκοί και οι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών. Θα ακολουθήσουν προφανώς κι άλλοι.

Κάποια στιγμή, όλα αυτά θα μας οδηγήσουν σ’ ένα είδος εθνικού διχασμού, που μπορεί να πάρει οξύτατη μορφή, αν στο μεταξύ υπάρξουν αρνητικές εξελίξεις -που πράγματι κυοφορούνται- και στα λεγόμενα εθνικά θέματα. Και, ως γνωστόν, στον προ αιώνος «εθνικό διχασμό» οι αδιάλλακτοι οδήγησαν σε συρρίκνωση τον ελληνισμό.

Και, δυστυχώς, Ελευθέριος Βενιζέλος στον ορίζοντα, προσώρας, δεν υπάρχει...

Ενώπιον ευθυνών όλοι (28-05-2011)

2011-05-31T17:33:00.002+03:00

Tις απόψεις των πολιτικών αρχηγών ο πρωθυπουργός τις γνωρίζει, αφού είχε συναντηθεί κατ’ ιδίαν μαζί τους την Τρίτη. Τι άλλαξε και σε 72 ώρες έπρεπε να βρεθούν όλοι μαζί με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας; Η πρόταση του προέδρου του ΣΕΒ Δημ. Δασκαλόπουλου, η δήλωση της Ελληνίδας επιτρόπου Μαρίας Δαμανάκη για πιθανή επιστροφή στη δραχμή, εφόσον δεν γίνουν αυτά που απαιτούν οι δανειστές μας, και η κακοφωνία διαφόρων αξιωματούχων από τον χώρο της τρόικας σαφέστατα επιβάρυναν το -ούτως ή άλλως- δυσμενές για τη χώρα μας κλίμα, όμως σε καμία περίπτώση δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συνιστούν ριζική αλλαγή του τοπίου, ώστε να δικαιολογείται μια έκτακτη σύσκεψη του συμβουλίου των πολιτικών αρχηγών.

Τότε, γιατί προεκλήθη; Νομίζω, επειδή ο Γ. Παπανδρέου θέλει να καταστεί συνείδηση σε όλους ότι η «εθνική συνεννόηση» είναι προϋπόθεση και όρος για να μπορέσει η χώρα να αποφύγει τα χειρότερα, όπως είναι η στάση πληρωμών, η χρεοκοπία και η έξοδος από το ευρώ.

Μέχρι τώρα, σχεδόν όλοι πίστευαν, λαθεμένα, ότι τίποτε από όλα αυτά δεν πρόκειται να συμβεί – αντίθετα, οι περισσότεροι θεωρούσαν πως αυτά είναι διαπραγματευτικά όπλα στην ελληνική φαρέτρα. Αποδεικνύεται ότι ισχύει ακριβώς το αντίθετο. Το πιστόλι το κρατούν οι ξένοι και, όπως όλα δείχνουν, αποφάσισαν να το βάλουν στο τραπέζι – και από την αντίδρασή μας θα εξαρτηθεί αν θα μας σημαδέψουν στον κρόταφο και θα μας πυροβολήσουν.

Σφάλλουν, μάλιστα, όσοι εξακολουθούν να νομίζουν ότι αυτό είναι ένα επικοινωνιακό παιχνίδι εκβιασμών είτε από την τρόικα προς την κυβέρνηση για να υλοποιήσει τα συμπεφωνημένα είτε από την κυβέρνηση προς τα κόμματα και την κοινωνία για να αποδεχθούν νέα μέτρα.

Ο κίνδυνος να «στουκάρουμε» είναι πραγματικός. Δεν είναι ενδεχόμενη απειλή, είναι πιθανή εξέλιξη. Βέβαια, αυτός ο κίνδυνος δεν προκύπτει μόνο από το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν τηρεί τις υποχρεώσεις της, η κυβέρνηση είναι κατώτερη των περιστάσεων ή δεν υπάρχει πολιτική και κοινωνική συμφωνία. Ο κίνδυνος πολλαπλασιάζεται επειδή και οι δανειστές μας είναι διχασμένοι ως προς τη στάση που εφεξής πρέπει να τηρήσουν απέναντι στο «ελληνικό πρόβλημα».

Άλλα πιστεύει το ΔΝΤ, άλλα η ΕΚΤ, άλλα η Κομισιόν, άλλα το Eurogroup, άλλα μεμονωμένες χώρες, ιδίως οι μεγάλες, και πάει λέγοντας. Αυτό επιτείνει τη σύγχυση και την αβεβαιότητα, τις οποίες εκμεταλλεύονται όσοι επιθυμούν ή ευνοούνται από μια αναταραχή στην Ευρώπη.

Αν η Ευρώπη είχε μια ξεκάθαρη στρατηγική για το μέλλον της, για την αντιμετώπιση του χρέους, τον προβληματικό Νότο, τα πράγματα σαφέστατα θα ήταν καλύτερα και για την Ελλάδα. Όταν ο ένας λέει επιμήκυνση, ο άλλος «κούρεμα», ο τρίτος επαναγορά ομολόγων, ο τέταρτος νέο δάνειο, ο πέμπτος αποβολή από την Ευρωζώνη, είναι μάλλον λογικό και φυσιολογικό η Ελλάδα να αντιμετωπίζεται από τις αγορές και τους οίκους αξιολόγησης ως μαύρο πρόβατο που πρέπει να σφαγιαστεί.

Αν λοιπόν ένα σοβαρό και ουσιαστικό πρόβλημα είναι το εσωτερικό, που συνίσταται στους όρους του μνημονίου, στην κυβερνητική ολιγωρία και ανεπάρκεια, στην απουσία ουσιαστικής εναλλακτικής πρότασης εξόδου από την κρίση και στην αδυναμία επίτευξης μιας -έστω ελάχιστης- πολιτικής και κοινωνικής συμφωνίας για το πώς θα πορευτεί το έθνος, ένα εξίσου σημαντικό πρόβλημα συνιστά η διχογνωμία των εταίρων και δανειστών μας για τη «συνταγή» που πρέπει να χορηγηθεί στον «ασθενή».

Τούτων δοθέντων, η σύσκεψη των πολιτικών αρχηγών είχε νόημα αφενός για να τεθούν όλες οι πολιτικές δυνάμεις ενώπιον των ιστορικών και εθνικών τους ευθυνών και αφετέρου για να καταγραφούν με τον πλέον επίσημο τρόπο οι απόψεις τους για το πρόβλημα και το πώς θα βγούμε απ’ αυτό. Στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις των πολιτικών αρχηγών δεν κρατούνται πρακτικά και ο ένας μπορεί να διαψεύσει τον άλλο για το τι ακριβώς ειπώθηκε.

Στη σύσκεψη υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και πρακτικά τηρούνται και ένας έκαστος μπορεί να επικαλεστεί τη μαρτυρία των άλλων για τα όσα διημείφθησαν.

Αν, για παράδειγμα, ο Γ. Παπανδρέου είχε ρωτήσει τον Αντ. Σαμαρά, στην κατ’ ιδίαν συνάντησή τους, αν επιθυμεί εκλογές και αυτός του είχε απαντήσει «όχι» και το ερώτημα ξανατεθεί είτε από τον πρωθυπουργό είτε από κάποιον άλλο, είτε αμέσως είτε εμμέσως θα μάθουμε ποια είναι η απάντηση. Το ίδιο θα συμβεί και για τα θέματα είτε της συμμετοχής στην κυβέρνηση είτε της από κοινού επεξεργασίας ενός προγράμματος και από κοινού διαπραγμάτευσης με την τρόικα.

Με απλά λόγια, όσα συζητήθηκαν στις κατ’ ιδίαν συναντήσεις και δεν έγιναν γνωστά μπορούν να μαθευτούν -και ανάλογα οι πολίτες να τοποθετηθούν για κάθε κόμμα και αρχηγό-, αφού συζητήθηκαν και στο συμβούλιο πολιτικών αρχηγών. Ανεξαρτήτως όμως αυτών, η συζήτηση των πολιτικών αρχηγών δεν έγινε για να αποφασιστούν εκλογές. Αυτό είναι μια αποκλειστική προνομία του πρωθυπουργού και της κυβέρνησης, η οποία θα ενεργοποιηθεί εφόσον και όταν αυτοί το αποφασίσουν.

Δεύτερον, δεν έγινε για να αποφασιστεί η διενέργεια δημοψηφίσματος. Βεβαίως, ο Γ. Παπανδρέου, αλλά και άλλοι αρχηγοί, όπως ο Αλ. Τσίπρας, είναι υπέρ των δημοψηφισμάτων, όμως είναι αφελές να πιστεύεται ότι -πέραν μιας γενικής τοποθέτησης υπέρ των δημοψηφισμάτων για σοβαρά πολιτικά και κοινωνικά θέματα- θα μπορούσε ποτέ να αποφασιστεί σε μια τέτοια σύσκεψη η διενέργεια δημοψηφίσματος, και μάλιστα με το σχιζοφρενικό δίλημμα «ευρώ ή δραχμή», «ναι στην Ευρώπη ή εκτός αυτής».

Και φυσικά, σε καμία περίπτωση αυτή η σύσκεψη δεν θα μπορούσε να αποφασίσει για τη συγκρότηση κυβέρνησης προσωπικοτήτων. Η συγκρότηση και η σύνθεση της κυβέρνησης είναι αποκλειστικό προνόμιο του πρωθυπουργού εφόσον υφίσταται η δεδηλωμένη.

Δεν μπορώ να φανταστώ τον Γ. Παπανδρέου να εκχωρεί αυτό το δικαίωμα σε άλλους. Εάν το έπραττε, θα ισοδυναμούσε με αυτοκατάργησή του. Άρα, αποφάσεις για εκλογές, δημοψήφισμα και κυβέρνηση ήταν αδύνατο να ληφθούν στη χθεσινή σύσκεψη. Συζήτηση για όλα αυτά είναι λογικό να γίνει εφόσον ετέθησαν. Τι ήταν, λοιπόν, η χθεσινή σύσκεψη υπό τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας;

Πρώτον, η προσπάθεια του Γ. Παπανδρέου να καταστεί σαφές σε όλη του την έκταση το πρόβλημα που αντιμετωπίζει η χώρα και το οποίο είναι δραματικό.

Δεύτερον, να ξεκαθαριστεί αν οι ηγεσίες όλων των πολιτικών δυνάμεων, μετά και την ενημέρωση, θα επιμείνουν στη μέχρι τούδε στάση τους. Εάν συνεχίσουν, είναι προφανές ότι αναλαμβάνουν και οι ίδιοι τις ευθύνες τους έναντι του λαού, της χώρας και του έθνους.

Τρίτον, η ολοκλήρωση ενός πρώτου κύκλου επαφών για την αναζήτηση σε πολιτικό επίπεδο των κοινών τόπων προκειμένου να υπάρξει εθνική συνεννόηση. Είναι προφανές ότι αυτή η προσπάθεια απαιτείται να συνεχιστεί, και εκτός από το πολιτικό, να αναζητηθεί και σε κοινωνικό επίπεδο με τις συνδικαλιστικές και κοινωνικές οργανώσεις.

Τέταρτον, να μετριαστούν -ει δυνατόν- τα αισθήματα ανασφάλειας άμα και πανικού των πολιτών που μεγαλώνουν από τη ζοφερή εικόνα που σχηματίζεται από τις εξελίξεις και στο εσωτερικό και στο ευρωπαϊκό μέτωπο και τα οποία με τη σειρά τους μεγιστοποιούν το πρόβλημα, βλάπτοντας και την πραγματική οικονομία και την τσέπη του ελληνικού νοικοκυριού.

Πέμπτον, να εξασφαλιστεί τουλάχιστον από την αξιωματική αντιπολίτευση η δέσμευση για να προχωρήσουν μεταρρυθμίσεις, αποκρατικοποιήσεις και μέτρα, χωρίς να υποδαυλιστεί περαιτέρω κοινωνική και πολιτική ένταση.

Έκτον, να συμφωνηθεί απ’ όλους ότι η βία φέρνει βία, άρα απαιτείται όλοι να συμβάλουν ώστε ο κοινωνικός θυμός να περιοριστεί στο πλαίσιο της νομιμότητας που ορίζουν οι δημοκρατικοί κανόνες του κοινοβουλευτικού παιχνιδιού.

Έβδομον, σαφέστατα ο πρωθυπουργός ήθελε με τη σύσκεψη να περάσει το μήνυμα και στο εσωτερικό, αλλά και στο εξωτερικό, ότι -ανεξαρτήτως των όποιων διαφωνιών μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων- υπάρχει κυβερνητική σταθερότητα, και η κυβέρνηση θα επιμείνει στο πρόγραμμά της ακόμη κι αν δεν καταστεί δυνατή η εθνική συνεννόηση.

Το μέλλον της χώρας, εξάλλου, δεν συναρτάται με την επίτευξη ή όχι της συναίνεσης μεταξύ των κομμάτων. Ακόμη κι αν αυτή δεν υπάρξει, η προσπάθεια από την κυβέρνηση πρέπει να συνεχιστεί. Σίγουρα η συναίνεση θα τη διευκόλυνε και θα ήταν -εκτός των άλλων- και ένα καλό χαρτί στη διαπραγμάτευση με τους εταίρους μας. Και βέβαια θα ήταν, όπως πιστεύει ο Γ. Παπανδρέου, ένα ελπιδοφόρο δείγμα μιας νέας κουλτούρας και μια τομή που θα έδινε θάρρος στον ελληνικό λαό και θα αναπτέρωνε τις ελπίδες του.

Πάντως, και ανεξαρτήτως του τι συνέβη χθες στο Προεδρικό Μέγαρο, η διαπιστωμένη αδυναμία όλων των κομμάτων να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων και να εκπονήσουν ένα κοινό εθνικό σχέδιο, το οποίο θα υλοποιήσει μια κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας, αποδεικνύει και την αδυναμία των άλλων παραγόντων που θα μπορούσαν να επιβάλουν κάτι τέτοιο.

Κοινωνικές, επαγγελματικές, διανοητικές, επιχειρηματικές, ακόμη και εκδοτικές ελίτ που θα μπορούσαν να επιβάλουν στις πολιτικές δυνάμεις τη συναίνεση δεν υπάρχουν. Όλες τους, εξαιρουμένων κάποιων μεμονωμένων φωτεινών περιπτώσεων, είναι ατροφικές, μίζερες, κρατικοδίαιτες, ιδιοτελείς και σε κάθε περίπτωση κατώτερες των περιστάσεων. Μαζί με τις πολιτικές ηγεσίες επιτείνουν με τη στάση και τη συμπεριφορά τους τη σύγχυση και το αδιέξοδο. Ο ιστορικός του μέλλοντος σε ένα πιθανό ιδιότυπο «Γουδί» του 21ου αιώνα -εκτός από τα κόμματα- θα τις καταδικάσει και αυτές.

Επειδή όμως μέχρι τότε έχουμε ακόμη πολύ χρόνο, ο πρωθυπουργός -εκτός από το να επικεντρώσει τις προσπάθειές του για να μεταβάλει μέχρι τη Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου τη γνώμη των εταίρων και δανειστών μας- καλόν είναι, έπειτα από αυτήν, εφόσον έχει αποφασίσει να μην πάει σε εκλογές, να αναδομήσει εκ βάθρων την κυβέρνηση, το επιτελείο του, ακόμη και τον κυβερνητικό μηχανισμό.

Πλέον είναι τροχοπέδη και οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια το καράβι στα βράχια. Αφού, λόγω της συνθετότητας του προβλήματος, δεν φαίνεται να επιλέγει τις καθαρές λύσεις, ας διαλέξει τουλάχιστον τις άριστες. Και σε πρόσωπα και σε δομές...

Η κοινή μοίρα (21-05-2011)

2011-05-23T12:08:00.001+03:00

Tα ψέματα για το πολιτικό σύστημα τελείωσαν. Και μαζί και οι αυταπάτες ότι μπορεί να συνεχίζεται επ’ άπειρον το κρυφτούλι με την τρόικα. Αυτή ή το αργότερο την άλλη εβδομάδα πρέπει να ληφθούν αποφάσεις, δραματικές άμα και ιστορικές, αφού από αυτές θα εξαρτηθεί το μέλλον της χώρας τουλάχιστον για την επόμενη δεκαετία.

Αναβολή άλλη πλέον δεν χωρεί. Όσοι θεωρούν ότι μπορεί να δοθεί κι άλλη παράταση στην «ελληνική τραγωδία» είναι ή κρετίνοι ή κατώτεροι των περιστάσεων, άρα επικίνδυνοι. Οι εταίροι και δανειστές μάς έχουν βάλει το μαχαίρι στον λαιμό και είναι αποφασισμένοι να το μπήξουν βαθιά εάν εκτιμήσουν ότι η εθνική αμεριμνησία πρόκειται να συνεχιστεί.

Το τελεσίγραφο είναι λακωνικό και σαφές: Ή τώρα δεσμεύεστε εγγράφως ότι θα φανείτε συνεπείς στις υποχρεώσεις που έχετε αναλάβει και δίνετε απτά δείγματα γραφής ότι θα τηρήσετε τα συμπεφωνημένα ή αρχίστε σιγά σιγά να προετοιμάζεστε για τη διαδικασία έκδοσης του διαζυγίου με τις άλλες χώρες της Ευρωζώνης. Μια διαδικασία που μπορεί να διαρκέσει από έξι μήνες έως το αργότερο δύο χρόνια, και αφού στο μεσοδιάστημα υποστούμε ουκ ολίγους εξευτελισμούς και ταπεινώσεις σε πολλά επίπεδα, και όχι μόνον στο οικονομικό.

Όσοι θεωρούν ότι αυτά συνιστούν έναν ακόμη εκβιασμό από τους ξένους που θέλουν να μας αρπάξουν για ένα κομμάτι ψωμί τη δημόσια περιουσία στην καλύτερη των περιπτώσεων αυταπατώνται. Αν διακοπεί η έξωθεν βοήθεια, η χώρα θα καταρρεύσει και θα μας αγοράσουν όχι για ένα κομμάτι ψωμί, αλλά για ψίχουλα.

Όσοι νομίζουν ότι είμαστε σε θέση να εκβιάσουμε τους δανειστές μας με στάση πληρωμών, έξοδο από το ευρώ και επιστροφή στη δραχμή, είναι επιεικώς αβδηρίτες. Kαι αν μπορούσαν να σκεφτούν, θα καταλάβαιναν ότι οι περισσότεροι εύχονται να συμβεί αυτό για να τελειώνουν με το ελληνικό «σάρκωμα» πριν εξαπλωθεί και στους ίδιους.

Όσοι πιστεύουν ότι αυτό δεν πρόκειται να συμβεί, επειδή δήθεν το πρόβλημα είναι συστημικό και θα πληγούν και οι δικές τους τράπεζες, ας αναλογιστούν ότι τώρα ίσως είναι προτιμότερο γι’ αυτούς, αντί να δώσουν τα λεφτά στην Ελλάδα, να δώσουν -αν χρειαστεί- ακόμη και τα διπλά απευθείας στις δικές τους τράπεζες είτε με τη μορφή εγγυήσεων είτε ως ρευστότητα. Και λέμε «τώρα», γιατί όντως πριν από έναν χρόνο το πρόβλημα θα ήταν συστημικό. Πριν από έναν χρόνο όντως η Ελλάδα θα ήταν η Lehman Brothers της Ευρώπης κι ακόμη χειρότερα. Τώρα δεν θα πιαστούν εξαπίνης. Έχουν προετοιμαστεί και προετοιμάζονται γι’ αυτό.

Ας σταματήσουν, λοιπόν, οι εθνικοί τσαμπουκαλήδες να κοκορεύονται και να (δια)λαλούν από πρωίας έως εσπέρας, μέσω ερτζιανών και Τύπου, τις σαχλαμάρες τους. Αν οι ρεαλιστές άνευ σχεδίου βλάπτουν μια φορά την πατρίδα, οι εθναμύντορες τη βλάπτουν δύο. Αυτή τη στιγμή, η χώρα χρειάζεται σύνεση, περισυλλογή και κυνισμό. Χρειάζεται ένα εθνικό σχέδιο, που θα συμφωνηθεί από την ευρύτερη δυνατή πλειοψηφία και το οποίο θα υλοποιηθεί για όσο διάστημα χρειάζεται, με συνέπεια και αυταπάρνηση πρωτοχριστιανών.

Και γίνομαι πιο συγκεκριμένος. Αυτή τη στιγμή, η χώρα όντως βρίσκεται εν καμίνω. Αν δεν συμφωνήσουμε σ’ αυτό, δεν έχουμε λόγο να συζητάμε. Εν πάση περιπτώσει, όσοι θεωρούν ότι δεν υπάρχει πρόβλημα μπορούν να συνεχίσουν να παίζουν με τα κουβαδάκια τους. Όσοι συμφωνούμε ότι υπάρχει πρόβλημα, και μάλιστα μεγάλο, και συμφωνούμε ότι πρέπει να το λύσουμε, ας δούμε πώς μπορεί να γίνει αυτό.

Αν κάποιοι θεωρούν ότι πρέπει να αναζητήσουμε και να επιμερίσουμε τις ευθύνες, ας ξεκινήσουμε απ’ αυτό. Εγώ θα πρότεινα να το ξεπεράσουμε, γιατί στο τέλος θα διαπιστώσουμε ότι η αναζήτηση και ο επιμερισμός των ευθυνών είναι, στην κατάσταση που βρισκόμαστε, σπατάλη χρόνου.

Είναι γνωστοί οι υπαίτιοι. Αυτοί που κυβέρνησαν τη χώρα. Άλλος θα ρίξει τις περισσότερες ευθύνες στο ένα κόμμα κι άλλος στο άλλο. Θέλετε να πούμε ότι φταίει περισσότερο η Ν.Δ. και λιγότερο το ΠΑΣΟΚ ή αντίστροφα, να το πούμε. Να πούμε ότι και οι δύο έβλαψαν εξίσου τη... Συρία, να το πούμε κι αυτό. Το είπαμε, παρακάτω τι κάνουμε; Να φύγουν αυτοί και να ’ρθουν κάποιοι άλλοι. Να φύγουν. Και ποιοι να ’ρθουν; Να τους βρούμε. Πώς;

Υποθέτω ότι ένας είναι ο δρόμος: Η λαϊκή ετυμηγορία. Αυτό υπαγορεύει η δημοκρατία. Κυβερνήσεις τεχνοκρατών, προσωπικοτήτων και άλλα τέτοια, χωρίς τη λαϊκή βούληση ή και ενάντια σ’ αυτήν, πρέπει να αποκλειστούν γιατί αντιστρατεύονται τους κανόνες του δημοκρατικού παιχνιδιού. Ποιοι μπορεί να είναι αυτοί; Υποθέτω ότι και πάλι θα συμφωνήσουμε ότι δεν μπορεί παρά να είναι όσοι όντως έχουν στρατηγική εξουσία και είναι προσανατολισμένοι στην Ευρώπη, στο ευρώ και στους άλλους θεσμούς στους οποίους συμμετέχει η χώρα.

Θα μου πείτε, και ορθώς, γιατί πρέπει να αποκλειστούν όσοι ονειρεύονται μια «Κούβα της Μεσογείου» ή μια «Ρουμανία της εποχής του Ψυχρού Πολέμου»; Υποθέτω επειδή, πρώτον, οι ίδιοι δεν θεωρούν ότι οι αντικειμενικές συνθήκες είναι ώριμες για να τους δώσουν την εξουσία, άρα δεν διεκδικούν την κυβέρνηση, και επειδή, δεύτερον, σχεδόν ουδείς επιθυμεί έξοδο από το ευρώ και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Τουλάχιστον δεν το δηλώνει.

Φτάνουμε, λοιπόν, στον σκληρό πυρήνα του προβλήματος. Υπάρχει εναλλακτική στο μνημόνιο, και ποια είναι αυτή; Όχι. Παρά τα όσα λέγονται, εναλλακτική εκτός μνημονίου δεν υπάρχει. Ίσως αυτό είναι και το πρόβλημα. Ότι, δηλαδή, τα κόμματα εξουσίας πρέπει να κινηθούν ζωσμένα τον κορσέ του μνημονίου. Η μόνη εναλλακτική που έχει διατυπωθεί είναι η έξοδος από το ευρώ και η επιστροφή στη δραχμή. Το θέλουμε; Η συντριπτική πλειοψηφία λέει «όχι», επειδή όντως θα ισοδυναμούσε με καταστροφή. Το γιατί θα ήταν καταστροφή ας το αφήσουμε, επειδή θεωρώ ότι λίγο έως πολύ όλοι το έχουμε κατανοήσει.

Ψάχνουμε, λοιπόν, εναλλακτική εντός του ευρώ. Υπάρχει, με δεδομένο το μνημόνιο; Ναι, λένε κάποιοι. Είναι το «κούρεμα» και η επαναδιαπραγμάτευση των όρων του μνημονίου; Ας αφήσουμε προσώρας το «κούρεμα», επειδή αφενός το απορρίπτουν οι δανειστές μας και, αφετέρου, εάν το επιχειρούσαμε μονομερώς, θα μας δημιουργούσε περισσότερα προβλήματα απ’ ό,τι θα μας έλυνε, ενώ σε κάθε περίπτωση θα μας έβγαζε εκτός αγορών για πολλά χρόνια.

Μια χώρα όπως η δική μας, χωρίς παραγωγική βάση και χωρίς πλεονάσματα στον προϋπολογισμό, θα έπρεπε να ζει με δανεικά, κάτι που δεν θα ήταν εφικτό, αφού -εκτός από τις αγορές- θα ηρνούντο να μας δανείσουν και οι της τρόικας. Άρα τι μας απομένει; Η επαναδιαπραγμάτευση των όρων του μνημονίου. Μπορεί να γίνει; «Ναι», λένε η Ν.Δ. και ο Αντ. Σαμαράς. «Όχι», τουλάχιστον αυτή τη στιγμή, λέει η κυβέρνηση. Και προτείνει ως στρατηγική εξόδου από την κρίση το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα, ένα δεύτερο μνημόνιο.

Το δεύτερο μνημόνιο ξεπερνά, όμως, τον εκλογικό της κύκλο. Εκτείνεται πέραν του 2013, οπότε λήγει η θητεία της παρούσης κυβερνήσεως. Μπορεί να δεσμεύσει τη χώρα η κυβέρνηση μ’ ένα πρόγραμμα το οποίο η αξιωματική αντιπολίτευση απορρίπτει; Η απάντηση πρέπει να είναι «όχι». Όχι για συνταγματικούς λόγους, αλλά για πολιτικούς. Νομικά και συνταγματικά μπορεί το νέο μνημόνιο να ψηφιστεί από 151 βουλευτές. Πολιτικά επιβάλλεται είτε να ψηφιστεί από 180 ή ακόμη και από 200 βουλευτές είτε να υπάρξει προσφυγή στις κάλπες ώστε να αποφασίσει ο λαός εάν υιοθετεί το σχέδιο της κυβερνήσεως ή το σχέδιο της αντιπολιτεύσεως.

Είναι μάλιστα οξύμωρο που η Ν.Δ. δεν ζητά εκλογές, όταν θεωρεί ότι η πρόταση της κυβερνήσεως και το μνημόνιο ισοδυναμούν με καταστροφή. Εάν όντως καταστρέφουν την πατρίδα, πρέπει η ίδια η Ν.Δ. να απαιτήσει αυξημένη πλειοψηφία για το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα ώστε, καταψηφίζοντάς το, να οδηγηθούμε στις κάλπες. Αντ’ αυτού, βλέπουμε ότι ούτε πλειοψηφία 3/5 ή 2/3 ζητά ούτε εκλογές. Είναι προφανές ότι θέλει ν’ αφήσει το ΠΑΣΟΚ να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά και να εισπράξει τη δυσαρέσκεια. Δεν θέλει, λέει, να μπει στο «κάδρο» του μνημονίου ο Αντ. Σαμαράς. Μα, αν το θεωρεί καταστροφή, πρέπει να κάνει οτιδήποτε για να βγάλει τη χώρα από το «κάδρο» του μνημονίου, όχι να μην μπει αυτός. Αυτό θα ήταν μια πατριωτική στάση.

Το ίδιο ισχύει και για την κυβέρνηση. Όταν κατηγορείται (και πολιτικά αποδομείται και συρρικνώνεται το ΠΑΣΟΚ) ακόμη και για τη σύναψη του πρώτου μνημονίου, είναι αδιανόητο να μη ζητήσει το δεύτερο μνημόνιο -που ξεπερνά τη θητεία της κυβερνήσεως- να έχει είτε την ευρύτερη δυνατή κοινοβουλευτική αποδοχή είτε τη λαϊκή έγκριση. Εάν επιχειρήσει -και τα καταφέρει- να το περάσει με απλή πλειοψηφία, θα πρέπει τα αποτελέσματα που θα παραχθούν να είναι θεαματικά και γρήγορα. Διαφορετικά, πολύ σύντομα ο Γ. Παπανδρέου θα διαπιστώσει ότι διέπραξε ένα βαρύτατο πολιτικό και ιστορικό σφάλμα με επιπτώσεις τόσο στον ίδιο όσο και στη Δημοκρατική Παράταξη, και κυρίως στη χώρα.

Το ίδιο αδιέξοδο θα αντιμετωπίσει και ο Αντ. Σαμαράς, αν συνεχίσει να επιμένει στην αντιμνημονιακή ρητορική. Εάν πιστεύει ότι τον ωφελεί να αποδυναμωθούν, μέσω του μνημονίου, ο Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ, θα διαπιστώσει ότι έσφαλε, αφού οι «αμνήμονες» θα απαιτούν εδώ και τώρα την υλοποίηση όσων αντιμνημονιακών εξαγγέλλει.

Πορεία εκτός μνημονίου όμως δεν υπάρχει, και το γνωρίζει. Γι’ αυτό, άλλωστε, υποστηρίζει ότι θα σεβαστεί τα συμφωνηθέντα με τους δανειστές, αφού το κράτος έχει συνέχεια. Αν πιστεύει ότι μπορεί να επαναδιαπραγματευθεί το μνημόνιο, οφείλει να το επιχειρήσει, μέσω εκλογών, τώρα. Όχι αύριο.
Το ίδιο οφείλει να πράξει και ο Γ. Παπανδρέου. Αν ο αντίπαλός του πιστεύει ότι μπορεί ο ίδιος να τα καταφέρει καλύτερα, πρέπει να του δώσει, μέσω εκλογών, την ευκαιρία.

Πριν όμως καταλήξουν να λύσουν τις διαφορές στην κάλπη, καλόν είναι να σκεφτούν ένα πράγμα. Η κατάσταση για τη χώρα είναι οριακή. Χωρίς εθνική συνεννόηση ή έστω συμφωνία των δύο κομμάτων εξουσίας, το πρόβλημα δεν αντιμετωπίζεται. Δεν είναι ότι την απαιτούν οι ξένοι.

Αυτοί, από την πλευρά τους, ορθά σκέφτονται. Δεν μπορούν να κατανοήσουν γιατί αυτό που έγινε στην Πορτογαλία και στην Ιρλανδία δεν μπορεί να γίνει στην Ελλάδα, που έχει μεγαλύτερο πρόβλημα, ούτε αντιλαμβάνονται πώς είναι δυνατόν τα δικά τους Κοινοβούλια να ψηφίζουν να παρασχεθεί βοήθεια στην Ελλάδα και το ελληνικό Κοινοβούλιο να μην μπορεί να ομονοήσει. Όσο αυτό το απλό πράγμα δεν είναι κοινός τόπος στα καθ’ ημάς, το πρόβλημα θα μεγαλώνει. Όχι ότι η εθνική συνεννόηση αρκεί από μόνη της για να επιλυθεί το πρόβλημα. Όμως, σε κάθε περίπτωση, είναι πρωταρχικός όρος για οτιδήποτε άλλο.

Κατά κάποιον περίεργο τρόπο, οι δύο φίλοι από τα παλιά, ο Γ. Παπανδρέου και ο Αντ. Σαμαράς, είναι καταδικασμένοι να συνεννοηθούν, αν και σε αντίπαλα στρατόπεδα, για να μπορέσουν να επιβιώσουν πολιτικά οι ίδιοι και να σώσουν τη χώρα. Η μοίρα τα ’φερε έτσι ώστε να ’ναι αυτοί που μπορούν, συνεργαζόμενοι, να βγάλουν τη χώρα από το αδιέξοδο.

Αυτή τη στιγμή, δεν είναι η πολιτική, είναι η μοίρα που τους ενώνει. Αν αποτύχει ο ένας, θα αποτύχει και ο άλλος, και η πατρίδα θα κινδυνεύσει. Αν πετύχει ο ένας, θα πετύχει και ο άλλος, και η πατρίδα μπορεί να ελπίζει ότι θα διασωθεί. Αν συνειδητοποιήσουν ότι η μοίρα τους είναι κοινή και ενώσουν τις δυνάμεις τους, μπορούν να κερδίσουν και τα όποια προσωπικά, θεμιτά στοιχήματα έχουν βάλει και τη χώρα να βγάλουν από το αδιέξοδο.

Σε αντίθετη περίπτωση, οι... Μήδοι θα διαβούν. Και είναι πολλοί. Από τους ξένους μέχρι τους εγχώριους. Από αυτούς που θέλουν την Ελλάδα στο περιθώριο της Ευρώπης, ανίσχυρη, μέχρι εκείνους τους ιδιοτελείς που θέλουν το πολιτικό σύστημα υπηρέτη αλλότριων συμφερόντων. Το παιχνίδι μαζί μπορούν να το κερδίσουν. Διαφορετικά, είτε θα το κερδίσει κάποιος ή κάποιοι άλλοι που ποντάρουν στην αποτυχία και των δύο, είτε αυτός που έναντι του άλλου θα φανεί περισσότερον γενναιόδωρος στην παροχή συναίνεσης.

Αφ’ ης στιγμής οι προτάσεις και των δύο κομμάτων εξουσίας, σ’ ένα μεγάλο ποσοστό, έχουν κοινούς τόπους, το ευκταίο θα ήταν να συνεννοηθούν για να γίνουν αυτές πράξη. Θα ήταν κρίμα και λάθος να τους επιβληθεί έξωθεν. Είτε από το εξωτερικό είτε από εξωπολιτικές δυνάμεις του εσωτερικού.

Αν πάλι δεν μπορούν, ας γίνουν εκλογές και τη λύση ας τη δώσει ο λαός. Όμως, ακόμη και σε εκλογές να πάνε, ας έχουν συμφωνήσει εκ των προτέρων Γ. Παπανδρέου και Αντ. Σαμαράς ότι, σε περίπτωση μη αυτοδυναμίας, θα στηρίξει ο ένας τον άλλον ώστε να μην μπει ο τόπος σε περιπέτειες. Το άριστο βεβαίως θα ήταν να πρότεινε ο πρωθυπουργός στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης, όταν θα συναντηθούν την Τρίτη, να υποβάλουν από κοινού στην τρόικα το νέο μνημόνιο.

Ένα μνημόνιο που θα είναι ο κοινός τόπος των δύο κομμάτων εξουσίας, στο πλαίσιο πάντα των στόχων που έχει συμφωνηθεί με τους δανειστές μας. Πλαίσιο που δεν αμφισβητεί ούτε το ένα ούτε το άλλο κόμμα.

Εκείνο δε που θα άλλαζε ριζικά το τοπίο θα ήταν εάν ο Γ. Παπανδρέου πρότεινε στον Αντ. Σαμαρά, και αυτός το αποδεχόταν, να σχηματιστεί μια κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας, στην οποίαν ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα ελάμβανε θέση αναπληρωτή πρωθυπουργού και υπουργού Οικονομικών. Η συμφωνία θα μπορούσε ακόμη και να προβλέπει ότι σε δύο χρόνια θα υπάρχει εναλλαγή στη θέση του πρωθυπουργού. Μια τέτοια συμφωνία θα άλλαζε άρδην την ψυχολογία και στους απλούς πολίτες και στην αγορά, θα δημιουργούσε ανάταση, θα έφερνε αισιοδοξία και σαφέστατα θα βελτίωνε θεαματικά την εικόνα στο εξωτερικό. Εκ παραλλήλου, θα μπορούσε να δρομολογήσει και συνθήκες ανατροπής του υφιστάμενου πολιτικού συστήματος.

Θα μου πείτε ότι ονειρεύομαι. Ναι. Ίσως γιατί γνωρίζω, όπως γνωρίζουμε όλοι μας, ότι αφενός κάποια στιγμή τα όνειρα παίρνουν εκδίκηση και αφετέρου στην εποχή μας τα μόνα που δεν έχουν ακόμη φορολογηθεί είναι τα όνειρα.

Εκλογές αλά πορτογαλικά (14-05-2011)

2011-05-16T11:59:00.000+03:00

Eπειδή οι εκ καθήκοντος και εξ επαγγέλματος έχοντες την ευθύνη ενημερώσεως των πολιτών μάλλον επιδίδονται σε διαγωνισμό μπαλαφάρας, διανθισμένης ενίοτε με περισσή ιδιοτέλεια, παρά σε νηφάλια και αντικειμενική παράθεση των δημόσιων υποθέσεων, καλόν είναι να ξεκαθαρίσουμε ορισμένα πράγματα που προκαλούν θόρυβο, σύγχυση και αντιπαραθέσεις.

Ας ξεκινήσουμε από τα απλά και στη συνέχεια πάμε στα πιο σοβαρά και δύσκολα.

Πρώτον, οι δημόσιες διαφωνίες υπουργών, όπως εκφράστηκαν πρόσφατα με τις δηλώσεις Λοβέρδου, Διαμαντοπούλου και Βενιζέλου. Ανεξαρτήτως προσωπικών προτεραιοτήτων, προθέσεων και στοχεύσεων, που σαφέστατα υπάρχουν -ίσως και σε ανεπίτρεπτο βαθμό- και αφορούν είτε στο ορατό είτε στο απώτερο μέλλον τη μετά Παπανδρέου εποχή, αλλά και τη διακυβέρνηση της χώρας σε περίπτωση κυβερνητικού αδιεξόδου, ανέδειξαν δύο πραγματικότητες.

Αφενός τα μείζονα προβλήματα που αντιμετωπίζει το υφιστάμενο κυβερνητικό σχήμα και τα οποία δεν είναι άλλα από την πλημμελή υλοποίηση των δεσμεύσεων του μνημονίου, την απίσχνανση της μεταρρυθμιστικής ορμής, τον διχασμό των υπουργών σε «μνήμονες» και «αμνήμονες», την έλλειψη αλληλεγγύης και πνεύματος αγαστής συνεργασίας των μελών του Υπουργικού Συμβουλίου και την απουσία ουσιαστικού συντονισμού και στιβαρής καθοδήγησης της κυβερνήσεως.

Και αφετέρου την κατεπείγουσα ανάγκη εθνικής συνεννόησης, καθώς και ευρύτερων πολιτικών συμπτώσεων και κοινωνικών συμφωνιών, προκειμένου όχι να ξεπεραστεί η οικονομική κρίση, αλλά να μην πτωχεύσει στο προβλεπτό μέλλον η χώρα.

Δεύτερον, ο ανασχηματισμός. Ακούγεται και γράφεται, μήνες τώρα, ότι επίκειται. Παρά τις επίσημες διαψεύσεις, ακόμη και διά στόματος πρωθυπουργού, οι διασπορείς και τα χαλκεία τους επιμένουν να τον προβλέπουν και να τον αναγγέλλουν τετράκις μηνιαίως. Στην ατζέντα του Γ. Παπανδρέου, όπως αναφέρουν οι όντως έγκυρες πηγές, και όχι οι Πυθίες της εικαζόμενης βούλησής του ή οι ενδιαφερόμενοι, ουδεμία σημείωση ανασχηματισμού υπάρχει· τουλάχιστον μέχρι και τον επόμενο μήνα.

Τρίτον, οι εξαγγελίες, από Ζαππείου, του Αντ. Σαμαρά, παρά τις όποιες αστοχίες και αδυναμίες παρουσιάζουν, εμφανίζονται να συγκροτούν μια επιμελώς επεξεργασμένη και ρεαλιστική οικονομική πρόταση, την οποίαν άλλωστε οφείλει να διαθέτει, εγκαίρως, μια στοιχειωδώς σοβαρή αξιωματική αντιπολίτευση, όχι μόνον επειδή είναι οιονεί κυβέρνηση, αλλά και για τον πρόσθετο λόγο ότι ουδείς μπορεί να προβλέψει με ασφάλεια τι τέξεται η επομένη. Οι πολιτικές εξελίξεις πιθανότατα θα είναι ραγδαίες, και άπαντες πρέπει να είναι έτοιμοι να ανταποκριθούν με επάρκεια στους ρόλους και στα καθήκοντα που θα κληθούν να αναλάβουν.
Σε κάθε περίπτωση, οι οικονομικές προτάσεις Σαμαρά σε πολύ μεγάλο ποσοστό μπορούν να ενσωματωθούν στην ασκούμενη κυβερνητική πολιτική, αφού σε σημαντικό βαθμό αποτελούν κεφάλαια ιδεών και προτάσεων τα οποία κατά καιρούς έχουν παρουσιαστεί, από σοβαρούς και ανεξάρτητους παράγοντες του δημόσιου βίου, στον πρωθυπουργό και στο οικονομικό επιτελείο και τα οποία, τουλάχιστον κατ’ ιδίαν και επί της αρχής, έχουν αντιμετωπιστεί θετικά.

Εάν κάποιος ήθελε να προσεγγίσει τις προτάσεις του αρχηγού της Ν.Δ. με εποικοδομητική διάθεση, και όχι με την κομματική μικρόνοια που χαρακτηρίζει το πολιτικό προσωπικό, θα κατέληγε αβίαστα στο συμπέρασμα ότι αυτές μπορούν να αποτελέσουν τμήμα της (ανα)ζητούμενης εθνικής συνεννόησης.

Αντί η κυβέρνηση να τις χαρακτηρίζει «παροχολογία και επιστροφή στο παρελθόν», θα έπρεπε να αδράξει την ευκαιρία και να καλέσει τον Αντ. Σαμαρά να παράσχει τη συναίνεσή του, ώστε να περιληφθούν στο Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα που θα κατατεθεί προς ψήφισιν στη Βουλή.

Οι αποκρατικοποιήσεις, η αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας, η κατάργηση του πόθεν έσχες για την αγορά πρώτης κατοικίας και εισοδήματα που αποκτήθηκαν κατά το παρελθόν, η νομιμοποίηση των αυθαιρέτων, οι ρυθμίσεις για τους δημοσίους υπαλλήλους, ακόμη και η σταδιακή μείωση των φορολογικών συντελεστών, περιλαμβάνονται στις κυβερνητικές προθέσεις, απλώς καθυστερούν να αποφασιστούν.

Αν λοιπόν πρέπει να κάνει κάτι ο Γ. Παπανδρέου, είναι να δώσει εντολή στους υπουργούς του να συνεργαστούν με τους επιτελείς του Αντ. Σαμαρά και από κοινού να επεξεργαστούν τις αναγκαίες νομοθετικές πρωτοβουλίες και να κάμψουν τις όποιες συντεχνιακές συνδικαλιστικές αντιστάσεις, και να μην απορρίψει ή καταγγείλει τις προτάσεις του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολίτευσης ως δήθεν ανεδαφικές και μαξιμαλιστικές, όπως λέγεται ότι του εισηγούνται κάποια πολιτικά μειράκια και σκιτζήδες.

Η ικανότητα ενός ηγέτη ως προς το κυβερνάν κρίνεται και από τη δυνατότητά του να ενσωματώνει τις προτάσεις των αντιπάλων του και να τις καθιστά τμήμα της δικής του στρατηγικής. Μάλιστα, εν όψει και της εξαιρετικά δύσκολης φάσης των διαπραγματεύσεων με την τρόικα στην οποία εισέρχεται η κυβέρνηση, η αναγκαιότητα να αντιμετωπιστούν οι προτάσεις Σαμαρά ως κομμάτι μιας συναινετικής εθνικής πολιτικής καθίσταται πολλαπλώς απαραίτητη.

Και ερχόμαστε τώρα στα πιο σοβαρά και δύσκολα, τα οποία συνδέονται με τα τρία προηγούμενα.

Οι επόμενες 40 ημέρες, μέχρι δηλαδή και τη Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου, είναι το πιο δύσκολο test event για την κυβέρνηση. Είναι το τέταρτο στοιχείο για το οποίο πρέπει να σταματήσει παντί τρόπω η μπαλαφάρα. Κι αυτό δεν είναι άλλο από το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα (2012-2014), τις αποκρατικοποιήσεις και τα πρόσθετα μέτρα για την κάλυψη των αναγκών του 2011.
Το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα θα είναι της τάξης των 27-28 δισ. ευρώ. Οι αποκρατικοποιήσεις για τα επόμενα 5-7 χρόνια πρέπει να αποφέρουν έσοδα 50 δισ. ευρώ, ενώ για την κάλυψη των αναγκών του 2011 θα χρειαστούν επιπρόσθετα έσοδα 6 δισ. ευρώ. Από μόνα τους τα νούμερα ζαλίζουν, όμως δεν είναι τα μόνα. Υπάρχουν και χειρότερα. Ανάλογα με το τι θα συμφωνηθεί με την τρόικα, θα πρέπει να λάβουμε υπ’ όψιν μας ότι τα επόμενα τέσσερα χρόνια θα χρειαστούμε και περίπου 120 δισ. ευρώ για να πληρωθούν ομόλογα του ελληνικού Δημοσίου που λήγουν.

Εάν υπάρξει συμφωνία και ανοίξουν οι αγορές το 2013, το άχθος θα μετατεθεί για αργότερα, ενώ σε κάθε περίπτωση, εφόσον βγούμε στις αγορές, οι υποχρεώσεις θα καλυφθούν από δανεισμό.

Ας δούμε όμως πώς έχουν τα πράγματα και τι λύσεις υπάρχουν. Το δάνειο των 110 δισ. που συνήψαμε με την τρόικα μας φθάνει για να εξυπηρετήσουμε ανάγκες μέχρι και τους πρώτους τέσσερις μήνες του 2012. Υπολογίζαμε ότι μέχρι τότε θα πήγαιναν όλα κατ’ ευχήν και οι αγορές, βλέποντας ότι μειώνονται τα ελλείμματα και ότι το δημόσιο χρέος καθίσταται βιώσιμο, θα άνοιγαν εκ νέου το πουγκί τους και θα μας δάνειζαν με λογικό επιτόκιο.

Δυστυχώς, τα spreads παραμένουν ακόμη σε απαγορευτικά επίπεδα και η εδραία εκτίμηση που υπάρχει είναι ότι οι αγορές θα παραμείνουν κλειστές για την Ελλάδα και το 2012. Αμέσως ανακύπτει ένα ακανθώδες πρόβλημα. Από πού θα εξευρεθούν τα επιπλέον τουλάχιστον 30 δισ. που θα χρειαστούμε για να είμαστε εντάξει στις δανειακές μας υποχρεώσεις; Η Γερμανία και οι σύμμαχοί της (Ολλανδία, Φινλανδία) λένε να υπάρξει επιμήκυνση. Το λένε για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι πολιτικός. Υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν να περάσουν από τα Κοινοβούλιά τους έναν νέο δανεισμό 60-100 δισ. ευρώ. Ο δεύτερος είναι επειδή θέλουν στην επιμήκυνση (που συνιστά μορφή αναδιάρθρωσης του χρέους) να συμμετέχουν και οι ιδιώτες.

Αν πετύχει, λένε, η επιμήκυνση, τα 120 δισ. συν τα 30 δισ. που θα χρειαστούν για να καλύψουμε τις υποχρεώσεις του 2012, αφού δεν θα βγούμε στις αγορές, γίνονται αυτομάτως 30-40, ενώ ταυτόχρονα μπορούμε να «σκουπίσουμε» και αυτούς που δεν θα συμμετάσχουν.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αρνείται πεισμόνως. Εάν υπάρξει επιμήκυνση, λέει ο Τρισέ, αυτό θα θεωρηθεί credit default event από τους οίκους αξιολόγησης, άρα θα ωφεληθούν οι κερδοσκόποι των CDS, ενώ οι αγορές θα παραμείνουν δύσπιστες, άρα και τα spreads θα παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα.

Επιπροσθέτως, ο Τρισέ φοβάται ότι θα προκληθεί συστημικό πρόβλημα στην Ευρωζώνη. Αντί λοιπόν για επιμήκυνση, ο Τρισέ προτείνει να δοθεί νέο δάνειο στην Ελλάδα, με ιδιαίτερα όμως σκληρούς όρους και, κυρίως, με εγγυήσεις.

Βεβαίως, αυτές μπορεί να μην είναι εμπράγματες, αλλά σε τιτλοποιήσεις, μετοχές και ιδιωτική περιουσία του Δημοσίου.

Σε κάθε όμως περίπτωση, η παροχή τέτοιων εγγυήσεων εγείρει μείζον πολιτικό πρόβλημα, το οποίο από μόνη της η κυβέρνηση Παπανδρέου είναι δύσκολο να το διαχειριστεί. Υπέρ της σύναψης νέου δανείου, εκτός από την ΕΚΤ, τάσσονται και οι Ιταλοί και οι Ισπανοί, οι οποίοι φοβούνται ότι η επιμήκυνση μπορεί να έχει επιπτώσεις και σ’ αυτούς. Θεωρούν ότι, αν υπάρξει επιμήκυνση, οι δύο επόμενοι που θα μπουν στο στόχαστρο από τους κερδοσκόπους θα είναι οι ίδιοι και γι’ αυτό αντιδρούν έντονα – οι Ιταλοί σε υπερθετικό βαθμό.

Και ερχόμαστε τώρα στο ΔΝΤ, το οποίο, για να εκταμιεύσει τη δόση του Ιουνίου στο ποσόν που του αναλογεί, θα πρέπει -σύμφωνα με τον κανονισμό του- να έχει, αν όχι επίσημη απόφαση, τουλάχιστον ισχυρή διαβεβαίωση ότι είναι διασφαλισμένη η χρηματοδότηση της ελληνικής οικονομίας για το επόμενο δωδεκάμηνο.

Αν οι Ευρωπαίοι εταίροι μας συμφωνήσουν στην παροχή νέου δανείου για να καλυφθούν οι δανειακές ανάγκες της χώρας για όλο το 2012, το ΔΝΤ δεν έχει πρόβλημα να συμφωνήσει να δοθεί η πέμπτη δόση. Από τον τρόπο λοιπόν με τον οποίο η ΕΚΤ και οι χώρες της Ευρωζώνης θα συμφωνήσουν για την κάλυψη των δανειακών αναγκών της χώρας (νέο δάνειο ή επιμήκυνση) εξαρτάται και η συμπεριφορά του ΔΝΤ. Ο «σύντροφος» Στρος-Καν αναμένει, λοιπόν, την απόφαση των Ευρωπαίων για να δει αν θα δώσει ή όχι το ΟΚ για την εκταμίευση της δόσης του Ιουνίου.

Σε κάθε πάντως περίπτωση, είτε για νέο δάνειο είτε για επιμήκυνση, οι όροι που τίθενται είναι σκληροί και απαιτούν τη μέχρι κεραίας εκπλήρωση των δεσμεύσεων που έχει αναλάβει η χώρα για να της δοθεί το υπόλοιπο του δανείου των 110 δισ. Ο κίνδυνος να μη μας δοθεί η πέμπτη δόση είναι, λοιπόν, υπαρκτός. Εάν αυτό ήθελε συμβεί, τα αποτελέσματα θα ήταν καταστρεπτικά. Άρα, από τη Σύνοδο Κορυφής του Ιουνίου εξαρτάται το μέλλον της χώρας. Αν δεν δοθεί η πέμπτη δόση, η χώρα πέφτει στα Τάρταρα.

Για να αποφευχθεί αυτό, θα πρέπει να υπάρξει συναίνεση τουλάχιστον μεταξύ των δύο κομμάτων εξουσίας (ΠΑΣΟΚ - Ν.Δ.) ότι οι όποιες δεσμεύσεις έχουν αναληφθεί θα τηρηθούν είτε από την παρούσα είτε από μια επόμενη κυβέρνηση. Το πρόβλημα, όμως, είναι ακόμη πιο σύνθετο.

Τον Ιούνιο υποβάλλονται σε stress tests οι τράπεζες. Όσο υπάρχει αυτή η αβεβαιότητα, ο κίνδυνος να μετακυλιστεί το πρόβλημα και σ’ αυτές είναι αυξημένος. Οπότε, το πρόβλημα θα μεγιστοποιηθεί.

Ερχόμαστε έτσι στο έκτο στοιχείο που συνθέτει τη συγκυρία. Κι αυτό δεν είναι άλλο από την εθνική συνεννόηση, για την οποία το τελευταίο διάστημα μιλά κατ’ επανάληψιν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας – προφανώς επειδή είναι γνώστης της κατάστασης. Μπορεί όμως να υπάρξει εθνική συνεννόηση ή, ακόμη καλύτερα, και συναίνεση για να ληφθούν τα σκληρά μέτρα που απαιτούνται; Δύσκολο, όσο η αντιπολίτευση επιμένει στο «απεταξάμην» το μνημόνιο.

Τι θα συμβεί, λοιπόν; Θα πάρει μόνη της η κυβέρνηση τις αποφάσεις; Μπορεί; Μάλλον όχι, εκτός κι αν μέχρι τον Ιούνιο υπάρξει συμφωνία της τρόικας για το πώς θα χρηματοδοτηθεί εφεξής η Ελλάδα. Μπορεί να υπάρξει τέτοια συμφωνία; Μπορεί να γεφυρωθεί το χάσμα μεταξύ ΕΚΤ και Γερμανών; Είναι δυνατόν να εξευρεθεί μια μέση λύση εθελοντικής διαχείρισης του χρέους χωρίς να ανατραπούν αυτά που υποστηρίζει ο Τρισέ; Ενδεχομένως ναι, αν λάβουμε υπ’ όψιν ότι τον Σεπτέμβριο αποχωρεί από την ηγεσία της ΕΚΤ.

Υπάρχει περίπτωση οι εταίροι μας να απαιτήσουν συμφωνία και της αξιωματικής αντιπολίτευσης, όπως έκαναν και με την Πορτογαλία; Σαφέστατα. Ήδη λέγεται ότι, εκτός από τον Όλι Ρεν, πίεση ασκούν ή θα ασκήσουν προς τον Αντ. Σαμαρά και άλλοι Κοινοτικοί αξιωματούχοι, της ηγεσίας του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος περιλαμβανομένης. Η πίεση αυτή μπορεί να γίνει ισχυρότερη αν υπάρξουν αντίστοιχες κινήσεις και από εσωτερικούς παράγοντες που επηρεάζουν και διαμορφώνουν την κοινή γνώμη.

Τούτων δοθέντων, ερχόμαστε στο έβδομο στοιχείο με το οποίο φιλοτεχνείται ο πολιτικός καμβάς· τις εκλογές. Μπορεί να γίνουν εκλογές τον Ιούνιο; Σαφέστατα και μπορεί, και πλέον υπάρχουν αυξημένες πιθανότητες να συμβεί αυτό. Εάν ο Γ. Παπανδρέου θεωρήσει ότι δεν μπορεί η κυβέρνηση να δεσμεύσει τη χώρα, λόγω των υπερβολικών απαιτήσεων που εγείρουν οι εταίροι και δανειστές μας, και αξιολογήσει ότι το περιεχόμενο του Μεσοπρόθεσμου Προγράμματος είναι τόσον «βαρύ» που χρειάζεται να υπερψηφιστεί από αυξημένη πλειοψηφία της Βουλής, τότε μπορεί να ζητήσει αυτό να γίνει από 180 και όχι από 151 βουλευτές.

Εάν αποσπάσει τη σύμφωνη γνώμη των 3/5 της Βουλής, έχει καλώς. Διαφορετικά, ανοίγει ο δρόμος για πρόωρες κάλπες. Μέχρι τώρα ο πρωθυπουργός προτιμά να διαπραγματεύεται συμφερότερους όρους με τους εταίρους μας. Πιθανώς να καταλήξει κάποια στιγμή στην απόφαση ότι χρειάζεται και αυξημένη νομιμοποίηση, είτε από το Κοινοβούλιο είτε από τον λαό.

Αν του την παράσχει ο Αντ. Σαμαράς, οι εκλογές αποφεύγονται. Αν όχι, που με τα σημερινά δεδομένα είναι και το πιο πιθανό, τότε τις διαφορές θα τις λύσει η κάλπη. Υπάρχει περίπτωση ο Αντ. Σαμαράς να υποχωρήσει και να παράσχει έστω και μισή συναίνεση; Τίποτε δεν αποκλείεται. Θα μπορούσε να ψηφίσει καταρχήν «ναι» και να εγείρει ενστάσεις σε άρθρα, αφού το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα θα έλθει στη Βουλή υπό τη μορφή νόμου. Ίσως αυτό και να τον συμφέρει. Και τη διαφοροποίησή του θα έχει κατοχυρώσει και το εθνικό του καθήκον σε μια οριακή στιγμή για τη χώρα (να μην πτωχεύσει) θα έχει επιτελέσει.

Μια τέτοια υπεύθυνη στάση είναι σίγουρον ότι θα εκτιμηθεί. Διαφορετικά, εάν λόγω της άρνησής του οδηγηθούμε στις κάλπες, μπορεί να αντιμετωπίσει προβλήματα. Ακόμη κι αν δεν είναι πραγματικά ο ίδιος υπαίτιος για τις πρόωρες εκλογές, αλλά η κυβέρνηση που δεν κατάφερε να φέρει εις πέρας το εγχείρημα που πριν από 18 μήνες ανέλαβε, είναι σίγουρο ότι ο Αντ. Σαμαράς και η Ν.Δ. θα χρεωθούν μέρος της αποτυχίας.

Μάλιστα, τα πράγματα μπορεί να γίνουν ακόμη χειρότερα για την αξιωματική αντιπολίτευση αν η εκταμίευση της πέμπτης δόσης συναρτηθεί από τους εταίρους μας και με το εκλογικό αποτέλεσμα. Αν, δηλαδή, γίνει το ίδιο που έγινε με την Πορτογαλία. Μπορεί, με άλλα λόγια, οι εταίροι μας -μεσούσης της προεκλογικής περιόδου- να απαιτήσουν τουλάχιστον από τα δύο κόμματα εξουσίας να υπογράψουν τους όρους που οι ίδιοι θα θέσουν για να εκταμιευτεί η πέμπτη δόση και να συνεχιστεί, είτε με τη μορφή της επιμήκυνσης είτε με τη μορφή νέου δανείου, η παροχή της βοήθειας προς την Ελλάδα.

Αν ο Αντ. Σαμαράς αρνηθεί, τότε οι συνέπειες θα είναι ολέθριες για τη χώρα, και κατ’ επέκτασιν για τον ίδιο και το κόμμα του, όπως βεβαίως και για το σύνολο του πολιτικού κόσμου. Πάντως, ο ομοϊδεάτης και ομόλογός του στην Πορτογαλία, παρά τις αρχικές διαφωνίες του, υπέκυψε, υπέγραψε και πληρώνει τώρα τα επίχειρα. Η άρνησή του να δεχθεί την υπαγωγή της Πορτογαλίας στον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Διάσωσης του έδινε σημαντικό προβάδισμα έναντι των Σοσιαλιστών του Σόκρατες. Μόλις προκηρύχθηκαν οι εκλογές, και αναγκάστηκε εκ των υστέρων να υπογράψει τα μέτρα, το κλίμα άλλαξε και πλέον φαβορί για να κερδίσει τις εκλογές θεωρείται ο Σόκρατες.

Ίσως φρόνιμο θα ήταν να το λάβει υπ’ όψιν του αυτό και ο Αντ. Σαμαράς και να δεχθεί τον συναινετικό χειρισμό που πιθανότατα θα του προτείνει κάποια στιγμή ο Γ. Παπανδρέου. Με απλά λόγια, να παράσχει συναίνεση τώρα, και όχι να αναγκαστεί να το πράξει αφού προκηρυχθούν οι εκλογές. Αν αυτό συμβεί, κινδυνεύει να πάθει ό,τι και ο Πορτογάλος. Το ευκταίο και για τους δύο θα ήταν να αλλάξει το κλίμα στην Ευρώπη και οι λύσεις που θα δοθούν να είναι συμβατές με ομαλές πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα.

Αυτό φαντάζει δύσκολο, αλλά στην πολιτική, όπως και στη ζωή, πρέπει πάντα να ελπίζεις. Αν και το καλύτερο είναι να προετοιμάζεσαι για τα χειρότερα.

Αποστρατεία, όχι σύνταξη (07-05-2011)

2011-05-09T11:52:00.001+03:00

Πριν από πολλά χρόνια, γράφοντας για τις αλλαγές που απαιτείται να γίνουν στο πολιτικό σύστημα, είχα υποστηρίξει, μεταξύ άλλων, ότι χρειάζεται να καταργηθεί η βουλευτική σύνταξη και αντ’ αυτής οι βουλευτές να συνεχίζουν να ασφαλίζονται στο Ταμείο που ήταν πριν γίνουν αντιπρόσωποι του έθνους.

Μάλιστα, αναγνωρίζοντας το έργο τους, έλεγα ότι θα μπορούσαν τα χρόνια της βουλευτικής τους θητείας να λογίζονται ως διπλά στον υπολογισμό της σύνταξης από το Ταμείο στο οποίο ήταν ασφαλισμένοι.

Αυτό, βέβαια, προϋποθέτει ότι οι βουλευτές πριν εισέλθουν στο Κοινοβούλιο θα πρέπει να ασκούν κάποιο επάγγελμα. Ταυτόχρονα υποστήριζα, και συνεχίζω να υποστηρίζω, ότι θα πρέπει ο μισθός του βουλευτή να είναι υψηλότερος από τον υφιστάμενο, ώστε να μπορεί να ασκεί με αξιοπρέπεια τα καθήκοντά του, να διευρύνει τα περιθώρια ανεξαρτησίας του και να μην αναγκάζεται να προσφεύγει σε «δανεικά» από τους λεγόμενους διαπλεκόμενους.

Τα θυμήθηκα όλα αυτά με αφορμή τον θόρυβο που ξέσπασε από την απαίτηση πρώην βουλευτών να υπάρξουν αναδρομικές αυξήσεις των συντάξεών τους. Σίγουρα όταν ήγειραν τις απαιτήσεις τους η κρίση δεν είχε ξεσπάσει και η χώρα δεν ήταν σε καθεστώς μνημονίου και υπό την επιτήρηση της τρόικας.

Σίγουρα το αίτημά τους, εάν το δει κάποιος ψυχρά λογιστικά, είναι εύλογο, θα έλεγα και δίκαιο, αφού αυτό προβλέπει το σύνταγμα σχετικά με τις απολαβές τους.

Σίγουρα η αντιμετώπιση που θα ετύγχαναν οι συνταξιούχοι βουλευτές από την κοινωνία και τα Μέσα Ενημέρωσης δεν θα είχε, όπως σήμερα, αυτή την ένταση και την απαξία.

Οι αξιότιμοι συνταξιούχοι βουλευτές έπρεπε να λάβουν υπ’ όψιν τους τον δημοσιονομικό εκτροχιασμό και την οικονομική στενωπό που βρίσκεται η χώρα και να ζητήσουν, με δική τους πρωτοβουλία, είτε να ανασταλεί, εάν αυτό είναι μπορετό, η δικαστική απόφαση είτε να μην εφαρμοστεί. Όφειλαν να το πράξουν για να δείξουν ότι είναι αλληλέγγυοι στους δοκιμαζόμενους πολίτες, με την ψήφο των οποίων εξάλλου κατοχύρωσαν το συνταξιοδοτικό τους δικαίωμα. Είχαν υποχρέωση να αρνηθούν το δικαστικό «μπόνους» για να αποδείξουν ότι, αν και συνταξιούχοι, συνεχίζουν να είναι δημόσιοι ταγοί και άρα συμμετέχουν στο εθνικό προσκλητήριο για μείωση των εξόδων του κράτους.

Ακόμα και για λόγους αυτοπροστασίας, επειδή και οι ίδιοι έχουν μερίδιο ευθύνης για την κατάσταση πτώχευσης στην οποία ευρίσκεται η χώρα, έπρεπε από κοινού και όχι κατά μόνας να διακηρύξουν ότι εγκαταλείπουν τις διεκδικήσεις τους. Τη μη ικανοποίηση του αιτήματός τους δεν έπρεπε να την αφήσουν στους εν ενεργεία συναδέλφους τους και στο υπουργείο Οικονομικών.

Είχαν και έχουν ακόμη υποχρέωση να «διαγράψουν» μόνοι τους τις αξιώσεις τους. Μ’ αυτόν τον τρόπο θα τιμούσαν έστω και εκ των υστέρων την κοινοβουλευτική θητεία τους και την ιδιαίτερη πολιτική διαδρομή που ο καθένας τους είχε. Εάν και εφόσον το πράξουν, θα είναι άξιοι επαίνου, διαφορετικά το μόνο που τους αξίζει είναι η λήθη και το ανάθεμα.

Στο σημείο αυτό δεν μπορώ παρά να επισημάνω ότι με χαρά άκουσα τον κοινοβουλευτικό εκπρόσωπο του ΚΚΕ Σπύρο Χαλβατζή να υποστηρίζει ότι το κόμμα του έχει, από έτους, υποβάλει πρόταση για να καταργηθεί η κοινοβουλευτική σύνταξη και τα ένσημα των βουλευτών να επικολλώνται στο βιβλιάριο του ταμείου ασφάλισης στο οποίο υπάγονταν πριν γίνουν μέλη του Κοινοβουλίου. Είναι προς τιμήν του ΚΚΕ που υιοθέτησε αυτή τη θέση. Είναι ευκαιρία να το πράξουν και τα άλλα κόμματα, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συνταγματικής αναθεώρησης.

Και δεν είναι η μόνη αλλαγή που πρέπει να γίνει στο κοινοβουλευτικό μας σύστημα. Η μείωση του αριθμού των βουλευτών από 300 σε 200 ή και 150 επίσης πρέπει να συζητηθεί σοβαρά και να αποφασιστεί. Ο τρόπος του εκλέγεσθαι είναι μια άλλη επίσης αλλαγή που πρέπει να γίνει. Το μεικτό σύστημα εκλογής (σταυρός και λίστα) στο πλαίσιο ενός νέου εκλογικού νόμου θα αναδιατάξει το πολιτικό σύστημα και θα ορίσει νέες σχέσεις και ισορροπίες μεταξύ κομμάτων, εκλογικής βάσης και ομάδων συμφερόντων.

Η αλλαγή του νόμου περί ευθύνης υπουργών, αλλά και ο περιορισμός της υπέρμετρης ασυλίας που απολαμβάνουν οι βουλευτές έχουν ωριμάσει ως αιτήματα και μάλλον αρχίζουν και σήπονται όσο καθυστερεί η υιοθέτησή τους.

Η θέσπιση ανώτατου ορίου (12 ή 16 χρόνια) για τη βουλευτική ιδιότητα είναι επίσης μια αναγκαία μεταρρύθμιση που πρέπει να γίνει ώστε να υπάρξει και δι’ αυτού του τρόπου ανανέωση και εξυγίανση του κοινοβουλευτισμού. Ακόμα και η περίπτωση διαχωρισμού της βουλευτικής από την υπουργική ιδιότητα ίσως θα έπρεπε να εξεταστεί με σοβαρότητα και φυσικά υπό προϋποθέσεις που δεν θα ακυρώνουν τη λαϊκή εντολή.

Πολλοί υποστηρίζουν ότι μια τέτοια ριζοσπαστική θεώρηση του κοινοβουλευτισμού είναι ανέφικτη, επειδή οι ίδιοι οι βουλευτές θα την υπονομεύσουν, αρνούμενοι να απολέσουν τα κεκτημένα τους. Εάν αυτό ήθελε συμβεί, είναι μιας πρώτης τάξεως ευκαιρία για όποιον πολιτικό ηγέτη ήθελε να καθαρίσει την κόπρο του Αυγεία και να δημιουργήσει μια νέα πολιτική τάξη πραγμάτων.

Για παράδειγμα, αν ο Γ. Παπανδρέου μαζί με την προσπάθεια διάσωσης της χώρας έθετε και μια τέτοια ριζοσπαστική ατζέντα και ζητούσε να ψηφιστεί, κηρύσσοντας ταυτόχρονα την επόμενη Βουλή αναθεωρητική, και η πρότασή του καταψηφιζόταν, θα μπορούσε να προσφύγει στις κάλπες αποκλείοντας από τα ψηφοδέλτια όλους όσοι του αρνήθηκαν την ψήφο τους. Θα πρέπει να θεωρείται πλέον ή βέβαιον ότι ο λαός θα αποστράτευε με μεγάλη πλειοψηφία τον παλαιό πολιτικό κόσμο, ο οποίος εν πολλοίς ευθύνεται και για το σημερινό αδιέξοδο.

Το ίδιο ισχύει και για τον Αντ. Σαμαρά, ο οποίος, για να μπορέσει να ξανακάνει τη συντηρητική παράταξη ελκυστική, θα πρέπει εκτός από οικονομικό πρόγραμμα ανόρθωσης να καταθέσει και ριζοσπαστικό πολιτικό σχέδιο εξυγίανσης του πολιτικού συστήματος. Στο σημείο που βρίσκεται σήμερα ο δημόσιος βίος, η χώρα εκτός από ικανούς οικονομικούς διαχειριστές χρειάζεται και ριζοσπάστες πολιτικούς αναμορφωτές. Και βέβαια τα ίδια ισχύουν και για όποιον άλλον επίδοξο «καθοδηγητή» του έθνους.

Η πρόταση υπέρβασης του σημερινού κοινοβουλευτικού φεουδαλισμού θα μπορούσε να γίνει και από τα μικρότερα κόμματα μέσω δημοψηφίσματος. Είναι σίγουρον ότι πολλά εκατομμύρια ψηφοφόρων θα ήταν πρόθυμοι να υπογράψουν τη ληξιαρχική πράξη θανάτου του κοινοβουλευτισμού, όπως εκφράζεται και ασκείται σήμερα. Το αποτέλεσμα ενός τέτοιου δημοψηφίσματος θα ήταν σχεδόν αδύνατο να το αγνοήσει η καθεστηκυία πολιτική τάξη και εάν το επιχειρούσε θα της επιβαλλόταν.

Τελικά, αν η «απληστία» των συνταξιούχων βουλευτών γίνει η αφορμή για να συζητηθεί εξ υπαρχής το κοινοβουλευτικό μας σύστημα και η ανάγκη ριζοσπαστικής επαναθεμελίωσής του, ίσως θα έπρεπε να τους ευγνωμονούμε, αντί να τους λοιδορούμε. Μακάρι αυτή να είναι η τελευταία υπηρεσία που θα προσφέρουν στον λαό του οποίου για κάποιο χρονικό διάστημα υπήρξαν αντιπρόσωποι.

Το καλύτερο κατευόδιο

«Μπαμπά, στενοχωρήθηκα πολύ». Όταν αυτό σου λένε, βουρκωμένα, δυο παιδιά που γεννήθηκαν ο ένας το 1996 και ο άλλος το 1999 για τον θάνατο του Θανάση Βέγγου, δεν νομίζω ότι μπορεί να υπάρξει καλύτερο θυμίαμα και κατευόδιο για τον «καλό μας άνθρωπο». Η στενοχώρια των μικρών παιδιών για έναν άνθρωπο που δεν γνώρισαν και δεν μεγάλωσαν, όπως εμείς, μαζί του, αλλά τον συνάντησαν φευγαλέα σε κάποιες επαναλήψεις ταινιών του στην τηλεόραση, δίνει νομίζω στον αγαπημένο μας Θου Βου την υψηλότερη βαθμολογία στο ταλέντο του και στη ζωή που έζησε. Και σίγουρα θα πρέπει να τον βοήθησε ώστε να μην ήταν τόσο κουραστικό το τελευταίο κουπί που τράβηξε στη γαλέρα που τον πέρασε απέναντι.

Η μόνη έπαρση σημαίας...

Μόνον ως κακόηχα κοράκια και ασεβείς στη μνήμη του Λάκη Σάντα μπορούν να χαρακτηριστούν οι όσοι ελάχιστοι -αλλά και οι πιθανοί, εφόσον υπήρξαν τέτοιοι, καθοδηγητές τους- αποδοκίμασαν, στην κηδεία του σεμνού αγωνιστή της Εθνικής Αντίστασης, τον πρωθυπουργό. Ο Λάκης Σάντας υπήρξε κατεξοχήν σύμβολο εθνικής ενότητας και κατεβάζοντας μαζί με τον Μανώλη Γλέζο τη γερμανική σβάστικα από την Ακρόπολη έδειξε στο λαϊκό κίνημα πως μπορεί, αψηφώντας τον θάνατο, να παραδώσει μαθήματα ζωής. Σε καμιά περίπτωση, είμαι σίγουρος, δεν θα διανοούνταν να εκμεταλλευτεί τον θάνατο για να αποδείξει ότι το λαϊκό κίνημα είναι ζωντανό. Δυστυχώς, αποδεικνύεται ότι κάποιοι τη μόνη έπαρση σημαίας που μπορούν να κάνουν είναι του πολιτικού χουλιγκανισμού. Κρίμα...

Τρία επίκαιρα σημειώματα (29-04-2011)

2011-04-28T22:46:00.001+03:00

Κυβερνητική τριτενέργεια

Φωνές πολλές ακούγονται, πολλά «ντουφέκια» πέφτουν. Μήνα σε γάμο ρίχνονται, μήνα σε χαροκόπι; Στην κυβέρνηση γίνεται ο χαλασμός. Όσο κι αν τα Μέσα Ενημέρωσης το μεγεθύνουν ή ακόμη και το διαστρέφουν για ιδιοτελείς λόγους, το πρόβλημα με τις διαφωνίες και την ασυνεννοησία των υπουργών διαγενομένου του χρόνου καθίσταται εκρηκτικό.

Τη στιγμή που χρειάζεται να επιδεικνύονται ομοψυχία, θέληση, αποφασιστικότητα, πάθος και ορμή, η εικόνα που σχηματίζουν οι πολίτες είναι αυτή του μπουλουκιού. Το όποιο έργο παράγεται υπονομεύεται και εξατμίζεται από την οχλαγωγία των διαφοροποιήσεων, των ψιθύρων, των διαγκωνισμών, των δηλώσεων και των διαψεύσεων.

Ο κάθε υπουργός, παρά τις συνεχείς συσκέψεις και τα απανωτά υπουργικά συμβούλια, περιχαρακώνει τον τομέα ευθύνης του και πρώτιστο μέλημα έχει πλέον την αποφυγή λαθών που μπορεί μελλοντικά να του κοστίσουν. Αντί να σώζουν τη χώρα, σώζουν τους εαυτούς τους. Υπό την αυξανόμενη πίεση βουλευτών, κομματικών στελεχών και κοινωνικών υποκειμένων οικοδομούν γραμμές προσωπικής άμυνας, όταν αυτό που απαιτείται είναι φουλ επίθεση.

Δεν είναι μόνο τα «παιδιά του Γιώργου», αλλά το σύνολο σχεδόν των μελών του Υπουργικού Συμβουλίου, περιλαμβανομένων και των πολιτικά έμπειρων κυβερνητικών στελεχών που αποδεικνύονται κατώτεροι των περιστάσεων. Χάνεται κρίσιμος χρόνος και σπαταλιέται πολιτικό κεφάλαιο σε έριδες, δευτερεύουσες αντιθέσεις και διαδικαστικές λεπτομέρειες.

Μια κυβέρνηση που ξεκίνησε με κέφι και όρεξη εμφανίζεται σήμερα χωρίς δυναμική και με οιονεί κατάθλιψη. Όλο το «σύστημα» εμφανίζεται να είναι βραχυκυκλωμένο. Οι υπουργοί, αντί να ενεργούν για την επίλυση των προβλημάτων, δίνουν την εντύπωση ότι αναζητούν ένα είδος κυβερνητικής τριτενέργειας για να ρυθμίσει τις μεταξύ τους σχέσεις. Επεξεργάζονται ιδέες, καταθέτουν προτάσεις, ψηφίζουν νόμους, αλλά ήκιστα ενδιαφέρονται για την εφαρμογή τους.

Η αντίθεση μνημόνων και αμνημόνων έχει εμφιλοχωρήσει και στο κυβερνητικό σχήμα, σμπαραλιάζοντάς το. Η ανάγκη επανεκκίνησης καθίσταται ολοένα και πιο επιτακτική. Το ερώτημα είναι αν μπορεί αυτή να γίνει με μια απλή ανακατανομή ρόλων και «νέο αίμα» ή απαιτείται και λαϊκή έγκριση.

Σε κάθε πάντως περίπτωση, είναι αμφίβολο αν μπορεί μια πάλιν εκ του εξωτερικού ένεση να ανατάξει το εσωτερικό πολιτικό κλίμα. Τα κέρδη που αποκτώνται έξω, χάνονται μέσα, λόγω και των κυβερνητικών δυσλειτουργιών.

Ο πρωθυπουργός ήρθε η ώρα να αποφασίσει τι θα κάνει με την κυβέρνησή του. Αν κάποιοι θεωρούν ότι θα πάνε και θα κερδίσουν το παιχνίδι στις καθυστερήσεις, αυταπατώνται. Αν συνεχιστεί η δυσάρεστη αυτή κατάσταση, το ενδεχόμενο να συμβεί κάποιο «ατύχημα» στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ και να οδηγηθούμε σε εκλογές είναι λίαν πιθανό. Μόνον που τότε η κάλπη θα στηθεί όχι με πρωτοβουλία της κυβέρνησης, αλλά από υπαιτιότητά της. Κι αυτό είναι το χειρότερο που μπορεί να συμβεί. Όχι μόνον για την κυβέρνηση, αλλά και για το πολιτικό σύστημα.

Τα "βαρίδια" Σαμαρά

Γιατί ερίζουν στη Νέα Δημοκρατία; Για την απογραφή της κυβερνήσεως Καραμανλή. Για μια πολιτική του παρελθόντος, και όχι για ένα σχέδιο που αφορά το μέλλον. Αυτό, λένε, γίνεται επειδή ο Αντ. Σαμαράς θέλει να απεξαρτηθεί από το κυβερνητικό παρελθόν του κόμματός του. Μα αυτό το παρελθόν καταδικάστηκε στις εκλογές. Ο ίδιος εξελέγη ακριβώς για να γυρίσει σελίδα, και όχι για να ξαναγράψει κάποιο κεφάλαιο όπως αυτό της απογραφής.

Όσο η ηγεσία της Ν.Δ. αναμοχλεύει το παρελθόν, βυθίζεται σ’ αυτό, δεν δραπετεύει απ’ αυτό. Τα βαρίδια που κρατάνε καθηλωμένη δημοσκοπικά τη Ν.Δ. δεν είναι τόσο το «αμαρτωλό» παρελθόν της, όσο το αβέβαιο μέλλον της, και ειδικότερα η πιθανολογούμενη αδυναμία της να διαχειριστεί με σχέδιο και επάρκεια την κρίση, εφόσον ήθελε αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας.

Το βασικό πρόβλημα του Αντ. Σαμαρά δεν είναι ότι οι πολίτες δεν τον εμπιστεύονται επειδή είναι διάδοχος του Καραμανλή, αλλά επειδή δεν πιστεύουν ότι μπορεί μια πιθανή κυβέρνησή του να κινηθεί εκτός των υποχρεώσεων που απορρέουν από το μνημόνιο.

Όλοι γνωρίζουν ότι τα κράτη έχουν συνέχεια και δεν μπορούν να αθετήσουν υποχρεώσεις και δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει έναντι των δανειστών τους χωρίς να υποστούν κυρώσεις. Τον αντιμνημονιακό οίστρο της αντιπολίτευσης που μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες φοβούνται. Εάν πρότεινε μια συγκεκριμένη, διαφορετική πολιτική επί τη βάσει του μνημονίου, θα κέρδιζε. Εκεί πρέπει να ρίξει το βάρος του, κι όχι πολεμώντας με φαντάσματα του παρελθόντος.

Ο Αντ. Σαμαράς ηγείται μιας μεγάλης παράταξης, της συντηρητικής, που βασικό γνώρισμά της για να είναι κυβερνητική είναι η πολυσυλλεκτικότητα. Αν απώτερος στόχος είναι ένα «καθαρό» κόμμα χωρίς -μετά τους μητσοτακικούς- και τους καραμανλικούς, θα χάσει το παιχνίδι. Διαφορετικές πολιτικές, οικονομικές, επιστημονικές, θεωρητικές και θεσμικές επεξεργασίες πρέπει να κάνει το κόμμα της Ν.Δ., και όχι σκιαμαχίες με πρόσωπα ή πολιτικές του παρελθόντος.

Η πολιτική δεν είναι μόνον αποκηρύξεις του παρελθόντος, είναι και προκηρύξεις του μέλλοντος. Νέο σχέδιο για τη χώρα, νέα πρόσωπα για την πολιτική και νέα δομή για το κόμμα του ζητούν οι πολίτες από τον Αντ. Σαμαρά για να δηλώσουν την εμπιστοσύνη τους σ’ αυτόν και τη Ν.Δ. Οι εκκρεμότητες του λαού με τη Ν.Δ. λύθηκαν στις εκλογές του 2009, ο νέος λογαριασμός που άνοιξε ο Αντ. Σαμαράς τον Νοέμβριο του 2009 εκλεγόμενος στην ηγεσία θα πιστωθεί ή θα χρεωθεί από τον λαό ανάλογα με το νέο πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό μέρισμα που θα του προσφέρει...

Τυμβωρύχοι, σκαπανείς και εξορκιστές...

Δυστυχώς, στη χώρα μας οι περισσότεροι φλυαρούν, δεν ομιλούν. Αρέσκονται σε σχόλια και κριτικές γενικού τύπου. Δεν κάνουν προτάσεις και αποφεύγουν όπως ο Διάβολος το λιβάνι το συγκεκριμένο. Ακόμη και όσες κατατίθενται, επί το πλείστον είναι ανεύθυνες, βολονταριστικές, ατεκμηρίωτες, και στόχο έχουν κυρίως να κολακέψουν τον λαό, και όχι να λύσουν τα προβλήματά του.

Μάλιστα, αρκετοί δεν λαμβάνουν καν υπ’ όψιν τους την «κατάσταση μνημονίου» στην οποία βρισκόμαστε και αερολογούν. Στην πλειοψηφία τους οι δημοσιολογούντες -είτε είναι τα κόμματα της αντιπολίτευσης είτε Μέσα Ενημέρωσης είτε δήθεν ανεξάρτητοι αναλυτές και «ανησυχούντες» διανοητές και επιστήμονες- επιλέγουν τον ρόλο της Κασσάνδρας, και όχι του παιδαγωγού. Του Επιμηθέα, και όχι του Προμηθέα. Προτιμούν να είναι τυμβωρύχοι του παρελθόντος, και όχι σκαπανείς του μέλλοντος, με αποτέλεσμα να μετατρέπονται σε απλούς εξορκιστές του παρόντος.

Διαλαλώντας την καταστροφή, το μόνο που καταφέρνουν είναι να μεγαλώνουν τη σύγχυση και τον φόβο για τα επερχόμενα. Αρκετοί δε, έστω άθελά τους, συνταυτίζονται με ιδιοτελή συμφέροντα τα οποία το μόνο που επιδιώκουν είναι να αγοράσουν σε τιμή ευκαιρίας τα «ασημικά» και τα «προνομιούχα οικόπεδα» της χώρας, δημόσια και ιδιωτικά.

Βεβαίως, όσο εγκληματική είναι η δικτατορία της δημοκρατίας την οποίαν υφιστάμεθα, άλλο τόσο είναι έγκλημα ή ακόμα χειρότερα είναι λάθος η ιδέα μιας δημοκρατικής δικτατορίας με την οποίαν ορισμένοι επ’ εσχάτων και εν τη απογνώσει τους ζυμώνονται.

Σήμερα, αυτά που χρειαζόμαστε είναι πολιτική συνεννόηση, κοινωνική συστράτευση, εθνική αλληλεγγύη, υπομονή και επιμονή σε ένα ριζοσπαστικό, εμπνευσμένο και πάνω απ’ όλα συγκεκριμένο, στοχοθετημένο και μετρήσιμο σχέδιο εξόδου από την κρίση, παραγωγική αναδιάρθρωση, δημοσιονομική εξυγίανση, κοινωνική και πολιτική ανασυγκρότηση της χώρας.

Χρειαζόμαστε ένα μεγάλο αναπτυξιακό άλμα προς τα μπρος, το οποίο θα συναρθρώνεται από περιφερειακά επενδυτικά σύμφωνα (τα οποία υπάρχουν, για παράδειγμα στην Κρήτη είναι μπλοκαρισμένες -λόγω δασικών περιβαλλοντικών, νομοθετικών, πολεοδομικών και γραφειοκρατικών προβλημάτων- επενδύσεις άνω των 3,5 δισ. ευρώ) από κεντρικές συμπράξεις του Δημοσίου με τον ιδιωτικό τομέα, από καθοδήγηση της εξαγωγικής δραστηριότητας, από στήριξη εξειδικευμένων πρωτοποριακών και διαφορετικών παραγωγικών δραστηριοτήτων, από διακρατικές συμφωνίες είτε με οικονομικά ισχυρές τρίτες χώρες που θέλουν να προσεγγίσουν την Ευρώπη είτε με χώρες της Αφρικής και της Ασίας, από τις οποίες εκτιμάται ότι τα επόμενα 20 χρόνια θα έλθει το νέο αναπτυξιακό κύμα του πλανήτη.

Χρειαζόμαστε δημιουργούς και όχι αφηγητές, αναμορφωτές και όχι επίδοξους συγγραφείς τού «Καλημέρα θλίψη». «Αρκετά με τους εργολάβους της αγωνίας των πολιτών, φτάνει πια το μοιρολόι και η μιζέρια. Εθνικό είναι ό,τι είναι αληθές. Όσο σκληρή και πικρή κι αν είναι η αλήθεια, πρέπει να ειπωθεί», όπως τόνισε ο Γ. Παπανδρέου στο χθεσινό Υπουργικό Συμβούλιο. Προσυπογράφουμε. Το έθνος χρειάζεται αναστοχασμό και αισιοδοξία. Ακόμη και να δραματοποιηθεί υπέρ το δέον η αλήθεια χρειάζεται, αν αυτό μάς κάνει να συνέλθουμε και να μας συνεγείρει.

Η Ελλάδα χρειάζεται να ξαναγίνει χώρα ζωντανών ανθρώπων, αποφασισμένων να παλέψουν με τη μοίρα τους, και να μην καταλήξει σε τόπο περιφερόμενων ζόμπι και απέθαντων. Οι μνήμες του Μεσοπολέμου και της μετεμφυλιακής περιόδου δεν είναι τόσο μακρινές και μπορούν να μας παραδειγματίσουν σε ιδέες, αξίες και τρόπο ζωής για το πώς αναγεννηθήκαμε από τη στάχτη.

Ο δρόμος της ευκολίας, της ευωχίας και της ανεμελιάς παρήλθε. Όσο γρηγορότερα το συνειδητοποιήσουμε και σταματήσουμε να πιστεύουμε ότι το κακό θα φύγει όπως ήλθε, τόσο πιο γρήγορα θα κερδίσουμε το αύριο – τουλάχιστον των παιδιών μας.

Δεν αρκεί η κυβέρνηση ή ο καθένας μας να αναγνωρίσει ως μόνο χρέος τη σωτηρία της πατρίδας· απαιτείται να κατανοήσουμε ότι η ρήση του αείμνηστου Ανδρέα Παπανδρέου «Ή η χώρα θα εξαφανίσει το χρέος ή το χρέος θα αφανίσει το έθνος» είναι επίκαιρη όσο ποτέ και ταυτόχρονα αποτελεί τη λυδία λίθο του ελληνικού προβλήματος.

Το δεύτερο λάθος Σημίτη (21-04-2011)

2011-04-20T21:17:00.000+03:00

Ξένισε πολλούς η παρέμβαση του Κ. Σημίτη υπέρ της αναδιάρθρωσης του χρέους της χώρας. Και εξόργισε όχι μόνον τον πρωθυπουργό και το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, αλλά και σχεδόν όλους τους παλιούς συνεργάτες του πρώην πρωθυπουργού. Όσοι δεν εξέφρασαν δημοσίως την αντίθεσή τους το έπραξαν ιδιωτικώς ή και αρμοδίως σε κομματικούς και κυβερνητικούς παράγοντες.

Είναι λυπηρό για έναν πολιτικό που για οκτώ χρόνια κυβέρνησε τη χώρα και διοίκησε ένα μεγάλο κόμμα εξουσίας να μη βρίσκει υποστηρικτές σε μια τόσο «διακεκαυμένη» παρέμβαση, ειμή μόνον δύο βουλευτές, εκ των οποίων η μία είναι κουμπάρα του.

Γιατί όμως ο πρώην πρωθυπουργός ένιωσε την ανάγκη να πει με τόσο ωμό τρόπο τη γνώμη του για ένα θέμα για το οποίο, όπως και ο ίδιος παραδέχεται, οι συνομιλίες πρέπει να είναι «μυστικές και απόρρητες»; Γιατί φρόντισε να δημοσιοποιήσει συζητήσεις που ενδεχομένως γίνονται σ’ έναν κλειστό και ανώτερο κύκλο της τρόικας και των οποίων ο ίδιος δηλώνει κοινωνός, όταν λέει «εάν δεν γίνονται ήδη»;

Είναι ιδιαίτερα άκομψο και προσβλητικό για έναν πρώην πρωθυπουργό να υποστηρίξει κάποιος ότι το έκανε επειδή έμαθε ότι κάτι ετοιμάζεται προς αυτή την κατεύθυνση και ήθελε να εμφανιστεί, όταν αυτό συμβεί, ως δικαιωμένος. Φέρει τον τίτλο του πρώην πρωθυπουργού, δεν νομίζω ότι διεκδικεί και τον τίτλο του νυν προφήτη. Ούτε περιποιεί τιμή σ’ ένα σεβαστό πρόσωπο, όπως ο πρώην πρωθυπουργός, να γίνονται σχόλια σε βάρος του, όπως αυτά που λέγονται και γράφονται σχετικά με τις προθέσεις και την ποιότητα των κινήτρων της συνέντευξής του.

Ο γράφων ουδόλως ασπάζεται τις αιτιάσεις ότι ένας πολιτικός όπως ο Κ. Σημίτης μπορεί εσκεμμένα να αιμοδοτεί τη συζήτηση περί αναδιάρθρωσης του χρέους της χώρας, επειδή δήθεν είναι «μικρόψυχος» και «εκδικητικός» και θέλει να πάρει ρεβάνς από τον Γ. Παπανδρέου επειδή τον διέγραψε από το ΠΑΣΟΚ.

Μια τέτοια εξήγηση περιγράφει έναν αμοραλιστή πολιτικό και έναν συμπλεγματικό άνθρωπο με ποταπά κίνητρα, τα οποία σε καμιά περίπτωση δεν προσιδιάζουν στον χαρακτήρα και την πολιτική διαδρομή του Κ. Σημίτη. Αλίμονο εάν δεχθούμε ότι είναι δυνατόν να θέτει ένας πρώην πρωθυπουργός τις προσωπικές του πικρίες υπεράνω του δημόσιου και του εθνικού συμφέροντος. Ούτε είναι ποτέ δυνατόν να δεχθούμε ότι ο Κ. Σημίτης «μαχαιρώνει πισώπλατα» τον Γ. Παπανδρέου επειδή οσμίζεται εξελίξεις και θέλει να δηλώσει και ο ίδιος «παρών».

Ένας άνθρωπος που πλησιάζει τα ογδόντα του χρόνια μόνον εάν είχε πληγεί από γεροντική μωρία θα ημπορούσε να επιθυμήσει να επανέλθει σε ρόλο τιμονιέρη της χώρας. Και, εξ όσων γνωρίζω, ο Κ. Σημίτης έχει σώας τας φρένας, χαίρει άκρας υγείας και δεν επιθυμεί να διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο στον πολιτικό βίο. «Παίζει το παιχνίδι των Γερμανών και των κερδοσκόπων», διατείνονται ένιοι φανατικοί. Άπαγε της βλασφημίας μέρες που ’ναι.

Εάν φτάσουμε στο σημείο να αναζητούμε τέτοιου είδους κίνητρα σ’ έναν πρώην πρωθυπουργό, είναι καλύτερα να το κλείσουμε το μαγαζί και να παραδώσουμε τα κλειδιά στον Βόλφγκανγκ Ράινχαρτ, τον ανεκδιήγητο υπουργό Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Γερμανίας, και τη σύγχρονη Κασσάνδρα των αγορών, τον αξιότιμο κύριο Νουριέλ Ρουμπινί.

Η απορία, βέβαια, παραμένει. Γιατί ο Κ. Σημίτης ένιωσε την ανάγκη να ρίξει φρύγανα στη φωτιά του σεναρίου της αναδιάρθρωσης του χρέους, ενώ γνωρίζει ότι μια τέτοια συζήτηση βλάπτει σοβαρά τη χώρα και δυσχεραίνει το έργο της κυβέρνησης; Επειδή απλά αυτή είναι η άποψή του, αντιτείνουν κάποιοι δημοσιολογούντες υπερασπιστές του πρώην πρωθυπουργού. Όσοι υποστηρίζουν κάτι τέτοιο μόνον καλή υπηρεσία δεν προσφέρουν στον Κ. Σημίτη. Τον εμφανίζουν ως ανεύθυνο και ως έναν κοινό θνητό ο οποίος μπορεί να λέει, όπως όλοι στους ανά την επικράτεια καφενέδες, τη γνώμη του. Είναι πρώην πρωθυπουργός και η γνώμη του έχει βαρύνουσα σημασία και στο εσωτερικό της χώρας και στο εξωτερικό.

Δεν είναι ο κυρ Κώστας απ’ το Κορακοχώρι που μπορεί να φλυαρεί πίνοντας τσίπουρο με την κυρία Σούλα. Όταν σχεδίασε την παρέμβασή του, μέσω της συνέντευξης στο «Βήμα», γνώριζε ότι θα προκληθεί θόρυβος και ως έμπειρος πολιτικός το συνυπολόγισε. Γνώριζε ότι η παρέμβασή του, ακόμη κι αν λέει αλήθειες, που λέει, θα αξιοποιηθεί από τους εγχώριους και διεθνείς παράγοντες που πιέζουν, ιδίως το τελευταίο διάστημα, με άκομψο και ανοίκειο τρόπο, την κυβέρνηση να προβεί σε αναδιάρθρωση του χρέους, αδιαφορώντας για τις δραματικές επιπτώσεις που θα έχει μια τέτοια εξέλιξη στην ελληνική οικονομία, τις τράπεζες, τα ασφαλιστικά ταμεία, τη διεθνή αξιοπιστία της κυβέρνησης και της χώρας.

Το γνώριζε, δεν μπορεί να μην το γνώριζε. Πρώην πρωθυπουργός και έμπειρος πολιτικός είναι. Κι όμως το αποτόλμησε. Γιατί; Προφανώς επειδή πιστεύει ότι η κυβέρνηση και το μνημόνιο βλάπτουν τα συμφέροντα του λαού και της χώρας. Εξάλλου αυτό είναι ολοφάνερο και στη συνέντευξή του. Όσο υπαινικτικός κι αν προσπαθεί να είναι, αυτή του η θέση είναι εναργέστατη.

Άρα εικάζουμε ότι η παρέμβασή του ήταν μία προσπάθεια ουσιώδους διαφοροποίησης από την κυβέρνηση. Ήθελε με τη συνέντευξή του να χαράξει μια κάθετη διαχωριστική γραμμή με την κυβέρνηση του Γ. Παπανδρέου. Ήθελε να πριμοδοτήσει τις φωνές στον δημόσιο βίο που τάσσονται υπέρ της αναδιάρθρωσης. Μόνον που αυτές οι φωνές είναι ελάχιστες. Και το κυριότερο προέρχονται από την πλευρά της λαϊκιστικής πτέρυγας του πολιτικού κόσμου και μάλιστα βρίσκουν αντίθετο το νηφάλιο και σοβαρό κομμάτι των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων που στήριξαν το εκσυγχρονιστικό εγχείρημα, το οποίο ο ίδιος εξέφρασε ως πρωθυπουργός και αρχηγός του ΠΑΣΟΚ.

Αν, λοιπόν, ο Κ. Σημίτης με την παρέμβασή του ήθελε να προικοδοτήσει ή και να «μανατζάρει» τις δυνάμεις που αντιτίθενται στην πολιτική της κυβέρνησης του Γ. Παπανδρέου, διάλεξε λάθος πεδίο να το πράξει. Είναι αληθινά περίεργο πώς ένας τόσο μεθοδικός και έμπειρος πολιτικός διαπράττει δύο φορές το ίδιο σφάλμα. Την πρώτη το έπραξε με αφορμή την αναθεώρηση της Συνθήκης της Λισσαβώνας. Ένα ζήτημα που ήκιστα, κακώς ίσως, απασχόλησε την εγχώρια πολιτική ατζέντα. Τώρα το διαπράττει σ’ ένα κορυφαίο και δραματικό πρόβλημα, μόνο που πάλι βρίσκεται από τη λάθος πλευρά.

Εκτός από τον ΣΥΡΙΖΑ και κάποιες άλλες περιθωριακές δυνάμεις, ουδείς τάσσεται υπέρ της αναδιάρθρωσης του χρέους. Μετά τη Ν.Δ., ακόμα και το ΚΚΕ συντάχθηκε με τη θέση της κυβέρνησης, με διαφορετική βέβαια επιχειρηματολογία, κατά της αναδιάρθρωσης του χρέους.

Είναι λοιπόν ν’ απορεί κανείς γιατί ο Κ. Σημίτης επέλεξε να συνταχθεί με διάφορους οικονομολόγους και ινστιτούτα και όχι με τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την ελληνική κυβέρνηση.

Αν ο πρώην πρωθυπουργός όντως πιστεύει ότι είναι καλό για τη χώρα να γίνει τώρα αναδιάρθρωση και σε διαφορετική περίπτωση η χώρα οδηγείται στην καταστροφή, οφείλει να τεκμηριώσει περισσότερο την άποψή του. Να επανέλθει και να εξηγήσει αναλυτικά και με λεπτομέρειες το γιατί και το πώς. Μάλιστα, και παρ’ ότι συνταξιούχος πολιτικός, οφείλει, λόγω ακριβώς της προτέρας ιδιότητάς του, να υπερασπιστεί την υστεροφημία του. Αν αυτός ήταν ο στόχος του, ο τρόπος που διάλεξε δεν ήταν ο καλύτερος.

Σε τελική ανάλυση, φέρει και ο ίδιος σημαντικό μερίδιο ευθύνης για τα δεινά που υφίσταται ο τόπος. Επί δικής του θητείας γιγαντώθηκε η διαφθορά, που είναι μία από τις αιτίες που ταλανίζουν το πολιτικό σύστημα. Αυτός εκχώρησε προνόμια και εξουσία στους συνδικαλιστές με αντάλλαγμα τη στήριξη που του παρείχαν για να κυβερνήσει και να διοικήσει το ΠΑΣΟΚ – προνόμια και εξουσία που αποτελούν τροχοπέδη στις αλλαγές και τις μεταρρυθμίσεις που πρέπει να γίνουν.

Επί των ημερών του αναπτύχθηκε η δημιουργική λογιστική στα δημοσιονομικά μεγέθη, που είναι η βασική αιτία, μαζί με τη διακυβέρνηση της Ν.Δ., για την εκτίναξη του χρέους και των ελλειμμάτων. Επί εποχής του θέριεψε η διαπλοκή συμφερόντων. Επί εποχής του έγινε η Ολυμπιάδα που έκανε την Ελλάδα υπερήφανη, αλλά και τη φέσωσε. Επί εποχής του η δραχμή ουσιαστικά εξισώθηκε με το ευρώ, εγκαθιστώντας μόνιμα την ακρίβεια στη χώρα
– απλώς δεν γινόταν αισθητή λόγω του υπέρμετρου και άκρατου τραπεζικού δανεισμού των νοικοκυριών.

Μ’ αυτά που γράφουμε δεν θέλουμε ούτε να υποβαθμίσουμε ούτε να αμαυρώσουμε το έργο των κυβερνήσεών του, το οποίο από πολλές άλλες πλευρές υπήρξε σημαντικό και αξιέπαινο.

Εάν θέλουμε, όμως, να μιλήσουμε ψυχρά και να έχουμε καθαρές κουβέντες, θα έπρεπε ο πρώην πρωθυπουργός πριν ομιλήσει περί αναδιάρθρωσης να αναλογιστεί το πώς φτάσαμε ως εδώ. Και, το κυριότερο, θα ανέμενε κανείς από έναν πολιτικό του διαμετρήματος Σημίτη πριν ομιλεί να λαμβάνει υπ’ όψιν του το «μεγάλο πλάνο» και όχι το ελληνικό καφενείο.

Και το «μεγάλο πλάνο» αυτή τη στιγμή περιγράφεται εμπεριστατωμένα στο πρωτοσέλιδο σήμερα του «ΚτΕ». (Ένθετο Οικονομία σελ. 04-05). Αναδιάρθρωση θέλει η Διεθνής των κερδοσκόπων. Αναδιάρθρωση θέλει μια μερίδα του γερμανικού πολιτικού και οικονομικού κατεστημένου – είτε για ψηφοθηρικούς λόγους (ρεπορτάζ στη σελ. 15) είτε επειδή θέλουν επιστροφή στο μάρκο ή σε ένα στενό ευρώ που δεν θα περιλαμβάνει τις χώρες του Νότου της Ευρωζώνης (άρθρο σελ. 2 στο προηγούμενο φύλλο του «ΚτΕ»).

Αναδιάρθρωση θέλουν κάποιοι στην Ευρωπαϊκή Ένωση επειδή φοβούνται ότι με τα επικείμενα stress tests των τραπεζών κάποιες ισπανικές τράπεζες που είναι ανοιχτές σε στεγαστικά δάνεια δεν θα αντέξουν και θέλουν να προλάβουν. Αναδιάρθρωση θέλουν ο Αλ. Αλαβάνος και ο Αλ. Τσίπρας, επειδή γενικώς δεν γουστάρουν... να πληρώνουν. Αναδιάρθρωση, πάντως, δεν μπορούν να θέλουν σοβαροί άνθρωποι και πολιτικοί όπως ο Κ. Σημίτης.

Η αναδιάρθρωση ήπιας μορφής με επιμήκυνση και καλύτερο επιτόκιο μπορεί και πρέπει να γίνει τον Ιούνιο και για τις τρεις (Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία) δοκιμαζόμενες χώρες. Αυτό όμως δεν χρειάζεται μέχρι να συμβεί, εάν συμβεί, να το συζητάμε δημόσια, αλλά μυστικά και απόρρητα. Κι αυτό ο Κ. Σημίτης το γνωρίζει ή οφείλει να το γνωρίζει. Γι’ αυτό η απορία παραμένει. Γιατί;

Πάντως και στον σεβαστό πρώην πρωθυπουργό και στους απανταχού της Γης χριστιανούς εμείς το μόνο που έχουμε να πούμε είναι ότι μετά τη Σταύρωση έρχεται η Ανάσταση.

Καλό Πάσχα!

Το Νέο Παραπέτασμα (16-04-2011)

2011-04-15T21:27:00.000+03:00

H είδηση των τελευταίων ημερών δεν είναι ότι η Φουκουσίμα βαφτίστηκε και επισήμως «Τσερνομπίλ». Αυτό, και παρά τις αρχικές διαψεύσεις των Ιαπώνων, το ’χαμε καταλάβει σχεδόν όλοι. Ούτε τα περί πιθανής αναδιάρθρωσης του ελληνικού χρέους συνιστούν είδηση. Το συζητάμε μήνες τώρα, ο καθένας λέει το μακρύ του και το κοντό του, και αναπόφευκτα κάποια στιγμή είτε με τη μορφή της επιμήκυνσης είτε του «κουρέματος» θα συμβεί.

Η είδηση των τελευταίων ημερών είναι ο Μπερλουσκόνι. Όχι επειδή δικάζεται για τα σεξουαλικά του μπούγκα μπούγκα, αλλά για την απόφασή του να δώσει στους μετανάστες και τους πρόσφυγες που μπήκαν στην Ιταλία από την αρχή του έτους και μέχρι την 5η Απριλίου εξάμηνη άδεια παραμονής, που τους επιτρέπει να κυκλοφορούν ελεύθερα στις χώρες Σένγκεν. Απόφαση που εξόργισε Μέρκελ και Σαρκοζί, οι οποίοι απειλούν με αντίποινα τον Μπερλουσκόνι.

Ο Σίλβιο ανταπάντησε ότι οι μετανάστες δεν είναι ιταλικό, αλλά ευρωπαϊκό πρόβλημα και ο καβγάς άναψε. Οι Βορειοευρωπαίοι συντάσσονται με τους Γάλλους και τους Γερμανούς, ενώ οι Νότιοι (Ιταλοί, Έλληνες, Ισπανοί, Κύπριοι και Μαλτέζοι) προσπαθούν να συγκροτήσουν ένα κοινό μέτωπο.

Μετά την κρίση χρέους, το μεταναστευτικό είναι η δεύτερη μεγάλης ισχύος ωρολογιακή βόμβα στα σπλάχνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Βόμβες που διχάζουν και απειλούν να τη διασπάσουν εάν οι 27 δεν βρουν έναν τρόπο να τις απασφαλίσουν. Αυτό φαίνεται ότι όλοι το κατανοούν, όμως δεν είναι σίγουρο ότι θα κινηθούν αποτελεσματικά. Υπάρχουν διαφορετικές στοχεύσεις, προτεραιότητες και στρατηγικές.

Ήδη συγκεντρώνεται μια κρίσιμη μάζα γεγονότων και πολιτικών επιλογών που είναι αποκαλυπτική των προθέσεων του Βορρά να καταστήσει τον Νότο τη χωματερή της Ευρώπης. Αντί η Ευρωπαϊκή Ένωση να επιδιώκει τη σύγκλιση και την ομογενοποίηση, αναπτύσσεται μια νέα αντίθεση, η οποία παραπέμπει στις δεκαετίες του ’70 και του ’80.

Η αντίθεση Βορρά - Νότου επανέρχεται, σε συνθήκες πλέον παγκοσμιοποιημένου καπιταλισμού, με ένταση και με αφορμή το δημοσιονομικό και το μεταναστευτικό πρόβλημα. Οι Βόρειοι φαίνεται ότι επιθυμούν οι Νότιοι να γίνουν οι υπηρέτες τους. Αυτοί θέλουν να είναι τα αφεντικά και οι άλλοι οι δούλοι τους.

Είναι δύσκολο να το φανταστούμε, αλλά είναι σίγουρο ότι, αν μπορούσε να γίνει, κάποιοι Βόρειοι ασμένως θα πρότειναν να υψωθεί ένας φράχτης -αντίστοιχος με αυτόν που φτιάχνουμε στον Έβρο- που να τους προστατεύει από τους Νότιους φτωχοδιάβολους. Ένας φράχτης που θα ξεκινά από το Λονδίνο και μέσω Παρισίων και Βιέννης θα καταλήγει στη Βαρσοβία. Ένας φράχτης που θα προστατεύει τους «λευκούς», τους «καθαρούς» και τους «πλούσιους» από τους «μελαμψούς», τους «βρόμικους», τους «τεμπέληδες» και τους «ζητιάνους». Ένα σύγχρονο τείχος του Βερολίνου που θα διαιρεί τον αναπτυγμένο Βορρά από τον υπερχρεωμένο Νότο. Ένα τείχος που θα προστατεύει τους «υγιείς» και «ζωντανούς» και θ’ αφήνει απέξω τους «μολυσμένους» και τα πτώματα της δικής τους ανάπτυξης και ευημερίας.

Μπορεί κάποιοι να θεωρήσουν τα γραφόμενα υπερβολικά και συναισθηματικά, αλλά αν κάποιος προσπαθήσει να δει με ψυχρό μάτι τα όσα διαδραματίζονται, σιγά σιγά θα καταλήξει αβίαστα στο συμπέρασμα ότι ορισμένοι άριοι της παγκοσμιοποίησης, εκμεταλλευόμενοι και τα ολέθρια λάθη των κυβερνήσεων και των κοινωνιών του Νότου, με πολλή χαρά θα αντιμετώπιζαν την προοπτική να γίνει μετά από 10, 20, 30 χρόνια ο Νότος της Ευρώπης ο σκουπιδότοπος του Βορρά. Ένας Καιάδας ψυχών όπου θα στοιβάζονται οι κάτοικοι των υπερχρεωμένων χωρών και οι λαθρομετανάστες.

Στον Βορρά θα βρίσκονται οι πλούσιοι και στον Νότο οι πένητες. Στον Βορρά θα υπάρχει ανάπτυξη και στον Νότο φτώχεια. Στον Βορρά θα υπάρχουν πλεονάσματα και στον Νότο ελλείμματα. Στον Βορρά θα υπάρχει η γνώση και στον Νότο η ημιμάθεια.

Ανεργία, λαθρομετανάστευση, ελαστικές σχέσεις εργασίας, υπερχρέωση, κοινωνικοί εμφύλιοι, περιορισμένη γνώση για τους μεν, και τα καλούδια του Θεού για τους δε. Βαρβαρότητα για τον Νότο, πολιτισμός για τον Βορρά.

Δεν ξέρω αν αυτό ορίζει ως μέλλον του Νότου ο νεοφιλελευθερισμός ή η μετανεωτερικότητα, αλλά ο Ζίγκμουντ Μπάουμαν στο βιβλίο του «Ρευστοί καιροί», όπου πραγματεύεται την υποβάθμιση της δημοκρατίας, τον διαχωρισμό εξουσίας και πολιτικής, τον περιορισμό του κοινωνικού κράτους και την προώθηση των ιδιωτικών ανασφαλών κόσμων, μας δίνει με ιδιαίτερα παραστατικό τρόπο το πώς το πληθυσμιακό πλεόνασμα (οι άνθρωποι που δεν μπορούν να αφομοιωθούν σε δομές κανονικής ζωής και να αναδιαμορφωθούν στην κατηγορία των «χρήσιμων» μελών της κοινωνίας) μπορεί να απομακρυνθεί και να μεταφερθεί πέρα από τα όρια του περίφρακτου χώρου εντός του οποίου επιδιώκεται η οικονομική και κοινωνική ισορροπία.

Ταυτόχρονα όμως, και επειδή, όπως επισημαίνει, ο καπιταλισμός είναι σαν το φίδι που τρέφεται δαγκώνοντας την ουρά του, ας προσέξουν οι εταίροι μας του ευρωπαϊκού Βορρά μην τα ψηλά τείχη που ορισμένοι θέλουν να χτίσουν για να κρατήσουν απέξω τους παρίες του Νότου γίνουν φυλακή για τους ίδιους.

Αν δεν κατανοήσουν ότι και οι δύο κρίσεις, του χρέους και της μετανάστευσης, είναι ευρωπαϊκά και όχι τοπικά προβλήματα και ως τέτοια πρέπει να αντιμετωπιστούν, υπάρχει ο κίνδυνος να τιναχτεί στον αέρα όλο το ευρωπαϊκό οικοδόμημα, αρχής γενομένης από τη διάλυση της Ευρωζώνης και τον θάνατο του ευρώ.

Είναι λοιπόν προς έπαινο η πρωτοβουλία του Μπερλουσκόνι να θέσει τους ηγέτες της Κεντρικής και Βόρειας Ευρώπης προ των ευθυνών τους για το θέμα των μεταναστών και των προσφύγων. Όπως προς έπαινο είναι και η προσπάθεια του δικού μας πρωθυπουργού, του Γ. Παπανδρέου, να μετατρέψει το ελληνικό πρόβλημα χρέους σε ευρωπαϊκό και να δημιουργηθεί ο Μηχανισμός Διάσωσης.

Αυτό που τώρα πρέπει να γίνει είναι ο Μπερλουσκόνι, ο Παπανδρέου, αλλά και οι ομόλογοί τους της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Μάλτας και της Κύπρου να συμπήξουν ένα μέτωπο του Νότου και να διεκδικήσουν από τον Βορρά της Ευρώπης μια διαφορετική συμπεριφορά και πολιτική.

Όπως στις αρχές της δεκαετίας του 1980 ο Ανδρ. Παπανδρέου διεκδίκησε και πέτυχε τα Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα, έτσι και τώρα οι ηγέτες του Νότου πρέπει να διεκδικήσουν αντίστοιχα ΜΟΠ για την ασφάλεια και την αντιμετώπιση των δημοσιονομικών ανισορροπιών. Προγράμματα που όμως δεν θα ανακόψουν την αναγκαία προσπάθεια για να εξαλειφθούν οι χρόνιες πολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές δυσπλασίες που κατέστησαν τις χώρες του Νότου «ανάπηρες».

Η Μεσόγειος δεν μπορεί να γίνει η χωματερή της Ευρώπης. Η Ευρώπη δεν μπορεί να στρέψει τα μάτια της στη Βόρεια Θάλασσα και να γυρίσει την πλάτη της στη Μεσόγειο. Καλές οι παραδόσεις των Νορμανδών, των Κελτών και των Βίκινγκς, αλλά δεν μπορούν τα όνειρά τους να πάρουν αναδρομικά εκδίκηση επειδή η φλεγόμενη, από κάθε άποψη, τούτη θάλασσα ήταν η μήτρα του ευρωπαϊκού πολιτισμού. Το φυσικό σύνορο της Ευρώπης είναι η Μεσόγειος, και όχι ο Ρήνος και ο Σηκουάνας. Το οικονομικό μέλλον της Ευρώπης είναι το ευρώ, και όχι τα εθνικά νομίσματα. Το πολιτικό μέλλον της Ευρώπης είναι η συνεργασία, η αλληλεγγύη και η ενοποίηση, και όχι οι πολλές ταχύτητες.

Αν η Μέρκελ και ο Σαρκοζί νομίζουν ότι δαγκώνοντας την «ουρά» τους θα επιζήσουν είναι γελασμένοι. Κάποια στιγμή θα καταλάβουν ότι ο συνεχής «ακρωτηριασμός» (πρώτα η Ελλάδα, μετά η Πορτογαλία, ύστερα η Ισπανία και αργότερα η Ιταλία) το μόνο που επιφέρει είναι ο θάνατος από ακατάσχετη αιμορραγία.

Ο Νότος δεν μπορούν να γίνουν το Μαρόκο, η Αίγυπτος, η Τυνησία, όπου οι ευημερούντες Βόρειοι θα έρχονται για διακοπές. Η ευημερία των Βορείων εξαρτάται και από την ικανότητα των Νοτίων να αντιμετωπίσουν τα στίφη της μετανάστευσης, που ολοένα θα πληθαίνουν, και από τη δυνατότητά τους να καταναλώνουν τα προϊόντα των Βορείων, αλλά να παράγουν και οι ίδιοι προϊόντα, εξειδικευμένα ίσως, που θα καταναλώνουν οι Βόρειοι.

Χρειάζεται μια κατά το δυνατόν ισομερής ανάπτυξη που θα διασφαλίζει σε όλους τους Ευρωπαίους το δικαίωμα στην ευημερία. Διαφορετικά, οι «ξένοι» όχι μόνον θα πολιορκήσουν και πάλι τη Βιέννη, αλλά και θα την καταλάβουν, αφού ο γενικευμένος κοινωνικός εμφύλιος που στο μεταξύ θα έχει ξεσπάσει θα έχει αδυνατίσει την άμυνά της. Η Ευρώπη, εάν θέλει να επιζήσει, θα πρέπει να οχυρωθεί όχι από τους Νότιους, αλλά από αυτό που περιγράφει με ζωντάνια ο Τζέρεμι Σίμπρουκ για τα δεινά των σημερινών παγκόσμιων φτωχών που εκδιώκονται από τη γη τους και αναγκάζονται να αναζητήσουν την επιβίωσή τους αλλού:

Η παγκόσμια φτώχεια βρίσκεται εν πτήσει. Όχι γιατί εκδιώκεται από τον πλούτο, αλλά γιατί έχει εκδιωχθεί από μια εξαντλημένη και μετασχηματισμένη ενδοχώρα. Η γη που όργωναν, εθισμένη στα λιπάσματα και τα ζιζανιοκτόνα, δεν αποδίδει πλέον πλεόνασμα για να πουληθεί στην αγορά. Το νερό είναι μολυσμένο, τα αρδευτικά κανάλια έχουν γεμίσει λάσπη, οι πηγές του νερού είναι μολυσμένες και μη πόσιμες...

Η γη έχει κατασχεθεί από την κυβέρνηση για να δημιουργηθούν παραλιακά θέρετρα, γήπεδα γκολφ, ή υπόκειται στην πίεση των διαρθρωτικών προγραμμάτων προσαρμογής για να εξαγάγει περισσότερα γεωργικά προϊόντα. Τα σχολικά κτίρια δεν επισκευάζονται. Τα Κέντρα Υγείας έκλεισαν. Τα δάση -από τα οποία οι άνθρωποι πάντοτε συγκέντρωναν καύσιμη ύλη, φρούτα και μπαμπού για την επισκευή των σπιτιών- έχουν καταστεί απαγορευμένες ζώνες, περιφρουρούμενες από άντρες στην υπηρεσία κάποιας ιδιωτικής ημιστρατιωτικής εταιρείας...

Προσθέστε σ’ αυτά τα μνημόνια, τα προγράμματα λιτότητας, την ανεργία, τα λουκέτα στην αγορά, την πιστωτική ασφυξία, τον φόβο για τα επερχόμενα, και πείτε μου αν η Ελλάδα, αλλά και ευρύτερα ο ευρωπαϊκός Νότος μπορούν να ελπίζουν σε «ανάσταση νεκρών» ή πορεύονται προς έναν Γολγοθά και μια μόνιμη Σταύρωση.

Βεβαίως, λόγω των ημερών που έρχονται και ως χριστιανοί που είμαστε, πρέπει να είμαστε αισιόδοξοι. Διαφορετικά, υπάρχει και άλλος δρόμος, κι αυτό ίσως να μην το έχουν υπολογίσει η ερίτιμος κυρία Μέρκελ και ο αξιότιμος κύριος Σαρκοζί. Η σταύρωση των χωρών του Νότου να μετατραπεί σε σταυροφορία εναντίον τους. Με ρόλους αντίθετους και με αντίστροφο προορισμό.

Και μην ξεχνάμε ότι στην άλλη πλευρά της λεκάνης της Μεσογείου κυριαρχούν οι Άραβες και οι μουσουλμάνοι που εξεγείρονται και ποτέ δεν έχουν ξεχάσει πόσο σκληρά ένιωσαν στο πετσί τους τις σταυροφορίες...

Εκλογές ή αργός θάνατος (07-04-2011)

2011-04-06T22:27:00.000+03:00

O πρωθυπουργός το διαψεύδει. Ο υπουργός Οικονομικών το διαψεύδει. Το ΔΝΤ διά στόματος Στρος-Καν, η Κομισιόν μέσω Μπαρόζο και η ΕΚΤ διά του Τρισέ, όλοι το διαψεύδουν. Κι όμως, όλοι -δημοσιολογούντες, αναλυτές και πολιτικοί, εγχώριοι και της αλλοδαπής-, επιμένουν ότι η Ελλάδα το 2013 θα αναδιαρθρώσει το χρέος της, «κουρεύοντας» τα ομόλογά της. Είναι πράγματι αξιοπερίεργο, άμα και ενοχλητικό, αυτό που συμβαίνει μ’ αυτή τη χορωδία της καταστροφής. Οι ίδιοι άνθρωποι με άλλη παρτιτούρα, εξίσου μονότονη και κακόηχη.

Για έναν χρόνο ήταν η πτώχευση της χώρας, η έξοδος από το ευρώ και η επιστροφή στη δραχμή. Τώρα είναι η αναγκαστική αναδιάρθρωση. Το 2013. Τουλάχιστον άλλαξαν τον χρόνο που θα συμβεί το κακό. Η χρεοκοπία προφητευόταν για την επόμενη μέρα, την επόμενη βδομάδα, τον επόμενο μήνα. Τώρα μας δίνουν περιθώριο δύο χρόνων. Ούτε καν λαμβάνουν υπ’ όψιν τους ότι σε δύο χρόνια μπορούν να έλθουν τα πάνω κάτω.

Ξεχνούν ότι η οικονομία δεν είναι μόνον ποσοστά, καμπύλες και οικονομετρικά μοντέλα. Ξεχνούν ότι η ψυχολογία παίζει καθοριστικό ρόλο. Λησμονούν ότι η Ελλάδα είναι μέλος ενός μεγάλου κλαμπ, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, έχει εταίρους και διεθνείς συμμάχους, που έχουν συμφέρον να πετύχει το «πείραμα». Δεν (θέλουν να) θυμούνται ότι υπάρχει κυβέρνηση, που εφαρμόζει ένα επώδυνο πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων και ετοιμάζει ένα καινούργιο, πιο φιλόδοξο, το οποίο θα φέρει προς ψήφισιν στη Βουλή στις 15 Μαΐου.

Τι λένε οι Κασσάνδρες; «Το πρόγραμμα δεν βγαίνει». Και γιατί δεν βγαίνει; Επειδή η ύφεση είναι μεγάλη, τα έσοδα από φορολογία μειώνονται και η κοινωνία δεν αντέχει άλλες περικοπές. Επίσης, επειδή η κυβέρνηση διστάζει, αφού η πολιτική της συναντά αντιστάσεις, ακόμα και μεταξύ υπουργών!

Με απλά λόγια, η κυβέρνηση έχει φτάσει σ’ ένα οριακό σημείο, καθώς αμφισβητούνται και η πολιτική της και η σύνθεσή της. Η πολιτική της συνδέεται άμεσα με το μνημόνιο, άρα είναι δύσκολο ν’ αλλάξει, καθώς στην περίπτωση αυτή θα αναιρούσε τις μέχρι τούδε επιλογές της. Το ν’ αλλάξει η σύνθεση της κυβερνήσεως είναι εύκολο. Αρκεί μια απόφαση του πρωθυπουργού.

Ας πούμε ότι γίνεται ανασχηματισμός και είναι μεγάλος, δομικός, ριζικός, όπως θέλετε πέστε τον. Θα σταματήσουν η γκρίνια, η δυσθυμία και οι αντιστάσεις; Κομμάτι δύσκολο. Οι ανασχηματισμοί, όπως και τα θαύματα, κρατούν τρεις μέρες και τα μεγάλα τέσσερις. Αυτό που χρειάζεται η χώρα δεν είναι ν’ αλλάξει σύνθεση το Υπουργικό Συμβούλιο. Σαφώς πιο ικανοί και αποτελεσματικοί υπουργοί χρειάζονται, για να έλθουν εις πέρας το πρόγραμμα εξόδου από την κρίση και η ανόρθωση της χώρας. Αυτό δεν χωρεί καμία αμφιβολία.

Αρκεί, όμως, αυτό; Ας υποθέσουμε ότι ο Γ. Παπανδρέου βρίσκει τους καλύτερους δυνατούς υπουργούς, τους πιο εργατικούς, τους πιο αποφασιστικούς, ακόμα κι αν αυτοί δεν είναι πολιτικοί, αλλά τεχνοκράτες με γνώσεις και επάρκεια. Έπειτα από μερικές μέρες, άντε βδομάδες, είναι σίγουρο ότι θα έχουμε πάλι την ίδια καταθλιπτική ατμόσφαιρα.

Ας μη γελιόμαστε, η κυβέρνηση χρειάζεται και άλλους υπουργούς, αλλά κυρίως χρειάζεται άλλη ατμόσφαιρα μέσα στην οποία θα παράγεται το κυβερνητικό έργο. Όσο η αμφισβήτηση παραμένει ως προς το σχέδιο και την πολιτική της κυβερνήσεως, ακόμη και ο πιο ριζικός ανασχηματισμός δεν πρόκειται ν’ αλλάξει τη φορά των πραγμάτων.

Μπορεί ν’ αλλάξει η ατμόσφαιρα, το πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύσσεται το κυβερνητικό έργο και διεξάγεται η πολιτική αντιπαράθεση, χωρίς η χώρα να κινδυνεύσει;

Μ’ έναν μόνον τρόπο. Με την καταστολή της αμφισβήτησης. Κι αυτή -εφόσον δεν μπορεί να υπάρξουν πολιτική συνεννόηση και συναίνεση τουλάχιστον από την αξιωματική αντιπολίτευση- επιτυγχάνεται μόνον με προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία. Στη δημοκρατία, αυτή είναι η διέξοδος.

Ας αποφασίσει ο λαός τι θέλει. Αν θεωρεί ότι ο Αντ. Σαμαράς μπορεί να τα καταφέρει καλύτερα από τον Γ. Παπανδρέου, ας δώσει σ’ αυτόν την εντολή. Αν πιστεύει ότι το κόμμα της Ν.Δ. είναι πιο ικανό από το ΠΑΣΟΚ να βγάλει τη χώρα από την κρίση, ας υπερψηφίσει αυτό. Αν πιστεύει ότι έχουν δίκιο η Αλ. Παπαρήγα και ο Αλ. Τσίπρας ας διαλέξει την Αριστερά.

Ας αναλάβει ο λαός, με την ψήφο του, τις ευθύνες. Δεν αρκεί να γκρινιάζει. Πρέπει, ως κυρίαρχος που είναι, να αποφασίσει ο ίδιος για το μέλλον του. Αν θέλει να σωθεί, ας αποφασίσει ποιοι νομίζει ότι μπορούν να τον σώσουν. Αν θέλει να «αυτοκτονήσει», δικαίωμά του είναι κι αυτό. Τα μόνα που δεν μπορούν να συνεχιστούν είναι η γκρίνια και η αμεριμνησία.

Δυστυχώς, είτε το θέλουμε είτε δεν το θέλουμε, βρισκόμαστε σ’ έναν ιδιότυπο πόλεμο. Μόνον που αυτός διεξάγεται με μπόλικο χαβαλέ. Ή θα υπάρξουν πολεμικός συναγερμός και αντίστοιχο αίσθημα σε πολιτικούς και λαό, αλλά και σε διαδικασίες διακυβέρνησης, ή καλύτερα να το πάρουμε απόφαση ότι… στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή. Αυτό που δεν έγινε στις εκλογές του 2009 πρέπει να γίνει σήμερα. Τότε υπήρχε η εντύπωση ότι αρκούσε ν’ αλλάξει χέρια το γκουβέρνο και όλα θα έφτιαχναν. Σήμερα όλοι συνειδητοποιούν ότι δεν ήταν και δεν είναι έτσι τα πράγματα.

Απαιτείται μια νέα θεώρηση. Ρεαλιστική, υπεύθυνη και -κυρίως- συμβατή με τα δεδομένα της κρίσης. Δεν μπορεί, για παράδειγμα, να δηλώνεται συμπάθεια στον «ακραίο» λόγο του Αλ. Παπαδόπουλου και ταυτόχρονα να εγκαλείται η κυβέρνηση επειδή λαμβάνει επώδυνες αποφάσεις.

Ο διχασμός αυτός μία μόνη εξήγηση έχει: ότι υπάρχει δυσπιστία στο πολιτικό προσωπικό και στο σχέδιο που αυτό έχει για την υπέρβαση της κρίσης. Ας βγουν, λοιπόν, όλοι οι λεβέντες στην πίστα. Κι ας διαλέξει ο λαός ποιος χορεύει καλύτερο ζεϊμπέκικο. Ας βγουν τα παραδοσιακά κόμματα και οι επίδοξοι «σωτήρες του λαού» και ας παρουσιάσουν την πραμάτεια τους ώστε να διαλέξουν οι πολίτες.

Μάλιστα, είναι περίεργο που τουλάχιστον η αξιωματική αντιπολίτευση δεν ζητά εκλογές. Όταν καταγγέλλει ότι η πολιτική της κυβερνήσεως ζημιώνει τη χώρα, θα έπρεπε όχι απλώς να απαιτεί εκλογές, αλλά και να επιδιώκει με κάθε θεμιτό τρόπο τη διεξαγωγή τους.

Η προσφυγή στις κάλπες μέχρι πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου θα ήταν πράξη ανευθυνότητας και καταστροφική. Τώρα που πήραμε την επιμήκυνση, το επιτόκιο και την ευελιξία του μηχανισμού, αποτελεί πράξη αυτοπροστασίας και της κυβερνήσεως. Χρειάζεται επαναβεβαίωση της εμπιστοσύνης του λαού για να μπορέσει να αποδώσει η πολιτική της.

Ο Γ. Παπανδρέου έχει να διαλέξει ανάμεσα στον αργό θάνατο και στη δυναμική επανεκκίνηση. Η ψήφιση του μεσοπρόθεσμου προγράμματος δημοσιονομικής σταθερότητας (2012-2015) τού δίνει τη δυνατότητα να διαλύσει την αμφισβήτηση και να θέσει όλους, κόμματα και πολίτες, προ των ευθυνών τους.

Επειδή η θητεία της παρούσης κυβερνήσεως λήγει το 2013, είναι πολιτικά τίμιο, αλλά και ορθό, να ζητήσει αυτό να ψηφιστεί τουλάχιστον και από την αξιωματική αντιπολίτευση, η οποία οιονεί είναι ο εναλλακτικός πόλος διακυβέρνησης.

Δεν αρκεί η κυβέρνηση να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης μόνον από τους δικούς της βουλευτές, χρειάζεται έστω και ένα μίνιμουμ συναίνεσης σ’ ένα πρόγραμμα που ξεπερνά τον δικό της εκλογικό κύκλο. Διαπράττουν δε σοβαρό πολιτικό σφάλμα όσοι υποστηρίζουν ότι η υπερψήφιση του προγράμματος πρέπει να γίνει με σχετική πλειοψηφία και να μετατραπεί σε ψήφο εμπιστοσύνης των βουλευτών του ΠΑΣΟΚ προς την κυβέρνηση. Είναι σαν να παραδέχεται ο πρωθυπουργός ότι η δεδηλωμένη του αμφισβητείται και θέλει να εκβιάσει τους βουλευτές του.

Αυτός ο εκβιασμός μπορεί να πιάσει, αλλά έχει κοντά ποδάρια, ενώ ενέχει και τον κίνδυνο να μην ευδοκιμήσει και η χώρα να οδηγηθεί σε εκλογές με υπαιτιότητα της κυβέρνησης, κάτι που θα ήταν ολέθριο για τον Γ. Παπανδρέου και το ΠΑΣΟΚ στις εκλογές που θα ακολουθήσουν.

Αν υπάρξουν κάποιοι που θα καταψηφίσουν δεν θα θεωρηθούν «αποστάτες», αλλά ότι έπραξαν με γνώμονα τη συνείδησή τους, υπερασπιζόμενοι ιδρυτικές αρχές του ΠΑΣΟΚ και λαϊκά συμφέροντα. Αντίθετα, αν η αξιωματική αντιπολίτευση πει «όχι», τότε το βάρος της ευθύνης για τις εκλογές μεταφέρεται στο κόμμα του Αντ. Σαμαρά. Το δίλημμα στις κάλπες θα είναι ισχυρό. Θέλετε να συνεχιστεί η προσπάθεια ή να ανακοπεί; Για να γίνει, βεβαίως, αυτό, χρειάζεται να κατατεθούν συγκεκριμένα προγράμματα και να περιγραφεί με σαφήνεια ο εφεξής δρόμος. Απ’ όλους.

Η κυβέρνηση έχει στα υπέρ της ένα πλεονέκτημα. Έσωσε τη χώρα από την πτώχευση και τη χρεοκοπία. Μπορεί να της καταλογίσει κάποιος τα μύρια όσα, όμως υπάρχει ένα αντικειμενικό δεδομένο. Εάν δεν υπέγραφε το μνημόνιο, σε τρεις μέρες η χώρα θα κήρυττε χρεοστάσιο και σήμερα θα συζητούσαμε και θα τσακωνόμασταν για εντελώς άλλα πράγματα.

Με πρωτοβουλία του Γ. Παπανδρέου το μνημόνιο υπεγράφη από την τρόικα. Η Ευρώπη δεν είχε μηχανισμό διάσωσης. Τώρα, με την προσπάθεια του Γ. Παπανδρέου, έχει. Οι εταίροι μας συνειδητοποίησαν ότι το πρόβλημα δεν είναι μόνον ελληνικό. Είναι πρόβλημα χρέους ολόκληρης της Ευρωζώνης.

Επίσης, συζητήθηκε και αρχίζει να συνειδητοποιείται ο ρόλος των οίκων αξιολόγησης και των αγορών. Μπορούμε, λοιπόν, να ελπίζουμε σε μια πιο συνεκτική, συντεταγμένη και αποφασιστική στάση από την Ευρώπη απέναντι στο παγκόσμιο αυτό πρόβλημα του υπερεθνικού καπιταλισμού.

Άλλη ευκαιρία για επανεκκίνηση ο Γ. Παπανδρέου δεν θα έχει. Ή θέτει τώρα το δίλημμα και εξασφαλίζει ένα μίνιμουμ συναίνεσης ή, αν δεν πάει σε εκλογές, θα βλέπει τον ίδιο και την παράταξή του να φθείρονται ανεπανόρθωτα.

Ορισμένοι ίσως αυτό να επιδιώκουν· να φύγει ατιμασμένος και ηττημένος ο Γ. Παπανδρέου από το πολιτικό παιχνίδι και η Δημοκρατική Παράταξη να πολυδιασπαστεί. Πέρα, λοιπόν, από το πολιτικό fair play και την ανάγκη δυναμικής επανεκκίνησης της κυβερνητικής πολιτικής, υπάρχουν και λόγοι αυτοπροστασίας του Γ. Παπανδρέου και της Δημοκρατικής Παράταξης.

Για να κερδίσει, όμως, τις εκλογές ο Γ. Παπανδρέου, θα πρέπει εκτός από το πρόγραμμα 2012-2015 να παρουσιάσει και ένα συνεκτικό και πειστικό πρόγραμμα εξόδου από την κρίση. Αν είναι να ζητήσει συναίνεση απλώς για να αξιοποιήσει την ακίνητη περιουσία, για να κάνει αποκρατικοποιήσεις και να περιορίσει τις σπατάλες του Δημοσίου, καλύτερα να πιει το πικρό ποτήρι μέχρι τέλους.

Ο λαός χρειάζεται ένα συνεγερτικό εθνικό αφήγημα με ιεραρχήσεις και στόχους. Ένα σχέδιο με αρχή, μέση και τέλος. Χρειάζεται να ειπωθεί και να γίνει κατανοητό τι έχει γίνει μέχρι τώρα, τι θα γίνει από δω και πέρα, πώς και πότε θα φανεί φως στο τούνελ.

Εκτός από τους δημοσιονομικούς στόχους, χρειάζονται συγκεκριμένο αναπτυξιακό πρόγραμμα, καθώς και πρωτοβουλίες για τη διατήρηση της κοινωνικής συνοχής. Ο λαός, εάν οδηγηθούμε στις κάλπες, πρέπει να έχει να διαλέξει ανάμεσα σε συγκεκριμένα εθνικά αφηγήματα, πλήρη και τεκμηριωμένα προγράμματα, καθώς και πολιτικό προσωπικό.

Το άριστο θα ήταν μαζί με τα προγράμματα ο λαός να γνώριζε και ποιοι θα αναλάμβαναν να τα υλοποιήσουν. Μαζί με συγκεκριμένο πρόγραμμα να ψήφιζαν, δηλαδή, και συγκεκριμένο Υπουργικό Συμβούλιο. Θα κάνω αυτά, μ’ αυτούς, γι’ αυτόν τον λόγο, και θα έχω τότε αυτά τα αποτελέσματα. Σε μια τέτοια περίπτωση, εξυπακούεται ότι στο υπό ψήφισιν Υπουργικό Συμβούλιο θα έπρεπε να αποτυπώνεται το εύρος της εθνικής προσπάθειας.

Και, βέβαια, όσο κι αν οι προθεσμίες είναι ασφυκτικές, ίσως θα έπρεπε στις 15 Απριλίου, μαζί με το πρόγραμμα που θα ψηφίσει το Υπουργικό Συμβούλιο, να ψηφίσει και το Κοινοβούλιο ότι η επόμενη Βουλή θα είναι αναθεωρητική. Και λέμε στις 15 Απριλίου, επειδή η ψηφοφορία πρέπει να επαναληφθεί ύστερα από έναν μήνα. Δηλαδή στις 15 Μαΐου, οπότε θα πρέπει να ψηφιστεί το πρόγραμμα 2012-2015.

Εάν θέλει αυτό να ψηφιστεί με αυξημένη πλειοψηφία, είναι φανερό ότι πρέπει να τρέξει. Βέβαια, όλα αυτά μπορεί να γίνουν και χωρίς να ζητηθεί η επικύρωση από 180 βουλευτές, και σίγουρα δεν θα αντιμετωπίσει πρόβλημα από την τρόικα, αν οι εκλογές γίνουν σε σύντομο χρόνο. Παλαιότερα μπορεί να είχε, τώρα ίσως και, για ευνόητους λόγους, να του προσφέρουν και ως εκλογικό «δώρο» την εκταμίευση της πέμπτης δόσης μεσούσης της προεκλογικής περιόδου.

Εάν, πάντως, γίνουν εκλογές και τις κερδίσει ο Γ. Παπανδρέου, είναι σίγουρον ότι οι αγορές θα αντιμετωπίσουν θετικά την πολιτική σταθερότητα που θα διαμορφωθεί στην Ελλάδα. Ο κίνδυνος κοινωνικής έκρηξης δεν θα υπάρχει στις αναλύσεις τους, αφού μια κυβέρνηση θα έχει υπερψηφιστεί, παρά την επώδυνη πολιτική που ασκεί και προτίθεται να ασκήσει.

Η νέα κυβέρνηση θα έχει μπροστά της μια καθαρή τετραετία. Ουδείς θα την αντιπολιτεύεται, λέγοντας, όπως τώρα, άλλα μάς είχατε πει προεκλογικά και άλλα κάνετε. Η πολιτική και συνδικαλιστική αμφισβήτηση για τουλάχιστον έναν χρόνο θα σταματήσει, οπότε θα μπορεί να εφαρμοστεί το πρόγραμμα παραγωγικής ανασυγκρότησης, διοικητικής αναμόρφωσης, κοινωνικής μεταρρύθμισης και πολιτικού εκσυγχρονισμού, ταυτόχρονα με το πρόγραμμα δημοσιονομικής εξυγίανσης.

Το κυριότερο όλων, όμως, είναι ότι θα έχει αναδειχθεί μια νέα ηγεμονία, που θα αναλάβει εκ παραλλήλου να συγκροτήσει το νέο μπλοκ των κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων που θα δημιουργήσουν τη Νέα Ελλάδα. Την Ελλάδα μετά την κρίση…

Τα "Γκρι κουστούμια" (02-04-2011)

2011-04-01T22:50:00.002+03:00

Aίφνης, ο Αντ. Σαμαράς, χωρίς να ερωτηθεί ή να προκληθεί, δήλωσε αφενός ότι δεν προτίθεται να συγκυβερνήσει με τον Γ. Παπανδρέου, αλλά και με όσους στήριξαν το μνημόνιο, και αφετέρου ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί εξωθεσμικές λύσεις. Ως γενική δήλωση βουλήσεως δεν έχει κάποια ιδιαίτερη σημασία. Αποκτά ενδιαφέρον, και μάλιστα μεγάλο, εάν αυτή η δήλωση απαντά είτε σε προτάσεις που του έγιναν είτε σε κινήσεις που γίνονται παρασκηνιακά, προκειμένου να συμβεί ένα από τα δύο ή και τα δύο.

Ο πρωθυπουργός είναι δεδομένο ότι δεν έχει προτείνει στον αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης να συγκυβερνήσουν. Έχει διαφορετική αντίληψη για τις πολιτικές εξελίξεις. Εάν αυτό προέκυπτε ως ανάγκη, έπειτα από εκλογές και εφόσον κανένα από τα δύο κόμματα εξουσίας δεν είχε αυτοδυναμία, είναι άλλης τάξεως πολιτικό ζήτημα, το οποίο λογικό είναι να εξετασθεί τότε και υπό το πρίσμα των συνθηκών που θα είχαν δημιουργηθεί.

Προφανώς, ο Αντ. Σαμαράς δεν αναφέρεται σε κάτι τέτοιο. Λέμε προφανώς, επειδή δεν μπορούμε να φανταστούμε ότι ένας πολιτικός αρχηγός τοποθετείται επί ανύπαρκτων θεμάτων. Εξάλλου, εάν αυτό ήθελε συμβεί, είναι σίγουρο ότι ο Αντ. Σαμαράς, ως σοβαρός πολιτικός που είναι, θα αντιμετώπιζε με διαφορετικό τρόπο μια πραγματικότητα απ’ ό,τι μια υπόθεση εργασίας.

Το ερώτημα, λοιπόν, που προκύπτει είναι σε τι αναφέρεται. Του έχουν γίνει από άλλους παράγοντες και άλλα «κέντρα» σχετικές κρούσεις; Αν ναι, πότε και από ποιους; Είναι στελέχη του κόμματός του; Είναι επιχειρηματίες, εκδότες; Εγχώριοι, της αλλοδαπής; Εάν αυτό όντως έχει συμβεί, μάλλον είναι ορθότερο να το αποκαλύψει τώρα, παρά να στέλνει δημόσια μηνύματα σε ιδιωτικές οχλήσεις.

Δημιουργείται μια αχλύς μυστηρίου που ούτε τον ίδιο και το κόμμα του βοηθά, αλλά ούτε και ευρύτερα τον πολιτικό και δημόσιο βίο. Ακόμα κι αν τίποτα από όλα αυτά δεν συνέβη, και απλώς ήθελε να απαντήσει στη φιλολογία που όντως αναπτύσσεται για την ανάγκη να υπάρξει εθνικό μέτωπο προκειμένου να αντιμετωπιστεί η κρίση, ήταν λάθος ο τρόπος που διάλεξε να το πει. Θα μπορούσε να απαντήσει σε μια σχετική ερώτηση στο πλαίσιο μιας συνέντευξής του. Μ’ αυτό τον τρόπο θα μπορούσε να εξηγήσει αναλυτικά και με επιχειρήματα γιατί αποκλείει σε περίπτωση που παραστεί ανάγκη τη δημιουργία ενός «μεγάλου συνασπισμού» για να αντιμετωπιστεί η κρίση.

Τώρα, με τη γενική δήλωση βουλήσεως, το μόνο που κατάφερε είναι να δημιουργείται ένα μυστήριο περί των τεκταινομένων στα πολιτικά παρασκήνια. Εκτός κι αν αυτό ήθελε. Δύσκολο να το πιστέψουμε, γιατί ως έμπειρος πολιτικός γνωρίζει ότι, όπως στη ζωή το μυστήριο εξάπτει τη φαντασία, έτσι και στην πολιτική το μυστήριο αιμοδοτεί και δεν ακυρώνει το παρασκήνιο. Αν λοιπόν στόχος του ήταν να ανακόψει παρασκηνιακές κινήσεις των οποίων ο ίδιος είναι γνώστης, ήταν λάθος ο τρόπος που αντέδρασε.

Εισάγοντας το μυστήριο στην πολιτική επικαιρότητα, άθελά του αιμοδοτεί το παρασκήνιο και δίνει τροφή σε συνωμοσιολογικές προσεγγίσεις, τη στιγμή που ο δημόσιος βίος και ιδιαίτερα η πολιτική χρειάζονται όσο τίποτε άλλο τον ορθό λόγο.

Αν, λοιπόν, το πρώτο σκέλος (η συγκυβέρνηση) της δήλωσης βουλήσεως του αρχηγού της αξιωματικής αντιπολιτεύσεως ήταν λάθος, το δεύτερο (οι εξωθεσμικές λύσεις) εμπεριέχει αρκετή δόση αλήθειας. Όντως, στο παρασκήνιο ορισμένα «γκρι κουστούμια» ψάχνουν για κυβερνητικές λύσεις οι οποίες ενδεχομένως δεν συνάδουν και με τους δημοκρατικούς κανόνες του κοινοβουλευτισμού.

Μάλιστα, κάποιες από τις λεγόμενες «καλές οικογένειες» των Αθηνών έχουν φτάσει στο σημείο να αναζητούν ακόμα και υπουργούς -είτε από το υφιστάμενο πολιτικό προσωπικό, είτε από ανέστιους ή συνταξιούχους της πολιτικής, είτε από τον επιστημονικό κόσμο και τον επιχειρηματικό χώρο- για να πλαισιώσουν μια δήθεν υπερκομματική κυβέρνηση εθνικής σωτηρίας.

Κάποιοι από τον λεγόμενο αστικό κόσμο, οι οποίοι δεν υπολήπτονται το πολιτικό κατεστημένο, έχουν αναγορεύσει εαυτούς σε κήνσορες του δημόσιου βίου και στο όνομα δήθεν του εθνικού συμφέροντος -πασπαλισμένου βέβαια με μπόλικη ιδιοτέλεια, αλλά και αφέλεια- αναζητούν προθύμους για να εκτελέσουν το εγχείρημα διάσωσης της χώρας και εξόδου από την κρίση.

Οι ιδιοτελείς ή και αφελείς πιστεύουν ότι μπορούν ερήμην του λαού, των πολιτικών και κοινωνικών οργανώσεων να φτιάξουν μια πολιτική αριστοκρατία η οποία θα αρύεται τη δύναμή της από το επιχειρηματικό κεφάλαιο και θα στηρίζεται από τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Θεωρούν ότι μπορούν μέσω συζητήσεων ιδιωτικών ή δημοσίων, κατ’ οίκον ή σε κλαμπ και λέσχες, να συγκροτήσουν ένα επιτελικό και αποτελεσματικό κυβερνητικό σχήμα, το οποίο μεταξύ άλλων θα έχει ως προτεραιότητα και το να στείλει το πολιτικοκομματικό και συνδικαλιστικό κατεστημένο στον σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας, ακόμα και στις φυλακές, αφού εκτελέσεις όπως στο Γουδί, πλέον δεν επιτρέπονται.

Τέτοιες συζητήσεις και κινήσεις στο παρασκήνιο όντως γίνονται και μάλιστα το τελευταίο διάστημα έχουν ενταθεί. Αν αυτό είχε στο μυαλό του ο Αντ. Σαμαράς και δήλωσε ότι δεν θα συναινέσει σε εξωθεσμικές λύσεις, ορθώς το έπραξε. Ίσως μάλιστα θα έπρεπε να προχωρήσει και ένα βήμα παραπέρα. Να καταγγείλει ανοιχτά, ίσως και να ονοματίσει, αυτό το παρασκήνιο. Είναι σίγουρο ότι σε μια τέτοια κίνηση θα είχε συμπαραστάτη και τον πρωθυπουργό. Ο οποίος, επίσης, πρέπει να γνωρίζει τα τεκταινόμενα και μάλιστα πρέπει να αναμένει και ένταση των επιθέσεων σε βάρος του ιδίου και της κυβέρνησής του.

Εξάλλου, για να «περπατήσουν» οι εξωθεσμικές λύσεις, προϋπόθεση είναι να πέσει η κυβέρνηση. Η ανακοπή της δυναμικής της αξιωματικής αντιπολίτευσης είναι το δεύτερο βήμα. Βέβαια, τόσο ο Γ. Παπανδρέου όσο και ο Αντ. Σαμαράς θα πρέπει να λάβουν σοβαρά υπ’ όψιν τους ότι όλο αυτό το παρασκήνιο δεν αναπτύσσεται εν κενώ. Βρίσκει ευήκοα ώτα επειδή κυβέρνηση και αξιωματική αντιπολίτευση έχουν μεγάλα ελλείμματα σε επίπεδο πολιτικής στρατηγικής, οικονομικού σχεδίου και υποκειμενικών δυνάμεων.

Τα «γκρι κουστούμια» αναπτύσσουν τις φιλοδοξίες τους και προωθούν τα σχέδιά τους, επειδή η πολιτική τάξη είναι απαξιωμένη, ανάπηρη και εν πολλοίς ανίκανη. Εάν δεν έβρισκαν, δεν θα τα έκαναν, όπως λέει θυμόσοφα και ο λαός μας.

Για να συνοψίσουμε: Λέγοντας ο Αντ. Σαμαράς δεν θα συγκυβερνήσω με τον Γ. Παπανδρέου, απαντά σε μια έρπουσα φημολογία και σε μια υπόθεση εργασίας. Λέγοντας δεν θα συναινέσω σε εξωθεσμικές λύσεις, αναφέρεται σε συγκεκριμένο παρασκήνιο, το οποίο κεντούν σταυροβελονιά -ενίοτε και χοντροκομμένα- ορισμένα «γκρι κουστούμια», άλλα από αφέλεια, άλλα από πραγματική αγωνία για το μέλλον του τόπου και άλλα από ιδιοτέλεια.

Το παρασκήνιο και οι κινήσεις σ’ αυτό φουντώνουν, επειδή το πολιτικό κατεστημένο εμφανίζει κενά, αδυναμίες, χασμωδίες και ανικανότητα. Παπανδρέου και Σαμαράς οφείλουν να διαπαιδαγωγήσουν και να εκπαιδεύσουν τα κόμματά τους και τον λαό στην υπευθυνότητα, προωθώντας τομές, μεταρρυθμίσεις και πολιτικές που αλλάζουν ριζικά την Ελλάδα και την προσαρμόζουν στα νέα δεδομένα που γέννησε η κρίση.

Το αν θα συγκυβερνήσουν είναι ένα ενδεχόμενο που μπορεί κάποτε στο μέλλον να γίνει ή, και το πιθανότερο, να μη γίνει. Όμως, το να συνεννοηθούν και στους κοινούς τόπους να συνεργαστούν είναι ανάγκη και μάλιστα αδήριτη.

Μόνον έτσι μπορούν να σταματήσουν και τα «γκρι κουστούμια» να προβάρουν στο παρασκήνιο φράκα εξουσίας – είτε για τους ίδιους είτε για τους εκλεκτούς τους. Και βέβαια οτιδήποτε ήθελε συμβεί θα πρέπει να υπακούει στους δημοκρατικούς κανόνες του κοινοβουλευτισμού.

Σε μια τέτοια περίπτωση, ουδείς μπορεί να απαγορεύσει σε οποιονδήποτε επίδοξο σωτήρα, ή πρόθυμους αναμορφωτές, να δοκιμάσει την τύχη του για να δει πόσα απίδια πιάνει ο σάκος. Ο έστι μεθερμηνευόμενον, πόσες ψήφους χωράει μία κάλπη...